On the origin of toponym Rajgród
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.19.2024.37.15Keywords:
toponym, hydronym, Rajgród, YotvingiansAbstract
ON THE ORIGIN OF THE TOPONYM RAJGRÓD
The article focuses on the etymological analysis of the place-name Pol. Rajgród ‘a town in Grajewo County, Podlaskie Voivodeship’. It has been stated that the stronghold known as the “Castle Hill” in Rajgród was founded by Yotvingians. Referring to the etymological analysis of the West Germanic forms of the analysed onym and its variants, such as Rongart 1360 etc., the author of the article presents a new hypothesis concerning the origin of Pol. Rajgród. In summing up the research results, one may conclude that the toponym Pol. Rajgród is to be ascribed to adapted place-names of Germanic origin, i. e. (1) CS Раи1253 ← top. *Rain / *Rein (/ *Reyn) ‘a frontier’ ↔ top. MLG †Reyne 1292, 1293, 1489; (2) Raygrod 1244, Reygrod 1429 etc. (↔ Rajgród) ← *Reingarden / *Reingart(h) ‘a frontier area’; (3) Rongart 1360, Rogors 1422 etc. ← sub. MLG ronne(bôm) ‘a border pole, i.e. a frontier, a march’.
Downloads
References
Bednarczuk L., 1976, Zapożyczenia ugrofińskie w językach bałtosłowiańskich, “Acta Baltico-Slavica” 9, pp. 39–63.
View in Google Scholar
Berka A., 1891, Słownik kaszubski porównawczy, “Prace Filologiczne” 5, pp. 585–690.
View in Google Scholar
Białuński G., 1999, Studia z dziejów plemion pruskich i jaćwieskich, Olsztyn.
View in Google Scholar
Blažienė G., 2000, Die baltischen Ortsnamen im Samland, Stuttgart. DOI: https://doi.org/10.7220/2335-8769.19.3
View in Google Scholar
Blažienė G., 2005, Baltische Ortsnamen in Ostpreußen, Stuttgart.
View in Google Scholar
Bonk H., 1895, Die Städte und Burgen in Altpreussen, Königsberg in Pr.
View in Google Scholar
Būga K., 1913, Kann man Keltenspuren auf baltischen Gebiet Nachweisen?, “Rocznik Slawistyczny” 6, pp. 1–38.
View in Google Scholar
Būga: Z. Zinkevičius (ed.), K. Būga, Rinktiniai raštai, vol. I–III, Vilnius, 1958–1961.
View in Google Scholar
DLV: Duden Lexicon der Vornamen 3., neu bearbeitete und erweiterte Auflage von Rosa und Volker Kohlheim, Mannheim – Zürich 2004.
View in Google Scholar
DO: Deutsches Ortsnamenbuch, Hrsg. M. Niemeyer, Berlin – Boston 2012. DOI: 10.1515/9783110258028. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110258028
View in Google Scholar
DW: L. Diefenbach, E. Wülcker, Hoch- und nieder-deutsches Wörterbuch der mittleren und neueren Zeit, Basel 1885.
View in Google Scholar
DWG: Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm. 16 Bde. in 32 Teilbänden, Leipzig 1854–1961 (Quellenverzeichnis – 1971).
View in Google Scholar
Ehrlich B., 1921, Der Schloßberg in Rajgrod (Polen), [in:] Feſtſchrift Adalbert Beʒʒenberger ʒum 14. April 1921 dargebracht von ſeinen Freunden und Schülern, Göttingen, pp. 31–38.
View in Google Scholar
Endzelīns J., 1951, Latviešu valodas gramatika, Rīga.
View in Google Scholar
FHNDWe: O. Reichmann (ed.), Frühneuhochdeutsches Wörterbuch I–XI, Berlin – New York 1986–2016, [on-line:] https://fwb-online.de/.
View in Google Scholar
Flöer M., Korsmeier C.M., 2009, Die Ortsnamen des Kreises Soest, Bielefeld.
View in Google Scholar
Fr: H. Frischbier, Preussisches Wörterbuch. Ost- und Westpreussische Provinzialismen in alphabetischer Folge, vol. I–II, Berlin 1882–1883.
