O wyzwaniach i zadaniach pamięcioznawstwa lingwistycznego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.28.10Słowa kluczowe:
pamięć osobnicza, pamięć zbiorowa, język, ujęzykowienie, etnolingwistyka, tożsamość, pamięcioznawstwo lingwistyczneAbstrakt
On the Challenges and Tasks of Linguistic Memory Research
The paper summarizes the first stage of development of a new subfield of linguistics known as linguistic memory research, and poses three questions which are important for its further development: what are the mutual relations and tangents between language and memory (both individual and collective), what are the mutual relations between linguistic memory research and the related field of cognitive ethnolinguistics (as well as such disciplines in humanities as historiography and theoretical archaeology), and lastly, in what areas can linguistic memory research and ethnolinguistics support each other most effectively. A greater part of the paper is devoted to a brief overview of the ten problem areas in memory research, and a presentation of specific tasks posed before linguists by questions concentrated in those areas: from the determination of the role of memory in the processes of lexicalization and phraseologization, through the classification of verbal (phonic, lexical, phraseological, syntactic, genre-related, etc.) exponents of memory, and the determination of their role in the learning of aspects of individual and collective memory, up to an analysis of the role of the given ethnic language in the building of large mental constructs interepreting the reality, such as collective memory, linguistic image of the world, and community knowledge.
Pobrania
Bibliografia
Apresjan Ju.D., 1994, Naiwny obraz świata a leksykografia, tłum. A. Pajdzińska, „Etnolingwistyka” 6, s. 5–12.
View in Google Scholar
Bartmiński J., 1988, Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji słowa, [w:] idem (red.), Konotacja, Lublin, s. 169–185.
View in Google Scholar
Bartmiński J. (red.), 2006, Język – wartości – polityka. Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Raport z badań empirycznych, Lublin.
View in Google Scholar
Bartmiński J., Chlebda W., 2008, Jak badać językowo-kulturowy obraz świata Słowian i ich sąsiadów?, „Etnolingwistyka” 20, s. 11–27.
View in Google Scholar
Bednarek S., 2012, Mnemotopika polska, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, Lublin, s. 33–46.
View in Google Scholar
Buryła S., 2012, Topika Holokaustu. Wstępne rozeznanie, „Świat Tekstów. Rocznik Słupski” 10, s. 131–151.
View in Google Scholar
Burzyńska A., Markowski M.P., 2006, Teorie literatury XX wieku. Podręcznik, Kraków.
View in Google Scholar
Chlebda W., 1997, Zarys polskiej geografii mentalnej, „Przegląd Humanistyczny” 3, s. 81–94.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2002, Polak przed mentalną mapą świata, „Etnolingwistyka” 14, s. 9–26.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2006, Janosik: od mitu do eponimu, „Studia i Szkice Slawistyczne” 7, s. 181–192.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2007a, Tadeusza Rejtana los pośmiertny w polszczyźnie, [w:] E. Dąbrowska, K. Kosakowska-Jarosz (red.), Teksty – konteksty – interpretacje. W kręgu literatury, języka i kultury, Opole, s. 153–168.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2007b, Tezy o niepamięci zbiorowej, „Prace Filologiczne” LIII, s. 71–78.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2010, W poszukiwaniu językowo-kulturowego obrazu świata Słowian, [w:] idem (red.), Etnolingwistyka a leksykografia. Tom poświęcony Profesorowi Jerzemu Bartmińskiemu, Opole, s. 7–20.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2011, Szkice do językowego obrazu pamięci. Pamięć jako wartość, „Etnolingwistyka” 23, s. 83–98.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2012a, Czy polska etnolingwistyka może być zwornikiem nauk humanistycznych?, [w:] M. Grochowski (red.), Językoznawstwo w Polsce. Kierunki badań i perspektywy rozwoju. Materiały z sesji jubileuszowej Komitetu Językoznawstwa PAN, Warszawa, s. 91–98.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2012b, Pamięć ujęzykowiona, [w:] J. Adamowski, M. Wójcicka (red.), Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej, Lublin, s. 109–119.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2014, O potrzebie mapowania polskiej pamięci/niepamięci zbiorowej, [w:] E. Golachowska, A. Zielińska (red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości, t. 3: Narracja i pamięć, Warszawa, s. 39–47.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2015, Pogranicza i pograniczność w polskich perspektywach oglądu, [w:] idem, I. Dobrotová (red.), Pograniczność i pogranicza w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, Opole, s. 43–77.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2016, W stronę optymalizacji słownikowego objaśniania znaczeń, „Stylistyka” XXV, s. 319–335.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2018a, Pamięć i język. Zarys relacji, [w:] W. Czachur (red.), Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, Warszawa, s. 56–67.
View in Google Scholar
Chlebda W. (red.), 2018b, Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, red. J. Bartmiński, t. 2: Europa, Opole – Lublin.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2019, Jak historia odkłada się w pamięci, jak pamięć odkłada się w języku, „Etnolingwistyka” 31, s. 55–72.
View in Google Scholar
Chlebda W., w druku, Z katalogu zadań pamięcioznawczych, „Stylistyka” XXVIII.
View in Google Scholar
Czachur W. (red.), 2018, Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, Warszawa.
View in Google Scholar
Czerwiński M., 2015, Kultura, dyskurs, znak, Kraków.
View in Google Scholar
Ćwiek-Rogalska K., 2017, Zapamiętane w krajobrazie. Krajobraz kulturowy czesko-niemieckiego pogranicza w czasach przemian, Warszawa.
View in Google Scholar
Erll A., 2018, Kultura pamięci. Wprowadzenie, tłum. A. Teperek, Warszawa.
