Gotyk polski?
Architektura jako narzędzie budowania granic rzeczywistych i wyobrażonych w II połowie XIX wieku
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.16.2019.58.18Słowa kluczowe:
gothic revival, gothic reception, Vistulian‑Baltic style, national style, 19th century architecture, historicism, national identity, boundaries, medieval historyAbstrakt
Polish Gothic? Establishing Real and Imaginary Boundaries through Architecture in the II Half of the 19th Century
Intensive development of national identities is a characteristic feature of the 19th century European science, culture and politics. In Poland this process was of great importance. Disintegration of the state and lack of its institutions resulted in even more determined attempts to define and divide what is “ours” from what is “foreign”. One of the most important ways of constructing this boundary was through architecture – its history and theory. In the second half of the 19th century more and more authors started to give their answers to the emerging question: are there any exceptional, individual features of Polish architecture? In this context I would like to investigate the concept of “Vistulian‑Baltic” style, which is interpreted by scholars as a first attempt to define Polish national style in architecture. Closer insight into 19th century narratives reveals how imaginary and real boundaries were established through architecture and its theory.
Pobrania
Bibliografia
Art and Politics. The Proceedings of the Third Joint Conference of Polish and English Art Historians, red. F. Ames‑Lewis, P. Paszkiewicz, Warszawa 1999.
View in Google Scholar
Bałus W., Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku, Toruń 2011.
View in Google Scholar
Bałus W., Zjawisko historyzmu w architekturze wieku XIX. Próba opisu, „Dzieła i Interpretacje” 1995, nr 3.
View in Google Scholar
Brykczyński A., W jakim stylu najwłaściwiej u nas kościoły budować?, „Przegląd Katolicki” 1893, nr 46.
View in Google Scholar
Budowa kościoła parafialnego na przedmieściu Praga, „Przegląd Techniczny” 1888, t. 25, z. 5.
View in Google Scholar
Dziekoński J.P., Kościół parafialny świętego Floryana na Pradze pod Warszawą, „Architekt” 1900, nr 1.
View in Google Scholar
Gadamer H.‑G., Prawda i metoda. Zarys hermeneutyki filozoficznej, przeł. B. Baran, Warszawa 2004.
View in Google Scholar
Konkurs na sporządzenie szkicu do projektu kościoła dla parafii praskiej m. Warszawy, „Przegląd Techniczny” 1886, t. 23, z. 9.
View in Google Scholar
Latour B., Splatając na nowo to, co społeczne: wprowadzenie do teorii aktora‑sieci, przeł. A. Derra, wstęp K. Abriszewski, Kraków 2010.
View in Google Scholar
Łuszczkiewicz W., Kilka słów o naszem budownictwie w epoce ostrołukowej i jego cechach charakterystycznych, „Przegląd Techniczny” 1887, z. 24, s. 3‑6.
View in Google Scholar
Łuszczkiewicz W., O znaczeniu w dzisiejszych czasach budownictwa średniowiecznego. Kilka uwag z dziedziny sztuki, [w:] Kłosy i kwiaty, Kraków 1869.
View in Google Scholar
Łuszczkiewicz W., Pomniki architektury od XI do XVII wieku ze stanowiska historyi sztuki, t. 1, Kraków 1872.
View in Google Scholar
Majdowski A., Budownictwo kościelne w twórczości projektowej Józefa Piusa Dziekońskiego (1844‑1927), Warszawa 1995.
View in Google Scholar
Majdowski A., Nurt narodowy w architekturze sakralnej Królestwa Polskiego od drugiej połowy XIX wieku, „Nasza Przeszłość: studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce” 1965, t. 64. DOI: https://doi.org/10.52204/np.1985.64.5-55
View in Google Scholar
Majdowski A., O poglądach na styl wiślano‑bałtycki w polskiej architekturze sakralnej XIX wieku, „Nasza Przeszłość: studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce” 1992, t. 78. DOI: https://doi.org/10.52204/np.1992.78.303-328
View in Google Scholar
Majdowski A., Studia z historii architektury sakralnej w Królestwie Polskim, Warszawa 1993.
View in Google Scholar
Majdowski A., Z dziejów budowy kościoła pw. świętych Michała i Floriana, [w:] Świątynie prawego brzegu. Kościół katolicki w dziejach prawobrzeżnej Warszawy, Warszawa 2009.
View in Google Scholar
Martynowski F.K., Na przełomie sztuki polskiej, Warszawa 1882.
View in Google Scholar
Martynowski F.K., O stylu wiślano‑bałtyckim, „Wiek: Gazeta Polityczna, Literacka i Społeczna” 1887, nr 51.
View in Google Scholar
Matuszewski K., O architekturze u obcych i u nas uwagi ze stanowiska estetycznego, „Biblioteka Warszawska” 1881, t. 3.
View in Google Scholar
Nacjonalizm w sztuce i historii sztuki 1789‑1950, red. D. Konstantynow, R. Pasieczny, P. Paszkiewicz, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Olszewski A., Przegląd koncepcji stylu narodowego w teorii architektury polskiej przełomu XIX i XX w., „Sztuka i Krytyka” 1956, t. 7, nr 3‑4.
View in Google Scholar
Sprawozdanie komisji konkursowej z osądzenia szkiców projektu budowy kościoła dla parafii praskiej m. Warszawy, „Przegląd Techniczny” 1887, t. 24, z. 4.
View in Google Scholar
Stefański K., Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Warszawa 2005.
View in Google Scholar
Stefański K., Polska architektura sakralna w poszukiwaniu stylu narodowego, Łódź 2002.
View in Google Scholar
Sztuka i historia. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Kraków, listopad 1988, red. M. Bielska‑Łach, Warszawa 1992.
View in Google Scholar
Tołłoczko Z., „Sen architekta” czyli o historii i historyzmie architektury XIX i XX wieku, Kraków 2015.
View in Google Scholar
Żywicki J., Architektura neogotycka na Lubelszczyźnie, Lublin 1998.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2022 Jan Nowicki

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
