Polemika między komunitarianizmem a kontraktualistami jako nowa odsłona sporu między iusnaturalizmem a pozytywizmem prawniczym

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.10.2013.26.06

Słowa kluczowe:

komunitarianizm, umowa społeczna, liberalizm, prawo naturalne, prawo pozytywne, ekonomia prawa

Abstrakt

The controversy between communitarians and contract theorists as a new scene in the dispute between the natural law theory and legal positivism

The Author convinces that the dispute between legal positivism and the natural law theory takes place not only in terms of the philosophy of law, but also within political philosophy. At the end of the twentieth century this dispute within political philosophy took the form of polemics between communitarianism and social contract theories. The models of law characteristic of these two political philosophies turn out to be analogous to the models offered by the natural law theory and legal positivism. The natural law theory is present in the communitarian standpoint, while the legal‑ positivist approach is relevant to social contract theories. Parallelism does not obviously stand for identity and therefore there may indeed appear new and original features of these two competing approaches to law.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Maciej Chmieli - Uniwersytet Łódzki

    Od 2001 r. pracownik Katedry Doktryn Polityczno‑ Prawnych Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, współzałożyciel Centrum Myśli Polityczno‑ Prawnej im. Alexisa de Tocqueville’a oraz Polskiego Towarzystwa Myśli Politycznej, redaktor tematyczny łódzkich „Folia Iuridica”. Obszar jego zainteresowań badawczych obejmuje tematykę legitymizacji instytucji publicznych, zagadnienia wolności, własności, sprawiedliwości społecznej, samoorganizacji zbiorowości oraz teorii publicznego wyboru, a także problematykę kosmopolityzmu i prawa kosmopolitycznego. Specjalizuje się w nowożytnej i współczesnej myśli niemieckiej oraz polityczno‑ prawnych doktrynach klasycznego liberalizmu, libertarianizmu i anarchizmu. Poza artykułami naukowymi jest autorem dwóch monografii: Atomizm a indywidualizm. Rozważania nad myślą polityczną i prawną Wilhelma von Humboldta (Łódź 2004) i Max Stirner. Jednostka, społeczeństwo, państwo (Kraków 2006), dwóch multimedialnych podręczników: Historia myśli politycznej (Łódź 2005) i Prawo gospodarcze (Łódź 2006, z Tomaszem Tulejskim) oraz współautorem i współredaktorem pracy pt. Umowa społeczna i jej krytycy w myśli politycznej i prawnej (Warszawa 2010, ze Zbigniewem Rauem).

Bibliografia

Alchian A., Economic Forces at Work, Indianapolis 1977.
View in Google Scholar

Alexy R., On Necessary Relations between Law and Morality, „Ratio Juris” 1989, nr 2. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9337.1989.tb00035.x
View in Google Scholar

Arystoteles, Etyka nikomachejska, [w:] tenże, Dzieła wszystkie, t. 5, przeł. D. Gromska [i in.], Warszawa 2002.
View in Google Scholar

Arystoteles, Polityka, [w:] tenże, Dzieła wszystkie, t. 6, przeł. M. Chigerowa, Warszawa 2001.
View in Google Scholar

Baron J., Thinking and Deciding, New York 2000.
View in Google Scholar

Bellah R., Habits of the Heart. Individualism and Commitment in American Life, New York 1985. DOI: https://doi.org/10.3817/0685064180
View in Google Scholar

Binmore K., Game Theory and the Social Contract, t. 1: Playing Fair, London–Cambridge (Mass.) 1994, MIT Press Series on Economic Learning and Social Evolution.
View in Google Scholar

Binmore K., Game Theory and the Social Contract, t. 2: Just Playing, London–Cambridge (Mass.) 1998, MIT Press Series on Economic Learning and Social Evolution.
View in Google Scholar

Binmore K., Natural Justice, New York 2005. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195178111.001.0001
View in Google Scholar

Bishop M., Trout J. D., Epistemology and the Psychology of Human Judgment, New York 2004. DOI: https://doi.org/10.1093/0195162293.001.0001
View in Google Scholar

Buchanan J. M., The Limits of Liberty. Between Liberty and Leviathan, Chicago–London 1975, Phoenix Books, 714.
View in Google Scholar

Buchannan J. M., Brennan G., Modelling the Individual for Constitutional Analysis, [w:] The Reason of Rules. Constitutional Political Economy, red. J. M. Buchannan, G. Brennan, Ann Arbor 1985.
View in Google Scholar

Buchanan J. M., Tullock G., The Calculus of Consent. Logical Foundations of Constitutional Democracy, Ann Arbor 1962.
View in Google Scholar

Burke E., Rozważania o rewolucji we Francji, wstęp. P. Kłoczowski, przeł. D. Lachowska, Warszawa–Kraków 1994, Demokracja. Filozofia i Praktyka.
View in Google Scholar

