Warstwy dziedzictwa
Wrocław jako palimpsest
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.18.2021.74.16Słowa kluczowe:
miasto, palimpsest, dziedzictwo, Ziemie OdzyskaneAbstrakt
(Un)wanted Heritage? Wrocław as a Palimpsest
The process of so called “degermanization” of Wrocław involved, among other things, removing traces of German history from the urban space by displacement of former residents, changing street names, introducing new symbols and erasing German-language signboards. Despite the communist historical policy in Wrocław, many examples of post-German traces in the urban space have survived. The article describes Wrocław as a palimpsest, a city of intertwined German and Polish records, where old layers are not removed, but only given new meanings. It refers to the project “Spod tynku patrzy Breslau” (From under the plaster Breslau gazes), which aims to conduct a social register of Germanlanguage epigrams in the urban space. It describes the changes in attitudes towards post-German heritage over time, especially after 1989.
Pobrania
Bibliografia
Assmann A., Erinnerungsräume. Formen und Wandlungen des kulturellen Gedächtnisses, Monachium1999.
View in Google Scholar
Bierwiaczonek K., Dymnicka M., Kajdanek K., Nawrocki T., Miasto – Przestrzeń – Tożsamość.
View in Google Scholar
Studium trzech miast: Gdańsk, Gliwice, Wrocław, Warszawa 2017.
View in Google Scholar
Brakoniecki K., Atlantyda Północy. Dawne Prusy Wschodnie w fotografii, Olsztyn 1993.
View in Google Scholar
Chwin S., Krótka historia pewnego żartu, Gdańsk 1999.
View in Google Scholar
Dolińska K., Makaro J., Mit miasta wielokulturowego – Wrocław, „Kultura i Polityka” 2013, t. 13.
View in Google Scholar
Dolistowska M., Miasta wielokrotnego zapisu – ikonosfera nowych przestrzeni tożsamości, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2010, R. 107, z. 7-A2, s. 57-60.
View in Google Scholar
Helmich M., Kujawinski J., Kutschke M., Toman J., „Odniemczanie” i polonizacja czyli z niemieckiego Breslau powstaje polski Wrocław, [w:] Polski Wrocław jako metropolia europejska – Pamięć i polityka historyczna z punktu widzenia oral history, red. P. Ther, T. Królik, L. Henke, [online] https://homepage.univie.ac.at/philipp.ther/breslau/html/odniemczanie.html.
View in Google Scholar
Kamińska K., „Czytanie miasta”: edukacja międzykulturowa w przestrzeni miejskiej na przykładzie Wrocławia, [w:] Nieformalne nauczanie w edukacji międzykulturowej w szkołach ponadgimnazjalnych. Konteksty i działania, red. A. Wieszaczewska, Bydgoszcz 2015.
View in Google Scholar
Karpińska G., Miasto wymazywane. Historia łódzkiego przypadku, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne” 2004, t. 8, s. 165-178.
View in Google Scholar
Kłopot S.W., The Local Historical Policy in Wrocław 1945-2016, [w:] Re-Imagining the City: Municipality and Urbanity Today from a Sociological Perspective, red. M. Smagacz-Poziemska,
View in Google Scholar
K. Frysztacki, A. Bukowski, Kraków 2017.
View in Google Scholar
Kłopot S.W., Trojanowski P., Pamięć wrocławian o prusko-niemieckim dziedzictwie materialnym, „Forum Socjologiczne” 2015, t. 6, s. 53-68.
View in Google Scholar
Konopczyńska Ż., Odnowili cztery stare szyldy, pracują nad kolejnymi, wyborcza.pl 2019, 11 VI, [online] https://torun.wyborcza.pl/torun/7,48723,24874479,odnowiono-cztery-stareszyldy-pracuja-nad-kolejnymi.html.
View in Google Scholar
Kostkiewiczowa T., Palimpsest, [hasło w:] Słownik terminów literackich, Wrocław 1989, s. 337-338.
View in Google Scholar
Lewicka M., Dwa miasta – dwa mikrokosmosy: Wrocław i Lwów w pamięci swoich mieszkańców, [w:] My Wrocławianie: społeczna przestrzeń miasta, red. P. Żuk, J. Pluta, Wrocław 2006.
View in Google Scholar
Lipski J.J., Dwie ojczyzny – dwa patriotyzmy. Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków, „Otwarta Rzeczpospolita” 2011.
