Dom nad rzeką Moskwą jako architektoniczny i literacki znak pamięci
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.12.2015.35.11Słowa kluczowe:
totalitaryzm, terror, trauma, pamięć, dom, MoskwaAbstrakt
The House on the Embankment as an Architectural and Literary Sign of Memory
The huge constructivist apartment house built in the 1930s in downtown Moscow, on the bank of the Moskva river, owes its present‑day name to Yury Trifonov’s novel The House on the Embankment (1976). Being an example of architecture typical of the Stalinist regime and a symbol of the regime’s triumph and dominance over man, the house functions as a very special character in Trifonov’s novel. It represents both individual and collective memory, shows the destructive influence of history and politics on the life of an individual and the whole nation. The House on the Embankment, related to the archetypal image of house, which is traditionally perceived as a space of love, safety and family ties, emerges in Trifonov’s novel as an anti‑house, a dehumanizing space in which the intergenerational relations are destroyed and which signifies man’s submission to and fear of authorities.
Pobrania
Bibliografia
Afanasjewa A., Рефлексия „недочувствия” в прозе Юрия Трифонова конца 60‑х – 70‑х годов XX века, [w:] Wielkie tematy kultury w literaturach słowiańskich, t. 11: Zmysły, red. I. Malej, E. Tyszkowska‑Kasprzak, Wrocław 2014, Slavica Wratislaviensia, 158, Acta Universitatis Wratislaviensis, nr 3570.
View in Google Scholar
Architektura przymusu. Interdyscyplinarne studia nad dyscyplinującymi funkcjami architektury, red. T. Ferenc, M. Domański, Łódź 2013.
View in Google Scholar
Bachelard G., Wstęp do poetyki przestrzeni, przeł. W. Błońska, [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. 2: Strukturalno‑semiotyczne badania literackie, literaturoznawstwo porównawcze, w kręgu psychologii głębi i mitologii, oprac. H. Markiewicz, Kraków 1976, Biblioteka Studiów Literackich.
View in Google Scholar
Bogdanowicz T., Semantyka przestrzeni miejskiej w twórczości Andrieja Płatonowa, [w:] Rosja w krysztale. Rozważania, fakty i miraże, red. D. Oboleńska i in., Gdańsk 2014.
View in Google Scholar
Caruth C., Doświadczenie niczyje. Trauma i możliwość historii (Freud, Mojżesz i monoteizm), przeł. K. Bojarska, „Teksty Drugie” 2010, nr 6.
View in Google Scholar
Clark K., The Soviet Novel. History as Ritual, Chicago 1985.
View in Google Scholar
Conquest R., Wielki Terror, przeł. W. Jeżewski, Warszawa 1997.
View in Google Scholar
Duda K., Rodzina w okowach totalitaryzmu, [w:] Ku antropologii rodziny, red. i wstęp L. Rożek, Częstochowa 2009, Prace Interdyscyplinarne, t. 7.
View in Google Scholar
Figes O., Szepty. Życie w stalinowskiej Rosji, przeł. W. Jeżewski, Warszawa 2008.
View in Google Scholar
Gogol N., O architekturze w teraźniejszych czasach, przeł. J. Chmielewski, „Kronos” 2013, nr 3.
View in Google Scholar
Hall E.T., Ukryty wymiar, przeł. T. Hołówka, wstęp A. Wallis, Warszawa 1976, Biblioteka Myśli Współczesnej. Plus Minus Nieskończoność.
View in Google Scholar
Heller M., Maszyna i śrubki. Jak hartował się człowiek sowiecki, Paryż 1988, Biblioteka „Kultury”, t. 438.
View in Google Scholar
Hirsch M., Pokolenie postpamięci, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, „Didaskalia” 2011, nr 105.
View in Google Scholar
Humphrey C., Vitebsky P., Architektura i sacrum, przeł. E. Cander‑Karolewska, Warszawa 2005.
View in Google Scholar
Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 1990.
View in Google Scholar
Kotkiewicz A., „Piękny człowiek” Michaiła Zoszczenki. Wobec socrealistycznej kategorii wzniosłości, „Scripta Neophilologica Posnaniensia” 2012, t. 12.