Burlamaqui J.‑ J., The Principles of Natural and Politic Law, Indianapolis 2006.
View in Google Scholar

Chmieliński M., Wstęp, [w:] tenże, Atomizm a indywidualizm. Rozważania nad myślą polityczną i prawną Wilhelma von Humboldta, Łódź 2004, Monografie Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.
View in Google Scholar

Coase R. H., The Firm, the Market, and the Law, Chicago–London 1988. DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226051208.001.0001
View in Google Scholar

Coase R. H., The Problem of Social Cost, „Journal of Law and Economics” 1960, nr 3. DOI: https://doi.org/10.1086/466560
View in Google Scholar

Coase R. H., The New Institutional Economics, „Journal of Institutional and Theoretical Economics”1984, nr 140.
View in Google Scholar

Coleman J. L., On the Relationship between Law and Morality, „Ratio Juris” 1989, nr 2. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-9337.1989.tb00027.x
View in Google Scholar

Cumberland R., A Treatise of the Law of Nature, Indianapolis 2005.
View in Google Scholar

Friedrich II, Der Anti‑ Machiavell, [w:] Ausgewählte Werke Friedrichs des Grossen, Hrsg. G. B. Volz, t. 2, Berlin 1918.
View in Google Scholar

Frohlich N., Oppenheimer J. A., Eavey C. L., Laboratory Results on Rawls’s Distributive Justice, „British Journal of Political Science” 1987, nr 17. DOI: https://doi.org/10.1017/S0007123400004580
View in Google Scholar

Fryderyk II, O rodzajach władzy i środkach do niej prowadzących, [w:] Filozofia niemieckiego oświecenia. Wybrane teksty z historii filozofii, wybór T. Namowicz, K. Sauerland, M. J. Siemek, Warszawa 1973, Wybrane Teksty z Historii Filozofii.
View in Google Scholar

Furuborn E. G., Richter R., Institutions and Economic Theory. The Contribution of the New Institutional Theory, Ann Arbor 1998, Economics, Cognition, and Society.
View in Google Scholar

Gawkowska A., Biorąc wspólnotę poważnie. Komunitarystyczne krytyki liberalizmu, Warszawa 2004.
View in Google Scholar

Gawkowska A., Komunitariańska krytyka kontraktualizmu, [w:] Umowa społeczna i jej krytycy w myśli politycznej i prawnej, red. Z. Rau, M. Chmieliński, Warszawa 2010.
View in Google Scholar

George R. P., Natural Law and Positive Law, [w:] The Autonomy of Law. Essays on Legal Positivism, red. tenże, Oxford 1996.
View in Google Scholar

Gilovich T., How We Know what Isn’t So. The Fallibility of Human Reason in Everyday Life, New York 1993.
View in Google Scholar

Gilovich T., Griffin D., Kahneman D., Heuristics and Biases. The Psychology of Intuitive Judgment, Cambridge 2002. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511808098
View in Google Scholar

Gough J. W., The Social Contract. A Critical Study of its Development, Oxford 1957.
View in Google Scholar

Green L., Positivism and Conventionalism, „Canadian Journal of Law and Jurisprudence” 1999, nr 12. DOI: https://doi.org/10.1017/S0841820900002137
View in Google Scholar

Greenwald A. G., The Totalitarian Ego. Fabrication and Revision of Personal History, „American Psychologist” 1980, nr 7. DOI: https://doi.org/10.1037/0003-066X.35.7.603
View in Google Scholar

Haakonssen K., The Character and Obligation of Natural Law according to Richard Cumberland, [w:] English Philosophy in the Age of Locke, red. M. A. Stewart, Oxford 2001, Oxford Studies in the History of Philosophy, 3.
View in Google Scholar

Haakonssen K., Natural Law and Modern Philosophy, Cambridge 1996. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139172905
View in Google Scholar

Habermas J., Faktyczność i obowiązywanie. Teoria dyskursu wobec zagadnień prawa i demokratycznego państwa prawnego, przeł. A. Romaniuk, R. Marszałek, Warszawa 2005, Humanistyka Europejska.
View in Google Scholar

Hardman D., Judgment and Decision Making. Psychological Perspectives, Chichester–Hoboken 2009.
View in Google Scholar

Hart H. L. A., Are There any Natural Rights?, „Philosophical Review” 1955, nr 64. DOI: https://doi.org/10.2307/2182586
View in Google Scholar

Hart H. L. A., Positivism and the Separation of Law and Morals, „Harvard Law Review” 1958, nr 71. DOI: https://doi.org/10.2307/1338225
View in Google Scholar

Hegel G. W. F., Zasady filozofii prawa, przeł. A. Landman, Warszawa 1969, Biblioteka Klasyków Filozofii.
View in Google Scholar

