Trójwymiarowa etniczna mapa Mińszczyzny w antroponimach literackich Sergiusza Piaseckiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.40.16Keywords:
cultural literary onomastics, ethnolinguistics, cognitive poetics, deictic function of personal names in novels, national diversity of the Polish-Belarusian borderland in the first half of the 20th centuryAbstract
THREE-DIMENSIONAL ETHNIC MAP OF THE MINSKLAND IN THE LITERARY ANTHROPONYMS OF SERGIUSZ PIASECKI
The article attempts to characterise S. Piasecki’s literary vision of the multiethnic world of the Polish- Belarusian borderland in the interwar period. For this purpose, an analysis of anthroponyms from his novel “Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” (The Lover of Ursa Major) was conducted. The novel’s surnames, first names and ethnonyms were treated as deixis that allow for indicating ethnic areas on the world map of the novel and for establishing their valuation. The conclusions concern Piasecki’s writing practice which involves, on the one hand, using novel onomastics to mark ethnic areas, but, on the other hand, blurring their boundaries in favour of constructing areas of social, ideological and ethical strangeness and familiarity.
Downloads
References
Balode L., Šaudiņa V., 2019, Latviešu un lietuviešu valodas kontakti, [w:] A. Rožkalne (red.), Latvija. Kultūru migrācija, Rīga, s. 316–344.
View in Google Scholar
Bednarczuk L., 2017, Językowe pogranicza polszczyzny, „Gwary Dziś” nr 9, s. 85–158, https://doi.org/10.14746/gd.2017.9.7.
View in Google Scholar
Biolik M., 2016, Słowotwórstwo antroponimów nieoficjalnych, Olsztyn.
View in Google Scholar
Chlebda W., 2002, Polak przed mentalną mapą świata, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” nr 14, s. 9–26.
View in Google Scholar
Cieślikowa A., 1998, Przezwiska zbiorowe i przydomki, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 177–180.
View in Google Scholar
Dacewicz L., 2013, Imiona w strukturze nazwisk dawnych mieszkańców polsko-litewsko-wschodniosłowiańskiego pogranicza jako fakt kulturowy, [w:] J. Ławski (red.), Pogranicza, Kresy, Wschód a idee Europy. Seria I: Prace dedykowane Profesor Swietłanie Musijenko, „Colloquia Orientalia Bialostocensia. Literatura/Historia” 3, Białystok, s. 267–280.
View in Google Scholar
Dacewicz L., 2014, Historia nazwisk na kresach północno-wschodnich Rzeczpospolitej (XVI– XVIII w.), Białystok.
View in Google Scholar
Górny H., 2020, Czy istnieje potrzeba leksykograficznego opracowania terminów antroponomastycznych?, „Onomastica” LXIV, s. 93–106, http://dx.doi.org/10.17651/ONOMAST.64.9. DOI: https://doi.org/10.17651/ONOMAST.64.9
View in Google Scholar
Hrynkiewicz‑Adamskich B., 2019, Wstępne uwagi o typach i cechach językowych nazwisk szlachty powiatu lidzkiego w XIX wieku, [w:] A. Rygorowicz-Kuźma, K. Rutkowski (red.), Nazwy własne w języku, literaturze i kulturze, Białystok, s. 263–284.
View in Google Scholar
Kowalik-Kaleta Z., Dacewicz L., Raszewska-Żurek B., 2007, Słownik najstarszych nazwisk polskich. Pochodzenie językowe nazwisk omówionych w „Historii nazwisk polskich”, t. 1, Warszawa.
View in Google Scholar
Kubusiak E., 2018, Sergiusz Piasecki – człowiek pogranicza i jego język (na podstawie powieści „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”), [w:] R. Lipelt (red.), Na pograniczach. O stosunkach społecznych i kulturowych, „Na Pograniczach Kultur i Narodów”, t. 10, Sanok, s. 39–55.
View in Google Scholar
Kubusiak E., 2019, Sergiusz Piasecki – człowiek pogranicza, „Świat Inflant. Pismo Literacko-Naukowe” t. 16, nr 3 (198), s. 3–4.