View in Google Scholar
FrG: R.P. Ebert, O. Reichmann, H-J. Solms, K-P. Wegera, Frühneuhochdeutsche Grammatik, Tübingen, 1993. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110920130
View in Google Scholar
Gerullis G., 1922, Die altpreußischen Ortsnamen, Berlin – Leipzig. DOI: https://doi.org/10.1515/9783112694329
View in Google Scholar
Gil’tebrandt P.A., 1993, Erläuterndes Handwörterbuch zum Psalter, München.
View in Google Scholar
Götze A., 1920, Frühneuhochdeutsches Glossar. Zweite, stark vermehrte Auflage, Bonn.
View in Google Scholar
Halicka I., 1978, Nazwy miejscowe środkowej i zachodniej Białostocczyzny: topograficzne i kulturowe, Warszawa.
View in Google Scholar
Hartig J., 1967, Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter, Köln – Graz.
View in Google Scholar
Hoppe F., 1878, Orts- und Personennamen der Provinz Preussen, “Altpreussische Monatsschrift” 15, Königsberg Pr., pp. 578–609.
View in Google Scholar
Jabłonowski A., 1909, Podlasie (Województwo) (Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, 6, 2), Warszawa.
View in Google Scholar
Jaskanis D., 2001, Grodzisko w Rajgrodzie w świetle źródeł archeologicznych. Wyniki konserwatorskich badań zabezpieczających z 1969 roku, “Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego” 7, pp. 75–157.
View in Google Scholar
Kamiński A., 1953, Jaćwież. Terytorium, ludność, stosunki gospodarcze i społeczne, Łódź.
View in Google Scholar
Kluge F., 2011, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache. 25 Aufl. Bearb. von Elmar Seebold, Berlin – Boston. DOI: 10.1515/kluge. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110223651
View in Google Scholar
Korsmeier C.M., 2011, Die Ortsnamen der Stadt Münster und des kreises Warendorf (Westfälisches Ortsnamenbuch, 3), Bielefeld.
View in Google Scholar
Kowalczyk E., 2007, Jeszcze raz o Rajgrodzie, “Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 4, pp. 529–537.
View in Google Scholar
Kowalczyk-Heyman E., 2006, Rajgród 1360 r. Przyczynek do dziejów granicy mazowieckokrzyżackiej, “Kwartalnik Historyczny” 113 (3), pp. 5–18.
View in Google Scholar
Kowalczyk-Heyman E., 2019, O mazowiecko-litewskiej ugodzie granicznej z 1358 r. (głos w dyskusji), “Studia Geohistorica” 7, pp. 213–226. DOI: 10.12775/29263.
View in Google Scholar
Kregždys R., 2016, Lietuvių kalbos polonizmų žodyno specifikacija / Charakterystyka Słownika polonizmów w języku litewskim (Studia Etymologica Baltica I), Vilnius.
View in Google Scholar
Kregždys R., 2020, Baltų mitologemų etimologijos žodynas II: Sūduvių knygelė, Vilnius.
View in Google Scholar
Kulonen U-M., 2000, Suomen sanojen alkuperä: etymologinen sanakirja, vol. III (R-Ö), Helsinki.
View in Google Scholar
Kuzavinis K., Savukynas B., 1994, Lietuvių vardų kilmės žodynas, Vilnius.
View in Google Scholar
LATŽ: Lietuvos TSR administracinio-teritorinio suskirstymo žinynas, vol. II, Vilnius 1976.
View in Google Scholar
LE: Lietuvių enciklopedija, vol. I–XXXVII, Bostonas 1953–1985.
View in Google Scholar
Lìckevìč A., 2013, Garodnâ ì Garad zenskì règìën u drugoj Palove XIII– XIV st.: nazva ì mežy, [in:] A.F. Smalânčuk, N.U. Slìž (eds.), Garadzenskì palìmpsest 2012. Lûdzì daǔnâj Garodnì. XV – XX stst., Krakaǔ, pp. 10–59.