Hobbes T., Lewiatan, czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, wstęp J. C. A. Gaskin, przeł. Cz. Znamierowski, Warszawa 2005.
View in Google Scholar

Hochstrasser T., Natural Law Theories in the Early Enlightment, Cambridge 2000. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511490552
View in Google Scholar

Kahneman D., Knetsch J. L., Thaler R. H., Anomalies. The Endowment Effect, Loss Aversion, and Status Quo Bias, „The Journal of Economic Perspectives” 1991, nr 1. DOI: https://doi.org/10.1257/jep.5.1.193
View in Google Scholar

Kahneman D., Slovic P., Tversky A., Judgment under Uncertainty. Heuristics and Biases, Cambridge 1982. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511809477
View in Google Scholar

Kelsen H., The Foundation of the Theory of Natural Law, [w:] Essays in Legal and Moral Philosophy, red. O. Weinberger, przeł. P. Heath, Dordrecht–Boston 1973, Synthese Library. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-010-2653-6_6
View in Google Scholar

Kersting W., Die Politische Philosophie des Gesellschaftsvertrags, Darmstadt 1994.
View in Google Scholar

Kirk L., Richard Cumberland and Natural Law, Cambridge 1987.
View in Google Scholar

Kramer M., In Defense of Legal Positivism. Law without Trimmings, Oxford 1999. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780198298991.003.0002
View in Google Scholar

Kymlicka W., Współczesna filozofia polityczna, przeł. J. Pawelec, Warszawa 2009.
View in Google Scholar

Lessnoff M., Social Contract, London 1986. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-18409-5
View in Google Scholar

Locke J., Dwa traktaty o rządzie, wstęp i przeł. Z. Rau, Warszawa 1991, Biblioteka Klasyków Filozofii.
View in Google Scholar

MacIntyre A., Czyja sprawiedliwość? Jaka racjonalność?, red. i przeł. A. Chmielewski [i in.], Warszawa 2007, Współczesna Myśl Humanistyczna. Wykłady Akademickie.
View in Google Scholar

MacIntyre A., Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, przeł. A. Chmielewski, Warszawa 1996, Biblioteka Współczesnych Filozofów.
View in Google Scholar

MacIntyre A., Etyka i polityka, red. nauk. A. Chmielewski, Warszawa 2009.
View in Google Scholar

March J. G., Olsen J. P., Reguły i instytucjonalizacja działania, [w:] ciż, Instytucje. Organizacyjne podstawy polityki, przeł. D. Sielski, Warszawa 2005, Społeczeństwo Współczesne.
View in Google Scholar

McCormick R., Tollison R., Politician, Legislation, and the Economy. An Inquiry into the Interest‑Group Theory of Government, Boston 1981. DOI: https://doi.org/10.1007/978-94-009-8153-9
View in Google Scholar

Miklaszewska J., Umowa społeczna jako uzasadnienie polityki w koncepcji Jamesa M. Buchanana, [w:] Umowa społeczna i jej krytycy w myśli politycznej i prawnej, red. Z. Rau, M. Chmieliński, Warszawa 2010.
View in Google Scholar

Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Warszawa 2003.
View in Google Scholar

Mueller D. C., Public Choice III, Cambridge–New York 2003. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511813771
View in Google Scholar

Nisbet R., Community and Power, New York 1962.
View in Google Scholar

North D. C., Institutions, Institutional Change, and Economic Performance, Cambridge 1990, Political Economy of Institutions and Decisions. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678
View in Google Scholar

North D. C., Prologue, [w:] The Frontiers of the New Institutional Economics, red. J. N. Drobak, J. V. C. Nye, San Diego 1997.
View in Google Scholar

Oniszczuk J., Filozofia i teoria prawa, Warszawa 2008.
View in Google Scholar

Opałek K., Wróblewski J., Aksjologia – dylemat pomiędzy pozytywizmem prawniczym a doktryną prawa natury, „Państwo i Prawo” 1966, nr 9.
View in Google Scholar

Parkin J., Science, Religion and Politics in Restoration England. Richard Cumberland’s De legibus naturae, Woodbridge 1999.
View in Google Scholar

Peretiatkowicz A., Idea umowy społecznej w rozwoju historycznym, Warszawa 1920.
View in Google Scholar

Platon, Protagoras, [w:] J. Gajda, Sofiści, Warszawa 1989, Myśli i Ludzie.
View in Google Scholar

Plous S., The Psychology of Judgment and Decision Making, New York 1993. DOI: https://doi.org/10.1037/e412982005-012
View in Google Scholar

Porębski Cz., Umowa społeczna. Renesans idei, Kraków 1999, Biblioteka Myśli Politycznej.
View in Google Scholar

Pufendorf S., The Whole Duty of Man, according to the Law of Nature, Indianapolis 2003.
View in Google Scholar

