Wielojęzyczność w literaturze dokumentu osobistego: funkcje wykładników transkodowych
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.16.2021.32.23Keywords:
literature of personal document, diary, Gustaw Herling-Grudziński, Jan Lechoń, transcode markersAbstract
Multilingualism in the Literature of Personal Document: Functions of Transcode Markers
The article is dedicated to semantic functions of transcode markers in Polish émigré literature. Two diaries, written respectively by Gustaw Herling-Grudziński and Jan Lechoń, constitute the exemplification material. The diary genre, similarly to letters and memoirs, lends itself to introducing this kind of markers. Their presence reflects the multilingual competence of the author, as well as his mental, social, and psychological experience. The second language enables broadening the referential space of the first language and conveying emotions. The strategy of code switching depends on the motivation and goal of writing a given text. In Herling-Grudziński’s Journal Written by Night, foreign words from different languages abound. They fulfill several functions in the text, namely: metalinguistic, index and stylistic function. Their presence is justified by the content and by the role adopted by the author – the one of an interpreter of the political and social reality. The Diary by Lechoń is different in terms of types of predominant functions which can be distinguished in his text. Besides commenting on the émigré life, the author focuses on his emotions and experiences. Therefore, index and metalinguistic functions turn out to be the most important. Pointing out different strategies of introducing transcode markers in a text by its author is fundamental for the research on bilingualism in émigré writing.
Downloads
References
Ahearn L.M., 2013, Antropologia lingwistyczna. Wprowadzenie, Kraków.
View in Google Scholar
Bachtin M., 1982, Problemy literatury i estetyki, Warszawa.
View in Google Scholar
Czermińska M., 2000, Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie i wyzwanie, Kraków.
View in Google Scholar
Dąbrowski M., 2009, Komparatystyka dyskursu, dyskurs komparatystyki, Warszawa.
View in Google Scholar
Dąbrowski M., 2016, Tekst międzykulturowy. O przemianach literatury emigracyjnej, Warszawa.
View in Google Scholar
ESM: E.J. Osmańczyk, Encyklopedia spraw międzynarodowych i ONZ, Warszawa 1974.
View in Google Scholar
EWJ: L. Grzebień (oprac.), Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564– 1995, Kraków 1996.
View in Google Scholar
Giedroyc J., Straszewicz C., 2018, Listy 1946–1962, oprac., wstęp, przypisy M. Urbanowski, Warszawa.
View in Google Scholar
Głuszkowski M., 2011, Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego, Toruń.
View in Google Scholar
Herling-Grudziński G., Bolecki W., 1997, Rozmowy w Dragonei, rozmowy przeprowadził, oprac., przygot. do druku W. Bolecki, Warszawa.
View in Google Scholar
Kowalcze-Franiuk K., 2018, Bilingwizm polsko-włoski i tożsamość kulturowa emigracji okołosolidarnościowej we Włoszech, Kraków.
View in Google Scholar
Kowalczyk A.S., 2003, Słowa – Rzeczy – Życie. Świat według Bobkowskiego, [w:] A. Bobkowski, Przysiągłem sobie, że jeśli umrę, to nie w tłumie… Korespondencja z Anielą Mieczysławską 1951–1961, do druku podał, wstępem i przypisami opatrzył A.S. Kowalczyk, Wałbrzych, s. 5–35.
View in Google Scholar
Lechoń J., 1977, Listy do Anny Jackowskiej, oprac. R. Loth, Warszawa.
View in Google Scholar
Ligara B., 1987, Galicyzmy leksykalne w listach Zygmunta Krasińskiego na tle wpływów francuskich w polszczyźnie XIX wieku. Studium bilingwizmu polsko-francuskiego, Kraków.