View in Google Scholar
Fabiszak M., Brzezińska A.W., 2018, Cmentarz, park, podwórko. Poznańskie przestrzenie pamięci, Warszawa.
View in Google Scholar
Fabiszak M., Brzezińska A.W., Owsiński M. (red.), 2016, Znaki (nie)pamięci. Teoria i praktyka upamiętniania w Polsce, Kraków.
View in Google Scholar
Forecki P., 2018, Po Jedwabnem. Anatomia pamięci funkcjonalnej, Warszawa.
View in Google Scholar
Głowiński M., 1995, Pismak 1863 i inne szkice o różnych brzydkich rzeczach, Warszawa.
View in Google Scholar
Janicka E., Żukowski T., 2016, Przemoc filosemicka? Nowe polskie narracje o Żydach po roku 2000, Warszawa.
View in Google Scholar
Kończal K., Wawrzyniak J., 2011, Polskie badania pamięcioznawcze: tradycje, koncepcje, (nie)ciągłości, „Kultura i Społeczeństwo” nr 4, s. 11–63.
View in Google Scholar
Leder A., 2014, Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej, Warszawa.
View in Google Scholar
Maćkiewicz J., 1999, Słowo o słowie. Potoczna wiedza o języku, Gdańsk.
View in Google Scholar
Marciniak A., 2012, Przedstawianie i narratywizm w archeologii, [w:] S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, A. Zalewska (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, Poznań, s. 162–177.
View in Google Scholar
Marczewska M., 2012, „Ja cię zamawiam, ja cię wypędzam…”. Choroba. Studium językowo-kulturowe, Kielce.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2017, Jakie dane są relewantne etnolingwistycznie?, „Etnolingwistyka” 29, s. 11–29, [on-line:] http://dx.doi.org/10.17951/et.2017.29.11.
View in Google Scholar
Niebrzegowska-Bartmińska S., 2018, O różnych wariantach definicji leksykograficznej – od taksonomii do kognitywizmu, „Etnolingwistyka” 30, s. 259–284, [on-line:] http://dx.doi.org/10.17951/et.2018.30.259.
View in Google Scholar
Niewiara A., 2009, Kształty polskiej tożsamości. Potoczny dyskurs narodowy w perspektywie etnolingwistycznej (XVI–XX w.), Katowice.
View in Google Scholar
Nijakowski L.M., 2006, Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym, Warszawa.
View in Google Scholar
Orliński W., Libeskind D., 2018, Stację metra World Trade Center zaprojektowałem dla moich rodziców: drukarza i szwaczki, „Gazeta Wyborcza. Duży Format” 13 VIII, [on-line:] http://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,23773922,daniel-libeskind-stacje-metraworld-trade-center.html (dostęp: 15 V 2019).
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2004, Niepamięć – córka niedbalstwa?, [w:] J. Liberek (red.), Studia nad polszczyzną współczesną i historyczną. Prace dedykowane Profesorowi Stanisławowi Bąbie w 65-lecie urodzin, Poznań, s. 229–236.
View in Google Scholar
Pajdzińska A., 2007, Pamięć jako wartość, [w:] J. Mazur, A. Małyska, K. Sobstyl (red.), Człowiek wobec wyzwań współczesności. Upadek wartości czy walka o wartość?, Lublin, s. 253–261.
View in Google Scholar
Pajdzin’ska A., 2005, Obraz pamâti v pol’skom âzyke, [w:] T. Dobrzynska, R. Kuncheva (red.), Memory and Text. Cognitive and Cultural Aspects. Pamât’ i tekst. Kognitivnye i kul’turologičeskie aspekty, Sofia, s. 189–200.
View in Google Scholar
Pomian K., 2006, Historia – nauka wobec pamięci, Lublin.
View in Google Scholar
Puzynina J., 1995, Katyń: słowo-symbol, „Więź” nr 6, s. 25–35.
View in Google Scholar
Saryusz-Wolska M., Traba R. (red.), 2014, Modi memoranda. Leksykon kultury pamięci, Warszawa.
View in Google Scholar
Szyłło A., 2018, Dwie godziny na barykadzie, „Gazeta Wyborcza. Duży Format” 29 IX, [on-line:] http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,20758034,dwie-godziny-na-barykadzielekcje-historii-w-szkole.html (dostęp: 15 V 2019).
View in Google Scholar
Tabaczyński S., Marciniak A., Cyngot D., Zalewska A. (red.), 2012, Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, Poznań.
View in Google Scholar
Traba R., Hahn H.H. (red.), 2012–2016, Polsko-niemieckie miejsca pamięci, t. 1–4, współpr. M. Górny, K. Kończal, Warszawa.
View in Google Scholar
Wasilewski J., 2012, Opowieści o Polsce. Retoryka narracji, Warszawa.
View in Google Scholar
Wężyk K., Napiórkowski M., 2016, Woje wyklęci spod Smoleńska. Jak uporać się z pamięcią narodową, „Gazeta Wyborcza” 6 VIII, s. 18–19.
View in Google Scholar
Wójcicka M., 2014, Pamięć zbiorowa a tekst ustny, Lublin.
View in Google Scholar
Wójcicka M., w druku, Gatunek pamięci zbiorowej. Rekonesans, „Stylistyka” XXVIII.
View in Google Scholar
Zaleski M., 2016, Natręctwo niepamięci naszej o Zagładzie, „Teksty Drugie” nr 6, s. 90–105, [on-line:] http://dx.doi.org/10.18318/td.2016.6.7.
View in Google Scholar
Ziębińska-Witek A., 2005, Holocaust. Problemy przedstawiania, Lublin.
View in Google Scholar
Żukowski T., 2018, Wielki retusz. Jak zapomnieliśmy, że Polacy zabijali Żydów, Warszawa.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2019 Wojciech Chlebda

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