Rau Z., Contractarianism versus Holism. Reinterpreting Locke’s Two Treatises of Government, Lanham–New York–London 1995.
View in Google Scholar

Rommen H., The Natural Law. A Study in Legal and Social History and Philosophy, Indianapolis 1998.
View in Google Scholar

Sandel M., Liberalism and the Limits of Justice, Cambridge 1982.
View in Google Scholar

Schacter D. L., The Seven Sins of Memory. Insights from Psychology and Cognitive Neuroscience, „American Psychologist” 1999, nr 3. DOI: https://doi.org/10.1037/0003-066X.54.3.182
View in Google Scholar

Skyrms B., Evolution of the Social Contract, Cambridge 1996. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511806308
View in Google Scholar

Skyrms B., The Stag Hunt and the Evolution of Social Structure, Cambridge 2004. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139165228
View in Google Scholar

The Social Contract from Hobbes to Rawls, red. D. Boucher, P. Kelly, London 1994.
View in Google Scholar

Sutherland S., Irrationality, London 2007.
View in Google Scholar

Szahaj A., Jednostka czy wspólnota. Spór liberałów z komunitarystami a „sprawa polska”, Warszawa 2000, Biblioteka Polityczna „Aletheia”, t. 11.
View in Google Scholar

Szyszkowska M., Zarys filozofii prawa, Białystok 2000.
View in Google Scholar

Śpiewak P., W poszukiwaniu wspólnot, [w:] Komunitarianie. Wybór tekstów, wybór tenże, przeł. P. Rymarczyk, T. Szubka, Warszawa 2004, Biblioteka Polityczna „Aletheia”, t. 16.
View in Google Scholar

Śpiewak P., W stronę wspólnego dobra, Warszawa 1998, Biblioteka Polityczna „Aletheia”, t. 6.
View in Google Scholar

Taylor Ch., Atomism, [w:] tenże, Philosophy and the Human Sciences, Cambridge 1985, Philosophical Papers, t. 2. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139173490
View in Google Scholar

Taylor Ch., Cross Purposes: The Liberal‑ Communitarianism Debate, [w:] Liberalism and the Moral Life, red. N. Rosenblum, Cambridge (Mass.) 1989.
View in Google Scholar

Taylor Ch., Etyka autentyczności, przeł. A. Pawelec, Kraków 1996, Demokracja. Filozofia i Praktyka.
View in Google Scholar

Taylor Ch., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, oprac. T. Gadacz, przeł. M. Gruszyński [i in.], Warszawa 2001, Biblioteka Współczesnych Filozofów.
View in Google Scholar

Tetlock P. E., Expert Political Judgment: How Good Is It? How Can We Know?, Princeton 2005.
View in Google Scholar

Tuck R., The „Modern” Theory of Natural Law, [w:] The Languages of Political Theory in Early Modern Europe, red. A. Pagden, Cambridge 1987. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511521447.006
View in Google Scholar

Tuck R., Natural Rights Theories. Their Origin and Development, Cambridge 1979. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781139163569
View in Google Scholar

Umowa społeczna i jej krytycy w myśli politycznej i prawnej, red. Z. Rau, M. Chmieliński, Warszawa 2010.
View in Google Scholar

Verdross A., Nauka o prawie natury, [w:] Nauka a polityka. Dziwne losy filozofii prawa w Polsce, red. M. Szyszkowska, Warszawa 2010.
View in Google Scholar

Voigt S., Explaining Constitutional Change. A Positive Economics Approach,, Cheltenham–Northampton (Mass.) 1999.
View in Google Scholar

Williamson O. E., The Economic Institutions of Capitalism, New York 1985.
View in Google Scholar

Williamson O. E., Markets and Hierarchies. Analysis and Antitrust Implications, New York 1975.
View in Google Scholar

Williamson O. E., The Mechanisms of Governance, New York–Oxford 1996.
View in Google Scholar

Williamson O. E., The New Institutional Economics. Taking Stock, Looking Ahead, „Journal of Economic Literature” 2000, nr 38. DOI: https://doi.org/10.1257/jel.38.3.595
View in Google Scholar

Wróblewski J., Wpływ prawa natury na prawo pozytywne, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” 1968, nr 57.
View in Google Scholar

Zajadło J., Między prawem naturalnym a pozytywizmem prawniczym, „Ethos” 2003, nr 61‑ 62.
View in Google Scholar

Zirk‑ Sadowski M., Wprowadzenie do filozofii prawa, Kraków 2000, Seria Akademicka. Podręcznik.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

10-10-2013

Numer

Tom 10 Nr 4(26) (2013)

Dział

Artykuły

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

„Polemika między komunitarianizmem a kontraktualistami jako nowa odsłona sporu między iusnaturalizmem a pozytywizmem prawniczym”. 2013. Politeja 10 (4(26): 127-47. https://doi.org/10.12797/Politeja.10.2013.26.06.