View in Google Scholar
Kubusiak E., 2024, Antroponimy nieoficjalne w powieściach Sergiusza Piaseckiego, „Język Polski” CIV, nr 2, s. 87–99, https://doi.org/10.31286/JP.00489. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00489
View in Google Scholar
KWN: S. Piasecki, Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy, Warszawa 1999.
View in Google Scholar
Malec M., 1998, Etnonimy. Nazwy narodowości. Nazwy mieszkańców, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 181–188.
View in Google Scholar
Mętrak M., 2024, Mapa świata z jarmarcznej ulotki. Czeska dziewiętnastowieczna twórczość kramarska w perspektywie etnolingwistycznej, „Biblioteka Literatury Ludowej” 14, Wrocław.
View in Google Scholar
Mordań M., 2019, Chrześcijańskie dziedzictwo imiennicze utrwalone w nazwiskach mieszkańców Bielska Podlaskiego, Hajnówki i Siemiatycz, Białystok.
View in Google Scholar
Niewiara A., 2009, Kształty polskiej tożsamości: potoczny dyskurs narodowy w perspektywie etnolingwistycznej (XVI–XX w.), „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2708, Katowice.
View in Google Scholar
Paliwoda A., 2009, Granice i pogranicza w powieściach Sergiusza Piaseckiego, „Biblioteka »Frazy«”, Rzeszów–Ustrzyki Dolne.
View in Google Scholar
Rieger J.A., 2019, Język polski na Kresach, Warszawa.
View in Google Scholar
Rymut K., 2001, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. 2, Kraków.
View in Google Scholar
Rzetelska-Feleszko E., 1998, Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków.
View in Google Scholar
Stockwell P., 2006, Poetyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. A. Skucińska, Kraków.
View in Google Scholar
Szczerbowski T., 2018, Polskie i rosyjskie słownictwo slangowe, „Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Prace Monograficzne”, nr 869, Kraków.
View in Google Scholar
Šur V., 1998, Belaruskìâ ŭlasnyâ ìmëny. Belaruskaâ antrapanìmìka ì tapanìmìka. Dapamožnìk dlâ nastaŭnìkaŭ, Mìnsk.
View in Google Scholar
Tichoniuk B., 1988, Antroponimia południowej Białostocczyzny w XVI w., „Studia i Monografie – Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich w Opolu”, nr 142, Opole.
View in Google Scholar
Tichoniuk B., 2000, Imiona i ich formy na pograniczu polsko-białoruskim od XVI wieku do roku 1839, Zielona Góra.
View in Google Scholar
Wolnicz-Pawłowska E., 1998, Pogranicze wschodnie, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 453–466.
View in Google Scholar
Złotkowski P., 2019, Antroponimy historyczne mieszczan brańskich z formantami -ic(z)-(ow)icz, -(ew)icz, [w:] A. Rygorowicz-Kuźma, K. Rutkowski (red.), Nazwy własne w języku, literaturze i kulturze, Białystok, s. 663–679.
View in Google Scholar
Netografia
View in Google Scholar
Gorr Sh., Popular Jewish (Hebrew) Girl Names, [on-line:] https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/3847875/jewish/Popular-Jewish-Hebrew-Girl-Names.htm (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar
Internetowy słownik nazwisk w Polsce, https://nazwiska.ijp.pan.pl/ (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar
Los comics de machete, https://loscomicsdemachete.blogspot.com/2019/01/el-cosaco.html (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar
My heritage, https://www.myheritage.pl/research?formId=master&useTranslation=1&exactSearch=0&action=query&qname=Name+ln.%C5%82abrowicz (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar
Polnyj perečen’ rossijskih familij, https://web.archive.org/web/20040202083132/http://allfamilii.narod.ru/12.htm (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar
Polska 1926. Portret Zbiorowy II RP, https://www.polska1926.pl/podpisy?signatures_locality1926=Borys%C5%82aw&signatures_voivodeship1926=lwowskie&page=75 (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Aleksandra Niewiara

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
