Czy polszczyznę mogą wzbogacić nowe typy struktur słowotwórczych?
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.08.2013.16.07Keywords:
word formation, neologism, names of professions, morphotactics, lexisAbstract
Can Polish be enriched by new types of word-formative structures?
The paper presents some considerations on the lexical development of Polish. It concentrates on the issues of word-formative enlargement of vocabulary. Against the background of analogy, compensation, and extra- and intralinguistic borrowing, it discusses the possible continuants of feminine names (adjectives and diminutives), and of masculine names of professions that were traditionally reserved for women (e.g. kosmetyczka ‘beautician’, niania ‘nanny’). The paper does not only identify the extralinguistic factors, such as the rise of new naming needs or the phenomenon of linguistic fashion (e.g. structures with the prefix para-), but it also investigates the processes of erosion of morphotactic constraints, and of customary limitations.
Downloads
References
Brodowska-Honowska M., 1964, O pojemności znaczeniowej derywatów, „Język Polski” XLIV, s. 193−200.
View in Google Scholar
Burkacka I., 2010, Klasyfikacja słowotwórcza nowszych zapożyczeń, „Linguistica Copernicana” nr 2 (4), s. 229–240.
View in Google Scholar
Burkacka I., 2011, Terminy naukowe jako podstawy gniazd słowotwórczych, „LingVaria” nr 1 (11), s. 42–70.
View in Google Scholar
Burkacka I., 2012, Kombinatoryka sufiksalna w polskiej derywacji odrzeczownikowej, Warszawa.
View in Google Scholar
Buttler D., 1968, Problematyka badań nad homonimią, „Przegląd Humanistyczny” nr 3, s. 57–79.
View in Google Scholar
Buttler D., 1978, Rozwój semantyczny wyrazów polskich, Warszawa.
View in Google Scholar
Buttler D., 1979, Powojenne ekspresywizmy polskie, „Prace Filologiczne” XXIX, s. 85−90.
View in Google Scholar
Buttler D., 1989, Podłoże zaniku niektórych wyrazów rodzimych w polszczyźnie przełomu XIX i XX wieku, „Przegląd Humanistyczny” nr 4, s. 51–59.
View in Google Scholar
Buttler D., 1992, Wyrazy polskie wychodzące z obiegu w ciągu ostatnich lat, [w:] J. Zieniukowa (red.), Procesy rozwojowe w językach słowiańskich, „Prace Slawistyczne” 99, Warszawa, s. 11–19.
View in Google Scholar
Cyran W., 1974, Mechanizm zapożyczania wyrazów w języku polskim, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” XX, s. 23–37.
View in Google Scholar
Długosz-Kurczabowa K., 1992, O przyczynach i mechanizmach wychodzenia z użycia wyrazów i ich znaczeń (na materiale słownika T. Modrzejewskiego: „Wyrazy, które umarły i które umierają” z 1936 r.), [w:] W. Kupiszewski (red.), Studia nad słownictwem XIX wieku, Warszawa, s. 7–20.
View in Google Scholar
Doroszewski W., 1968, O kulturę słowa. Poradnik językowy, t. II, Warszawa.
View in Google Scholar
Dubisz S., 1995, Rozwój współczesnej polszczyzny, „Przegląd Humanistyczny” z. 5, s. 69–88.
View in Google Scholar
Dubisz S., 1999, Rozwój zasobu leksykalnego polszczyzny, [w:] idem (red.), Nauka o języku dla polonistów, Warszawa, s. 457−476.
View in Google Scholar
Dubisz S., 2002, Język − historia − kultura (wykłady, studia, analizy), Warszawa.
View in Google Scholar
Gajda S., 1979, Teoretyczne problemy kultury języka, „Poradnik Językowy” z. 8, s. 356–368.
View in Google Scholar
Gajda S., 1999, Współczesna polska rzeczywistość językowa i jej badanie, [w:] J. Miodek (red.), Mowa rozświetlona myślą, Wrocław, s. 8–14.
View in Google Scholar
Gajda S., 2012, Polszczyzna 2050, „Polonistyka” nr 8, s. 36–39.