View in Google Scholar
Mandelsztam N., Nadzieja w beznadziei, przeł. A. Drawicz, Warszawa 1997, Edukacja Europejska.
View in Google Scholar
Manea N., Musimy budować pomniki hańby, przeł. S. Kowalski, [online] http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127291,7404849,Musimy_budowac_pomniki_hanby.html.
View in Google Scholar
Płatonow A., Wykop, przeł. A. Drawicz, Warszawa 1990.
View in Google Scholar
Rybakow A., Trzydziesty piąty i później, t. 2: Strach, przeł. M.B. Jagiełło, Z. Gadzinianka, Warszawa 1992.
View in Google Scholar
Sadowski J., Rewolucja i kontrrewolucja obyczajów. Rodzina, prokreacja i przestrzeń życia w rosyjskim dyskursie utopijnym lat 20. i 30. XX wieku, Łódź 2005, Idee w Rosji.
View in Google Scholar
Smaga J., Rosja w 20 stuleciu, Kraków 2001.
View in Google Scholar
Szczukin W., Mit szlacheckiego gniazda. Studium geokulturologiczne o klasycznej literaturze rosyjskiej, przeł. B. Żyłko, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Tuan Yi‑Fu, Przestrzeń i miejsce, przeł. A. Morawińska, wstęp K. Wojciechowski, Warszawa 1987, Biblioteka Myśli Współczesnej. Plus Minus Nieskończoność.
View in Google Scholar
Szczygieł M., Dlaczego reporter nie żywi się ciszą, „Tygodnik Powszechny” 2011, nr 26.
View in Google Scholar
Trifonow J., Dom nad rzeką Moskwą, przeł. Z. Fedecki, Warszawa 1979.
View in Google Scholar
Trojanowska U., Archetyp domu w dwudziestowiecznej literaturze rosyjskiej. Lidia Czukowska, Jurij Trifonow, Anatolij Pristawkin, Kraków 2008, Rosja – Myśl, Słowo, Obraz, t. 12.
View in Google Scholar
Turowski A., Wielka utopia awangardy. Artystyczne i społeczne utopie w sztuce rosyjskiej 1910‑1930, Warszawa 1990.
View in Google Scholar
Turowski A., Parowóz dziejów, Warszawa 2012, Biblioteka Le Monde Diplomatique.
View in Google Scholar
Zeidler‑Janiszewska A., Między melancholią a żałobą. Estetyka wobec przemian w kulturze współczesnej, Warszawa 1996.
View in Google Scholar
Zielińska K., Miasto‑komuna czyli radziecka utopia urbanistyczna międzywojnia, „Artifex” 2009, nr 11.
View in Google Scholar
Gûnter H., Železnaâ garmoniâ (Gosudarstvo kak totalʹnoe proizvedenie iskusstva), „Voprosy Literatury” 1992, vypusk 1.
View in Google Scholar
Esaulov I., Totalitarnostʹ i sobornostʹ. Dva lika russkoj kulʹtury, „Voprosy literatury” 1992, nr 1.
View in Google Scholar
Koršunov M., Terehova V., Tajny i legendy Doma na naberežnoj, Moskva 2012.
View in Google Scholar
Kulâpin A., Skubač O., Mifologiâ sovetskoj povsednevnosti v literature i kulʹture stalinskoj èpohi, Moskva 2013.
View in Google Scholar
Papernyj V., Kulʹtura Dva, Moskva 1996.
View in Google Scholar
Prišvin M., Dnevnik 1937 goda, „Oktâbrʹ” 1995, nr 9.
View in Google Scholar
Trifonov Û., Iz dnevnikov i rabočih tetradej, [online] http://magazines.russ.ru/druzhba/1998/11/trif.html.
View in Google Scholar
Trifonova O., Moskva Ûriâ Trifonova, Moskva 2013.
View in Google Scholar
Hmelʹnickij D., Arhitektura Stalina. Psihologiâ i stilʹ, Moskva 2007.
View in Google Scholar
Gorodskie legendy. Moskva. Dom na naberežnoj, [online] http://www.youtube.com/watch?v=P5t3KmJBf1k.
View in Google Scholar
Neraskrytye tajny. Dom na naberežnoj, [online] http://www.youtube.com/watch?v=6QN_DqEGGo.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