View in Google Scholar
LKŽe: Lietuvių kalbos žodynas (vol. I–XX, 1941–2002), electronic version, Vilnius 2013.
View in Google Scholar
LPŽe: Lietuvių pavardžių žodynas, vol. I–II, electronic version, Vilnius 2013, [on-line:] http://pavardes.lki.lt/?pg=c.
View in Google Scholar
LVV: Latvijas vietvārdu vārdnīca, vol. I–V, Rīga 2003–2017.
View in Google Scholar
Łowmiański H., 1989, Prusy – Litwa – Krzyżacy, Warszawa.
View in Google Scholar
Malec M., 2003, Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Warszawa.
View in Google Scholar
Mažiulis V., 1966, Prūsų kalbos paminklai, Vilnius.
View in Google Scholar
ME: J. Endzelīns (ed.), K. Mǖlenbacha Latviešu valodas vārdnīca, vol. I–IV, Rīga 1923–1932.
View in Google Scholar
Meineke B., 2013, Die Ortsnamen der Stadt Bielefeld, Bielefeld.
View in Google Scholar
Mitzka W., 1937, Grundzüge nordostdeutscher Sprachgeschichte, Halle.
View in Google Scholar
MLex: M. Lexer, Mittelhochdeutsches Handwörterbuch, vol. I–III, Leipzig 1872–1878.
View in Google Scholar
Narbutt T., 1856, Pomniejsze pisma historyczne szczególnie do historyi Litwy odnoszące się, Wilno.
View in Google Scholar
NMP: K. Rymut, B. Czopek-Kopciuch (eds.), Nazwy miejscowe Polski: historia – pochodzenie – zmiany, vol. I–XVI, Kraków 1996–2021.
View in Google Scholar
NTSGW: A.A. Mützell (ed.), Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats, vol. I–VI, Halle 1821–1825.
View in Google Scholar
PEŽ: V. Mažiulis, Prūsų kalbos etimologijos žodynas, vol. I–IV, Vilnius 1988–1997.
View in Google Scholar
Pott A.F., 1859, Die Personennamen, insbesondere die Familiennamen und ihre Entstehungsarten: auch unter Berücksihtigung der Ortsnamen, Leipzig.
View in Google Scholar
Przybytek R., 1993, Ortsnamen baltischer Herkunft im südlichen Teil Ostpreußens, Stuttgart.
View in Google Scholar
Rospond S., 1984, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław.
View in Google Scholar
Rymut K., 1987, Nazwy miast Polski, wydanie drugie uzupełnione, Wrocław.
View in Google Scholar
Rozwadowski J.M., 1948, Studia nad nazwami wód słowiańskich, Kraków.
View in Google Scholar
SchL: K. Schiller, A. Lübben, Mittelniederdeutsches Wörterbuch, vol. I–VI, Bremen 1875–1881.
View in Google Scholar
Schmid W.P., 1984, Alteuropa und das Baltikum, “Baltistica” 20 (1), pp. 4–10. DOI: 10.15388/baltistica.20.1.1612. DOI: https://doi.org/10.15388/baltistica.20.1.1612
View in Google Scholar
[Scholz F.] 1981, Philipp Ruhig. Betrachtung der Littauischen Sprache, in ihrem Ursprunge, Wesen und Eigenschaften (Königsberg 1745) (Linguarum minorum documenta historiographica), vol. 4, Hamburg.
View in Google Scholar
Schramm G., 2013, Zweigliedrige Personennamen der Germanen. Ein Bildetyp als gebrochener Widerschein früher Heldenlieder, Berlin – Boston. DOI: 10.1515/9783110324747. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110324747
View in Google Scholar
SEBań: A. Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, vol. I–III, Warszawa 2000, Częstochowa 2014.
View in Google Scholar
SEBor: W. Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005.
View in Google Scholar
SEBr: A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Warszawa 1970 [Kraków 1927].
View in Google Scholar
SEK: W. Boryś, H. Popowska-Taborska, Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, vol. I–VI, Warszawa 1994–2010.
View in Google Scholar
SEMań: W. Mańczak, Polski słownik etymologiczny, Kraków 2017.