View in Google Scholar
Grabias S., 1978, Derywacja a ekspresja, [w:] T. Skubalanka (red.), Studia nad składnią polszczyzny mówionej − księga referatów konferencji poświęconej składni i metodologii badań języka mówionego (Lublin 6−9 X 1975), Wrocław, s. 89–103.
View in Google Scholar
Jadacka H., 1991, Dwie wartości, dwa gniazda (o prawdzie i fałszu), „Poradnik Językowy” z. 3, s. 167−173.
View in Google Scholar
Jadacka H., 1992, Teoretyczne podstawy słowotwórstwa normatywnego, „Poradnik Językowy” z. 8, s. 549–561.
View in Google Scholar
Jadacka H., 2001, System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000), Warszawa.
View in Google Scholar
Jadacka H., 2005, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa.
View in Google Scholar
Kallas K., 2003, Struktura gniazd słowotwórczych konstytuowanych przez rzeczowniki nazywające państwa (kraje), [w:] M. Skarżyński (red.), Słowotwórstwo gniazdowe. Historia, metoda, zastosowania, Kraków, s. 64–85.
View in Google Scholar
Kaproń-Charzyńska I., 2005, Derywacja ujemna we współczesnym języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki, Toruń.
View in Google Scholar
Kardela H., 2005, Schemat i prototyp w morfologii kognitywnej; https://www.umcs.lublin.pl/images/media/pracownicy/624/Schemat.i.prototyp.pdf
View in Google Scholar
Kleszczowa K., 2007, Na straży niezmienności modeli słowotwórczych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LXIII, s. 115–124.
View in Google Scholar
Kowalewska-Dąbrowska J., 2011, Przejawy inwencji słowotwórczej w języku prasy ostatnich lat (na przykładzie wybranych gazet i czasopism), [w:] E. Badyda, J. Mackiewicz, E. Rogowska-Cybulska (red.), Wokół słów i znaczeń IV. Słowotwórstwo a media. Materiały czwartej
View in Google Scholar
konferencji językoznawczej poświęconej pamięci Profesora Bogusława Krei, Gdańsk, s. 61–69.
View in Google Scholar
Kowalik K., 1986, Sposoby wzbogacania słownictwa współczesnego języka polskiego, „Język Polski” LXVI, s. 5–18.
View in Google Scholar
Kowalik K., 1977, Budowa morfologiczna przymiotników polskich, Wrocław.
View in Google Scholar
Kowalik K., 1998, Morfotaktyka, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego, Warszawa, s. 585–618.
View in Google Scholar
Kowalikowa J., 2000, Wulgaryzmy we współczesnej polszczyźnie, [w:] G. Szpila (red.), Język trzeciego tysiąclecia, Kraków, s. 121–132.
View in Google Scholar
Kreja B., 1970, Budowa słowotwórcza a budowa fonetyczna wyrazów, „Język Polski” L, s. 119–131.
View in Google Scholar
Kreja B., 1989, Z morfonologii i morfotaktyki współczesnej polszczyzny, Wrocław.
View in Google Scholar
Kreja B., 1993, Drobiazgi słowotwórcze 34. Oglądalność, cytowalność i inne formacje na -aln(-)ość, „Język Polski” LXXIII, s. 282–292.
View in Google Scholar
Kudra B., 1996, Sposoby powstawania prasowych okazjonalizmów politycznych, „Poradnik Językowy” z. 8, s. 35–44.
View in Google Scholar
Kudra B., 2001, Kreatywność leksykalna w dyskursie politycznym polskiej prasy lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, Łódź.
View in Google Scholar
Manova S., Winternitz K., 2011, Suffix order in double and multiple diminutives: with data from Polish and Bulgarian, univie.ac.at/stela.manova/Manova_Winternitz_PL-BG_deminutives.pdf
View in Google Scholar
Markowski A., 2000, Jawne i ukryte zapożyczenia leksykalne w mediach, [w:] J. Bralczyk, K. Mosiołek-Kłosińska (red.), Język w mediach masowych, Warszawa, s. 96–111.