View in Google Scholar
Mapa powstała w toku projektu zamieszczona na stronie Fundacji Dolnośląskość, [online] http://dolnoslaskosc.pl/mapa-pdf-do-pobrania,1854.html.
View in Google Scholar
Miściorak A., Krajobraz jako nieświadoma pamięć miasta, „Kultura Współczesna: teoria, interpretacje, krytyka” 2015, nr 4, s. 124-141.
View in Google Scholar
Pabjan B., Czajkowski P., Formy pamięci historycznej miasta. Przestrzeń urbanistyczna jako dziedzictwo kulturowe miasta w świadomości młodzieży, [w:] Pamięć jako kategoria rzeczywistości społecznej, red. J. Styk, M. Dziekanowska, Lublin 2012.
View in Google Scholar
Pabjan B., Czajkowski P., Pamięć zbiorowa mieszkańców Wrocławia a stosunek do niemieckiego dziedzictwa miasta, [w:] Współczesna teoria i praktyka badań społecznych i humanistycznych, t. 2, red. R. Wiszniowski, J. Juchnowski, Toruń 2013.
View in Google Scholar
Płóciennik S., Niemieckie napisy w polskim mieście. Ślady dawnych mieszkańców na murach kamienic,wyborcza.pl 2018, 16 III, [online] https://zielonagora.wyborcza.pl/zielonagora/
View in Google Scholar
,35182,23149291,niemieckie-napisy-przedwojenni-mieszkancy-wciaz-zyja-na-murach.html.
View in Google Scholar
Post z 1 maja 2021 roku na stronie „Spod tynku patrzy Breslau. I inne poniemieckie miasta”, [online] https://www.facebook.com/spodtynkupatrzybreslau/posts/301317034934440.
View in Google Scholar
Post z 2 maja 2021 roku na stronie „Spod tynku patrzy Breslau. I inne poniemieckie miasta”, [online] https://www.facebook.com/spodtynkupatrzybreslau/posts/301742711558539.
View in Google Scholar
Powstała mapa. Jej autorzy chcą ocalić wiedzę o niemieckich śladach we Wrocławiu, Tu Wrocław, 2021, 9 I, [online] https://www.tuwroclaw.com/wiadomosci,powstala-mapa-jej-autorzy-chca-ocalic-wiedze-o-niemieckich-sladach-we-wroclawiu,wia5-3267-58283.html.
View in Google Scholar
Rybicka E., Pamięć i miasto. Palimpsest vs. pole walki, „Teksty Drugie” 2011, nr 5, s. 201-211.
View in Google Scholar
Saryusz-Wolska M., Spotkania czasu z miejscem. Studia o pamięci i miastach, Warszawa 2011.
View in Google Scholar
Scenariusz spektaklu Liżę Twoje serce Teatru Muzycznego Capitol we Wrocławiu, [online] http://www.dialog-pismo.pl/sites/default/files/biblioteka/glinska_man.pdf.
View in Google Scholar
Siemion P., Niskie Łąki, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Szaruga L., Dochodzenie do siebie. Wybrane wątki literatury po 1989 roku, Sejny 1997.
View in Google Scholar
Thum G., Obce miasto. Wrocław 1945 i potem, Wrocław 2008.
View in Google Scholar
Traba R., Pamięć zapisana w kamieniu, czyli krajobraz kulturowy jako palimpsest, [w:] Dziedzictwo Kresów – nasze wspólne dziedzictwo?, red. J. Purchla, Kraków 2009.
View in Google Scholar
Witryna fundacji Dolnośląskość, zakładka dotycząca projektu „Spod tynku patrzy Breslau”, [online] http://dolnoslaskosc.pl/informacje-o-projekcie,1830.html.
View in Google Scholar
Yi-Fu T., Przestrzeń i miejsce, przeł. A. Morawińska, Warszawa 1987.
View in Google Scholar
Zaguła A., Palimpsest dla przyszłych pokoleń, „Czasopismo Techniczne. Architektura” 2008, R. 105, z. 15-6-A, s. 594-597.
View in Google Scholar
Zawada A., Bresław. Eseje o miejscach, Wrocław 1997.
View in Google Scholar
Zawada A., Dolny Śląsk – portret literacki, „Przegląd Polityczny” 2005, nr 70, s. 84-86.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Wersje
- 25-02-2022 - (2)
- 15-12-2021 - (1)
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
