Rozmyte mapy kognitywne jako technika prowadzenia ustrukturyzowanej analizy systemowej w obszarze nauk o bezpieczeństwie

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.18.2021.74.17

Słowa kluczowe:

metodologia nauk o bezpieczeństwie, techniki analizy informacji, analiza systemowa, rozmyte mapy kognitywne

Abstrakt

Fuzzy Cognitive Maps as a Technique for Conducting Structured Systems Analysis in the Area of Security Sciences

The article aims to present and introduce the main assumptions and procedures for creating fuzzy cognitive maps (FCM) in the field of security studies. FCM are a tool for conducting a systematic analysis of phenomena with a complex structure and consisting of many interrelated elements. The text was divided into three main parts devoted accordingly to theoretical premises of the FCM (the system analysis, mental and cognitive maps), the FCM itself, and the procedure for creating and using RMK for analytical purposes.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Błażej Sajduk - Uniwersytet Jagielloński

    Adiunkt w Katedrze Bezpieczeństwa Narodowego UJ. Uczestnik licznych kursów z zakresu zarządzania i biznesu (m.in. w: Zeppelin Universität, Ivey Business School) i szkoleń poświęconych militarnym aspektom wykorzystania nowoczesnych technologii (m.in. prowadzonych przez Joint Special Operations University). Zainteresowania badawcze: wymiary etyczny i społeczny wykorzystania najnowszych technologii, analiza polityczna oraz filozofia polityki. Autor monografii oraz kilkudziesięciu opracowań, artykułów naukowych i popularnonaukowych z zakresu współczesnej politologii i stosunków międzynarodowych oraz dydaktyki akademickiej i polskiej myśli politycznej. Opublikował m.in. jako współautor (z Rafałem Matyją): Wybory 2014–2015 a przemiany elit politycznych Trzeciej Rzeczypospolitej (2017); e-książkę: Nowoczesna dydaktyka akademicka. Kto kogo uczy? http://dydaktyka-akademicka.pl/ (2014); Socjologię tłumu, psychologię narodów i historiozofię w myśli społeczno-politycznej Jana Karola Kochanowskiego (2011).

Bibliografia

Analitical Standars, Intelligence Community Directive 203, [online] https://www.dni.gov/files/documents/ICD/ICD%20203%20Analytic%20Standards.pdf.
View in Google Scholar

Axelrod R., Structure of Decision: The Cognitive Maps of Political Elites, Princeton, New Jersey 1976.
View in Google Scholar

Bäcker R., Czechowska L., Gadomska G. i in., Metodologia badań politologicznych, Warszawa 2016.
View in Google Scholar

Bělohlávek R., Dauben J.W., Klir G.J., Fuzzy Logic and Mathematics: A Historical Perspective, Oxford 2017, https://doi.org/10.1093/oso/9780190200015.001.0001.
View in Google Scholar

Buzzan T., Buzzan B., Mapy Twoich myśli. Mindmapping, czyli notowanie interaktywne, przeł.D. Rossowski, Łódź 2003.
View in Google Scholar

Chang W., Berdini E., Mandel D.R., Tetlock P.E., Restructuring Structured Analytic Techniques in Intelligence, „Intelligence and National Security” 2018, vol. 33, no. 3, s. 337-356, https://doi.org/10.1080/02684527.2017.1400230.
View in Google Scholar

Chmielewska-Banaszak D., Teorie i idee konstruktywistyczne w psychologii, „Principia” 2012, vol. 56, s. 45, [online] http://zbc.uz.zgora.pl/Content/27705/PDF/teorie_i_idee.pdf, 20 I 2021.
View in Google Scholar

Dickerson J.A., Kosko B., Virtual Worlds as Fuzzy Cognitive Maps, „Presence” 1994, vol. 3, no. 2, s. 173-190.
View in Google Scholar

Donaj Ł., Teoria szarych systemów a prognozowanie w naukach społecznych. Przyczynek do dyskusji, „Przegląd Strategiczny” 2017, nr 10, s. 43-52, https://doi.org/10.14746/ps.2017.1.3.
View in Google Scholar

Drygiel-Bielińska M., Podejście systemowe w badaniach nad bezpieczeństwem, „Desecuritate” 2015, nr 2(1), s. 6-18.
View in Google Scholar

Fuzzy Cognitive Maps: Advances in Theory, Methodologies, Tools and Applications, red. M. Glykas, Berlin 2010.
View in Google Scholar

Giabbanelli P.J., Modelling the Spatial and Social Dynamics of Insurgency, „Security Informatics” 2014, vol. 3, no. 1, s. 1-15, https://doi.org/10.1186/2190-8532-3-2.
View in Google Scholar

Giabbanelli P.J., Gray S., Aminpour P., Combining Fuzzy Cognitive Maps with Agent-based Modeling: Frameworks and Pitfalls of a Powerful Hybrid Modeling Approach to Understand Human-Environment Interactions, „Environmental Modelling & Software” 2017, vol. 95, s. 320-325, https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2017.06.040.
View in Google Scholar