View in Google Scholar
SGK: B. Sychta, Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, vol. I–VII, Wrocław 1967–1976.
View in Google Scholar
SGKP: B. Chlebowski, W. Walewski (eds.), Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, vol. IX, Warszawa 1888.
View in Google Scholar
SL: S.B. Linde, Słownik języka polskiego, vol. I–VI, 2nd edition, revised, Lwów 1854–1860.
View in Google Scholar
Socin A., 1903, Mittelhochdeutsches Namenbuch nach oberrheinischen Quellen des zwölften und dreizehnten Jahrhunderts, Basel.
View in Google Scholar
SRJ: Slovarʹ russkogo âzyka XI–XVII vv., vol. I–XXXI, Moskva – Sankt-Peterburg 1975–2019.
View in Google Scholar
SStp: S. Urbańczyk (ed.), Słownik staropolski, vol. I–XI, Wrocław – Warszawa – Kraków 1953–2002.
View in Google Scholar
Strzelczyk J., 2006, Zapomniane narody Europy, Wrocław.
View in Google Scholar
SW: J. Karłowicz, A.A. Kryński, W. Niedźwiedzki (eds.), Słownik języka polskiego, vol. I–VIII, Warszawa 1900–1927.
View in Google Scholar
Śliwiński J., 2006, W sprawie przynależności państwowej w 1360 roku pojaćwięskiego Rajgrodu,
View in Google Scholar
[in:] B. Śliwiński (ed.), Krzyżacy, szpitalnicy, kondotierzy (Studia z dziejów średniowiecza, 12), Malbork, pp. 363–379.
View in Google Scholar
Śliwiński J., 2007, Jeszcze raz w sprawie Rajgrodu, “Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 4, pp. 539–553.
View in Google Scholar
Tiefenbach H., 2010, Altsächsisches Handwörterbuch. A Concise Old Saxon Dictionary, Berlin – New York. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110232349
View in Google Scholar
Trautmann R., 1974, Die altpreußischen Personennamen. 2. unveränderte Auflage, Göttingen.
View in Google Scholar
Urbańczyk S., 1970, Rajgród, [in:] G. Labuda, Z. Stieber (eds.), Słownik starożytności słowiańskich, vol. IV (P–R), Wrocław – Kraków, p. 462.
View in Google Scholar
Vanagas A., 1981, Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas, Vilnius.
View in Google Scholar
Vanagas A., 1981a, [recenzja] Halicka I., Nazwy miejscowe środkowej i zachodniej Białostocczyzny dzierżawcze, patronimiczne i rodzinne, Warszawa 1976, 240 p.; Halicka I., Nazwy miejscowe środkowej i zachodniej Białostocczyzny topograficzne i kulturowe, Warszawa 1978, 148 p., “Baltistica” 17 (1), pp. 99–102. DOI: 10.15388/baltistica.17.1.1969.
View in Google Scholar
Vasmer: M. Vasmer, Russisches etymologisches Wörterbuch, vol. I–III, Heidelberg 1953–1958.
View in Google Scholar
Wiedemann F.J., 1869, Estnisch-deutsches Wörterbuch, St. Petersburg.
View in Google Scholar
Wiśniewski J., 1967, Dzieje osadnictwa w powiecie augustowskim od XV do końca XVIII wieku, [in:] J. Antoniewicz (ed.), Studia i materiały do dziejów Pojezierza Augustowskiego, Białystok, pp. 13–294.
View in Google Scholar
Wiśniewski J., 1970, Rajgród, [in:] G. Labuda, Z. Stieber (eds.), Słownik starożytności słowiańskich, vol. IV (P–R), Wrocław – Kraków, pp. 462–463.
View in Google Scholar
Wiśniewski J., 1981, Badania nad dziejami osadnictwa ziem dawnej Jaćwieży i jej pogranicza – wyniki i propozycje, “Rocznik Białostocki” 14, pp. 235–258.
View in Google Scholar
Ziesemer W., 1924, Die ostpreußischen Mundarten. Proben und Darstellung, Breslau.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