View in Google Scholar
Ligara B., 2014a, Bilingwizm w tekście zapisany. Część I. Status lingwistyczny. Paradygmaty badawcze, „LingVaria” nr 1 (17), s. 149–167, https://doi.org/10.12797/LV.09.2014.17.10. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.09.2014.17.10
View in Google Scholar
Ligara B., 2014b, Bilingwizm w tekście zapisany. Część II. Wykładniki transkodowe. Gatunki, „LingVaria” nr 2 (18), s. 139–174, https://doi.org/10.12797/LV.09.2014.18.11. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.09.2014.18.11
View in Google Scholar
Lipińska E., 2003, Język ojczysty, język obcy, język drugi. Wstęp do badań dwujęzyczności, Kraków.
View in Google Scholar
List Kor: Drugi List do Koryntian, [w:] A. Colacrai, J. Łach, F. Mickiewicz, A.J. Tronina, J. Warzecha (red.), Listy Świętego Pawła, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła, Częstochowa 2008, s. 108.
View in Google Scholar
List Rzym: List do Rzymian, [w:] A. Colacrai, J. Łach, F. Mickiewicz, A.J. Tronina, J. Warzecha (red.), Listy Świętego Pawła, oprac. Zespół Biblistów Polskich z inicjatywy Towarzystwa Świętego Pawła, Częstochowa 2008, s. 34.
View in Google Scholar
Listy: W. Kula, N. Assorodobraj-Kula, M. Kula (oprac.), Listy emigrantów z Brazylii i Stanów Zjednoczonych 1890–1891, Warszawa 1973.
View in Google Scholar
Mazur A., 2019, Wielojęzyczność indywidualna jako problem badawczy lingwistyki. Przypadek Bronisława Malinowskiego, „LingVaria” nr 1 (27), s. 337–388, https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.26. DOI: https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.26
View in Google Scholar
Miodunka W., 1990, Język a identyfikacja kulturowa i etniczna. Studium kształtowania się tożsamości rodzeństwa należącego do drugiego pokolenia Polonii australijskiej, [w:] idem (red.), Język polski w świecie. Zbiór studiów, Warszawa – Kraków, s. 105–125.
View in Google Scholar
Miodunka W., 2003, Bilingwizm polsko-portugalski w Brazylii. W stronę lingwistyki humanistycznej, Kraków.
View in Google Scholar
Miodunka W., 2016, Biografia językowa jako jedna z metod badania dwujęzyczności, [w:] R. Dębski, W. Miodunka (red.), Bilingwizm polsko-obcy dziś. Od teorii i metodologii badań do studiów przypadków. Monografia zbiorowa, „Biblioteka LingVariów. Glottodydaktyka”, t. 14, Kraków, s. 49–87.
View in Google Scholar
Osiński J., 2018, „Dziennik” i dziennik Jana Lechonia, „Konteksty Kultury” 15, z. 4, s. 523–544, https://doi.org/10.4467/23531991KK.18.047.10589. DOI: https://doi.org/10.4467/23531991KK.18.047.10589
View in Google Scholar
Pascal B., 1953, Myśli oraz Rozprawa o namiętnościach miłości. Rozprawa o kondycji możnych. Modlitwa o dobry użytek chorób, wyd. 2, Warszawa.
View in Google Scholar
Pułaczewska H., 2017, Wychowanie do języka polskiego w Niemczech na przykładzie Ratyzbony. Dwujęzyczność dzieci z perspektywy rodziców, Łódź.
View in Google Scholar
Sękowska E., 1994, Język zbiorowości polonijnych w krajach anglojęzycznych. Zagadnienia leksykalno-słowotwórcze, Warszawa.
View in Google Scholar
Sękowska E., 2010, Język emigracji polskiej w świecie. Bilans i perspektywy badawcze, Kraków.
View in Google Scholar
Stępkowska A., 2019, Pary dwujęzyczne w Polsce, Poznań.
View in Google Scholar
Szlifersztejn S. (red.), 1981, Z badań nad językiem polskim środowisk emigracyjnych, Wrocław.
View in Google Scholar
Szydłowska-Ceglowa B., 1988, Studia językoznawcze nad pamiętnikami emigrantów, Warszawa – Poznań.
View in Google Scholar
Wyka M., 1991, „Dziennik” Jana Lechonia: autoterapia, sny, przepowiednie, „Teksty Drugie” nr 1/2 (7/8), s. 191–197.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