View in Google Scholar
Markowski A., 2005, Kultura języka polskiego. Teoria zagadnienia leksykalne, Warszawa.
View in Google Scholar
Migdał J., 2006, Słownictwo wygasające w leksykografii, „Poradnik Językowy” z. 4, s. 3–13.
View in Google Scholar
Miodek J., 1983, Rzecz o języku. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Wrocław, s. 65–84.
View in Google Scholar
Nagórko A., 2007, Kontaminacja leksykalna – słowotwórstwo czy radosna tfurczość?, „Przegląd Humanistyczny” nr 1 (400), s. 203–210.
View in Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego, http://nkjp.pl
View in Google Scholar
Ochmann D., 2002, Między dezintegracją a analogią. O pewnym typie złożeń współczesnej polszczyzny, „Język Polski” LXXXII, s. 322–329.
View in Google Scholar
Ochmann D., 2004, Nowe wyrazy złożone o podstawie zdezintegrowanej w języku polskim, Kraków.
View in Google Scholar
Otwinowska-Kasztelanic A., 2006, Badania nad wpływem języka angielskiego na polszczyznę mówioną młodego pokolenia Polaków (19−35 lat), „Poradnik Językowy” z. 5, s. 39–48.
View in Google Scholar
Ożóg K., 2011, Polszczyzna przełomu XIX i XX wieku, Wybrane zagadnienia, Rzeszów.
View in Google Scholar
PZKZS: Projekt znowelizowanej klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy, 2012, http://mpips.gov.pl
View in Google Scholar
PSWP: H. Zgółkowa (red.), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, Poznań 1994–2005.
View in Google Scholar
RJP, 2012, Stanowisko Rady Języka Polskiego w sprawie żeńskich form nazw zawodów i tytułów, przyjęte na posiedzeniu plenarnym rady 19 marca 2012 r., www.rjp.pan.pl
View in Google Scholar
Satkiewicz H., 1986, O nazwach żeńskich i dopełniaczu rzeczowników męskich po latach, „Poradnik Językowy” z. 9−10, s. 656–658.
View in Google Scholar
Satkiewicz H., 1971, Słowotwórstwo, [w:] D. Buttler, H. Kurkowska, H. Satkiewicz, Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności gramatycznej, Warszawa, s. 80–123.
View in Google Scholar
SGS-II: H. Jadacka (red.), Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego, t. II: Gniazda odrzeczownikowe, Kraków 2001.
View in Google Scholar
SOJP: T. Karpowicz, Słownik ortograficzny języka polskiego, Warszawa 2001, 22005, 32006.
View in Google Scholar
SO PWN: Słownik ortograficzny PWN, http://so.pwn.plSJPD: W. Doroszewski, (red.), Słownik języka polskiego, http://doroszewski.pwn.pl
View in Google Scholar
Szymanek B., 2010, A Panorama of Polish Word-Formation, Lublin.
View in Google Scholar
Szymanek B., Derkach T., 2005, Contraints on derivation of double diminutives in Polish and Ukrainian, „Studies in Polish Linguistics” nr 2, s. 91–110.
View in Google Scholar
Umińska-Tytoń E., 1986, Sposoby tworzenia form pochodnych od imion chrzestnych, „Onomastica” XXXI, s. 87–113.
View in Google Scholar
USJP: S. Dubisz (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego, Warszawa 2003.
View in Google Scholar
Walczak B., 1999, Zarys dziejów języka polskiego, Wrocław.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 1993, Zapożyczenia jako przedmiot badań słowotwórstwa synchronicznego, „Z polskich studiów slawistycznych”, seria 8, Warszawa, s. 255–261.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 2003, Czy w słowotwórstwie pojęcie hybryda jest przydatne?, „Poradnik Językowy” z. 10, s. 3–11.
View in Google Scholar
Waszakowa K., 2007, Internacjonalizacja współczesnej polszczyzny – szansa czy zagrożenie?, „Przegląd Humanistyczny” z. 1, s. 219–228.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