Gierszewski J., Model bezpieczeństwa społecznego na tle teorii systemów, „Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych” 2013, nr 2, s. 65-80.
View in Google Scholar

Gray S., Chanb A., Clarkb D., Jordanb R., Modeling the Integration of Stakeholder Knowledge in Social-Ecological Decision-Making: Benefits and Limitations to Knowledge Diversity, „Ecological Modelling” 2012, no. 229, s. 88-96.
View in Google Scholar

Gray S.A., Zanre E., Gray S.R.J., Fuzzy Cognitive Maps as Representations of Mental Models and Group Beliefs, [w:] Fuzzy Cognitive Maps for Applied Sciences and Engineering: From Fundamentals to Extensions and Learning Algorithms, red. E. Papageorgiou, Berlin 2014, https://doi.org/10.1007/978-3-642-39739-4_2.
View in Google Scholar

Groumpos P.P., Fuzzy Cognitive Maps: Basic Theories and Their Application to Complex Systems, [w:] Fuzzy Cognitive Maps, red. M. Glykas, Berlin 2010, https://doi.org/10.1007/978-3-642-03220-2_1.
View in Google Scholar

Henly-Shepard S., Gray S.A., Cox L.J., The Use of Participatory Modeling to Promote Social Learning and Facilitate Community Disaster Planning, „Environmental Science & Policy” 2015, no. 45, s. 109-122, https://doi.org/10.1016/j.envsci.2014.10.004.
View in Google Scholar

Heuer Jr. R.J., Adapting Academic Methods and Models to Gevernmental Needs: The CIA Experrience, „Military Issues Research Memos” 1978, s. 1-12, [online] https://apps.dtic.mil/sti/pdfs/ADA065258.pdf.
View in Google Scholar

Heuer Jr. R.J., Peterson R.H., Structured Analytic Techniques for Intelligence Analysis, 2nd ed., Washington 2015.
View in Google Scholar

Jóźwiak K., Myślenie wizualne 2.0. Skuteczna komunikacja, Warszawa 2015.
View in Google Scholar

Jóźwiak K., Zwoliński S., Myślenie wizualne w biznesie. Ty też potrafisz rysować, Warszawa 2016.
View in Google Scholar

Kahneman D., Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, przeł. P. Szymczak, Poznań 2012.
View in Google Scholar

Kasianiuk K., Podejście systemowe jako metoda analizy instytucjonalnej. Uwagi wstępne, 2016, s. 1-22, [online] https://www.researchgate.net/publication/311678560.
View in Google Scholar

Klir G.K., Yuan B., Fuzzy Sets and Fuzzy Logic: Theory and Applications, New Jersey 1995.
View in Google Scholar

Kondrakiewicz D., Między porządkiem a chaosem. Faza nierównowagi systemu międzynarodowego, Lublin 2015.
View in Google Scholar

Kondrakiewicz D., System międzynarodowy jako kategoria w nauce o stosunkach międzynarodowych, „Teka Komisji Politologii i Stosunków Międzynarodowych” 2016, vol. 11, cz. 3, s. 75-94.
View in Google Scholar

Konecki K., Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

Kosko B., Fuzzy Cognitive Maps, „International Journal of Man-Machine Studies” 1986, vol. 24, s. 65-75, https://doi.org/10.1016/S0020-7373(86)80040-2.
View in Google Scholar

Lebow R.N., Constructing Cause in International Relations, Cambridge 2014.
View in Google Scholar

Mazur M., Cybernetyka i charaktery, Warszawa 1976.
View in Google Scholar

Mental Maps in the Early Cold War Era, 1945-68, red. S. Casey, W. Jonathan, Basingstoke 2011.
View in Google Scholar

Mental Maps in the Era of Détente and the End of the Cold War 1968-91, red. S. Casey, W. Jonathan, Basingstoke 2015.
View in Google Scholar

Mental Maps in the Era of Two World Wars, red. S. Casey, W. Jonathan, Basingstoke 2008.
View in Google Scholar

Mickiewicz P., System bezpieczeństwa narodowego. W rozwiązaniach systemowych wybranych państw, Warszawa 2018.
View in Google Scholar

Mordeson J.N., Clark T.D., Wierman M.J., Applying Fuzzy Mathematics to Empirical Work in
View in Google Scholar

Political Science, [w:] Towards the Future of Fuzzy Logic, Berlin 2015.
View in Google Scholar

Nápoles G., Grau I., Bello R., Grau R., Two Steps Learning of Fuzzy Cognitive Maps for Prediction and Knowledge Discovery on the HIV-1 Drug Resistancea, „Expert Systems with Applications” 2014, vol. 41, s. 821-830, https://doi.org/10.1016/j.eswa.2013.08.012.
View in Google Scholar

Nyaki A., Gray S.A., Lepczyk C.A., Skibins J.C., Rentsch D., Local-Scale Dynamics and Local Drivers of Bushmeat Trade, „Conservation Biology”, vol. 28, no. 5, s. 1403-1414.
View in Google Scholar

Nye Jr. J.S., Konflikty międzynarodowe. Wprowadzenie do teorii historii, przeł. M. Madej, Warszawa 2009.
View in Google Scholar

Osoba O.A., Kosko B., Fuzzy Cognitive Maps of Public Support for Insurgency and Terrorism, „Journal of Defense Modeling and Simulation: Applications, Methodology, Technology” 2017, vol. 14, no. 1, s. 17-32, https://doi.org/10.1177/1548512916680779.
View in Google Scholar

Papageorgiou K., Singh P.K., Papageorgiou E., Chudasama H., Bochtis D., Stamoulis G., Fuzzy Cognitive Map-Based Sustainable Socio-Economic Development Planning for Rural Communities, „Sustainability” 2020, vol. 12, no. 1, s. 1-31.
View in Google Scholar

Pawłuszko T., System międzynarodowy w polskiej nauce o stosunkach międzynarodowych, „Rocznik Politologiczny” 2014, nr 10, s. 7-28.
View in Google Scholar

Ragin Ch.C., Redesigning Social Inquiry: Fuzzy Sets and Beyond, Chicago–New York 2008, https://doi.org/10.7208/chicago/9780226702797.001.0001.
View in Google Scholar

Reports, [online] https://www.weforum.org/reports.
View in Google Scholar

Richards Jr. H.J., Peterson R.H., Structured Analytic Techniques for Intelligence Analysis, 2nd ed., Washington 2015.
View in Google Scholar

Sanjian G.S., Arms Transfers, Military Balances, and Interstate Relations: Modeling Power Balance versus Power Transition Linkages, „The Journal of Conflict Resolution” 2003, vol. 47, no. 6, s. 711-727, https://doi.org/10.1177/0022002703258801.
View in Google Scholar

Sanjian G.S., Fuzzy Set Theory and U.S. Arms Transfers: Modeling the Decision-Making Process, „American Journal of Political Science” 1988, vol. 32, no. 4, s. 1018-1046, https://doi.org/10.2307/2111199.
View in Google Scholar

Sienkiewicz P., Analiza systemowa. Podstawy i zastosowania, Warszawa 1994.
View in Google Scholar

Skiba M., Wykorzystanie rozmytych map kognitywnych FCM jako narzędzia wspomagającego proces podejmowania decyzji w planowaniu przestrzennym, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 2018, t. 46, s. 557-564.
View in Google Scholar

Skulimowski A.M., Kluz D., Wielorundowa analiza delficka jako narzędzie grupowego wspomagania decyzji, [w:] Analiza i wspomaganie decyzji w praktyce gospodarczej, Katowice 2016.
View in Google Scholar

Spitzer M., Jak uczy się mózg, przeł. M. Guzowska-Dąbrowska, Warszawa 2011.
View in Google Scholar

Sykulski L., Rozmyte mapy kognitywne – wprowadzenie | Odc. 89 – dr Leszek Sykulski, [online] https://www.youtube.com/watch?v=wDDno5oey8o&feature=emb_title.
View in Google Scholar

Świeboda H., Prognozowanie zagrożeń bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2017.
View in Google Scholar

Tetlock P.E., Superprognozowanie. Sztuka i nauka prognozowania, przeł. M. Markiewicz, Warszawa 2017.
View in Google Scholar

Tsadiras A.K., Kouskouvelis I., Margaritis L.G., Fuzzy Cognivite Maps as a Decision Support System for Political Decisions: The case of „Great Albania”, Conference: Proceedings of the 5th Hellenic-European Conference on Computer Mathematics and its Applications (HERCMA-01), Athens, Hellas, 20-22 IX 2001, [online] https://www.researchgate.net/publication/221157040_Fuzzy_cognitive_map_as_a_decision_support_system_for_political_decisions_The_case_of_Great_Albania.
View in Google Scholar

Zadeh L.A., Fuzzy Sets, „Information and Control” 1965, vol. 8, s. 338-353, https://doi.org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X.
View in Google Scholar

Zadeh L.A., Fuzzy Systems Theory: A Framework for the Analysis of Humanistic Systems, [w:] Systems Methodology in Social Science Research: Frontiers in Systems Research (Implications for the social sciences), red. R. Cavallo, Dordrecht 1982, https://doi.org/10.1007/978-94-017-3204-8_3.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

15-12-2021 — zaktualizowane 25-02-2022

Wersje

Numer

Tom 18 Nr 5(74) (2021): Europejskie miasta w procesie kształtowania i przekazywania europejskiego dziedzictwa kulturowego

Dział

Artykuły

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

„Rozmyte mapy kognitywne jako technika prowadzenia ustrukturyzowanej analizy systemowej w obszarze nauk o bezpieczeństwie”. (2021) 2022. Politeja 18 (5(74): 275-92. https://doi.org/10.12797/Politeja.18.2021.74.17.