Od prezydencjalizmu do demokracji wodzowskiej. Ewolucja ustroju i wzorców przywództwa politycznego w II Rzeczypospolitej
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.19.2022.80.10Słowa kluczowe:
przywództwo polityczne, system prezydencki, myśl polityczna, II Rzeczypospolita, Józef PiłsudskiAbstrakt
FROM PRESIDENTIALISM TO COMMAND DEMOCRACY: THE EVOLUTION OF POLITICAL SYSTEM AND LEADERSHIP MODELS IN THE SECOND POLISH REPUBLIC
The text presents the main directions of the evolution of political leadership patterns in Poland in the interwar period. The point of departure for discussion is the model of exercising power introduced by Józef Piłsudski when he was exercising his duties as the Head of State and Commander-in-Chief. After the May coup, the marshal’s political leadership was based on his personal authority, giving a specific form to the state system, which Joseph Barthélemy called “Pilsudskism”. The next part of the text is devoted to the shaping of the political system after 1935 towards a command democracy, i.e. a system in which the most important functions are performed by the military, who control the institutions of state administration both at the central and local level. In this model, the dominant role was to be played by ‘the Chief of Nation.’ This title, according to the unwritten testament of Józef Piłsudski, was given to Edward Śmigły-Rydz. The analysis indicates that the system formed after the death of Józef Piłsudski was in conflict with the political principles on which the April Constitution adopted in 1935 was based, creating de facto duumvirate between the President and the Commander-in-Chief.
Pobrania
Bibliografia
Opracowania
View in Google Scholar
Ajnenkiel A., Parlamentaryzm II Rzeczypospolitej, Warszawa 1978.
View in Google Scholar
Barthélemy J., La crise de la democratie contemporaine, Paris 1931.
View in Google Scholar
Barthélemy J., La crise de la democratie representative, Paris 1928.
View in Google Scholar
Bouffał B., O wzmocnieniu władzy prezydenta Rzeczypospolitej, Warszawa 1926.
View in Google Scholar
Chłopecki T., Myśl polityczna i prawna obozu rządzącego w Polsce w latach 1935-1939, Poznań 2018.
View in Google Scholar
Chrząszczewski A., Od sejmowładztwa do dyktatury. Studium polityczno-porównawcze, Warszawa 1930.
View in Google Scholar
Chrząszczewski (Trzaska) A., Przypływy i odpływy demokracji, Warszawa 1939.
View in Google Scholar
Ciświcki T., O Naczelniku Państwa i Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej. Studjum prawno-polityczne, Poznań 1922.
View in Google Scholar
Cybichowski Z., Na szlakach nacjonalizmu. Rozważania prawnopolityczne, Warszawa 1939.
View in Google Scholar
Danek A., Demokracja nacjonalistyczna. O myśli politycznej Zygmunta Cybichowskiego, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Drozdowski M.M., Polski model prezydentury od Piłsudskiego do Raczkiewicza, „Palestra” 1996, nr 1/2.
View in Google Scholar
Duber P., Działalność polityczna Kazimierza Świtalskiego w latach 1926-1939, Poznań 2013.
View in Google Scholar
Encyklopedia nauk politycznych (Zagadnienia społeczne, polityczne i gospodarcze), t. 1: A-D, Warszawa 1936.
View in Google Scholar
Faryś J., Dekompozycja ideowa piłsudczyków 1935-1939, „Przegląd Zachodniopomorski” 1988, vol. 32, z. 3.
View in Google Scholar
Faryś J., Funkcjonowanie demokracji parlamentarnej w Drugiej Rzeczypospolitej. Konflikty wokół przesilenia rządowego w 1922 roku, Szczecin 2019.
View in Google Scholar
Feldman W., Dzieje polskiej myśli politycznej 1864-1914, Warszawa 1933.
View in Google Scholar
Garlicki A., Józef Piłsudski 1867-1935, Warszawa 1990.
View in Google Scholar
Jędrzejewicz J., W służbie idei. Fragmenty pamiętnika i pism, Londyn 1972.
View in Google Scholar
Komarnicki W., Ustrój państwowy Polski współczesnej. Geneza i system, Wilno 1937.
View in Google Scholar
Krukowski S., Geneza konstytucji z 17 marca 1921 r., Warszawa 1977.
View in Google Scholar
Krukowski S., Mała Konstytucja, [w:] Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu, t. 2, Warszawa 1990, s. 7-19.
View in Google Scholar
Kulesza W.T., Koncepcje ideowo-polityczne obozu rządzącego w Polsce, Wrocław 1985.
View in Google Scholar
Kutrzeba S., Metoda historyczna w prawie politycznym, Poznań 1938.
View in Google Scholar
Mackiewicz S. (Cat), Historia Polski od 11 listopada 1918 r. do 17 września 1939 r., Warszawa 1989.
View in Google Scholar
Majchrowski J., Silni, zwarci, gotowi. Myśl polityczna Obozu Zjednoczenia Narodowego, Warszawa 1985.
View in Google Scholar
Marszałek P.K., Najwyższe władze wojskowe w systemie ustrojowym II Rzeczypospolitej, Wrocław 2011.
View in Google Scholar
Mierzwa J., Pułkownik Adam Koc. Biografia polityczna, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Nałęcz T., Geneza i ewolucja urzędu prezydenta w Polsce, [w:] Instytucja prezydenta w Polsce i we Włoszech, red. J. Kielin-Maziarz, J. Wawrzyniak, Warszawa 2014, s. 33-53.
View in Google Scholar
Od Moraczewskiego do Składkowskiego. Gabinety Polski odrodzonej 1918-1939, red. J. Faryś, A. Wątor, H. Walczak, Szczecin 2010.
View in Google Scholar
Paruch W., Myśl polityczna formacji piłsudczykowskiej w Polsce (1926-1939) – cechy podstawowe, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 2014, Sectio K, vol. 21, nr 2. DOI: https://doi.org/10.1515/curie-2015-0007
View in Google Scholar
Paruch W., Myśl polityczna obozu piłsudczykowskiego 1926-1939, Lublin 2005.
View in Google Scholar
Piasecki A., Tezy konstytucyjne Marszałka Piłsudskiego. Referat wygłoszony w dniu 28 lutego 1931 r. u Marszałka Senatu Władysława Raczkiewicza, Warszawa 1931.
View in Google Scholar
Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski. Okres 1914-1939, t. 1-2, Gdańsk 1990.
View in Google Scholar
Sioma M., Spór o konsolidację narodową w okresie zagrożenia wojennego (1938-1939), „Res Historica” 2011, vol. 31, s. 177-195.
View in Google Scholar
Suleja W., Józef Piłsudski, Wrocław 2004.
View in Google Scholar
Szawlewski M., Polonizm. Ustrój narodu polskiego, Warszawa 1938.
View in Google Scholar
Szawlewski M., Quo vadere, Warszawa 1933.
View in Google Scholar
Szawlewski M., Sugestie programowe w związku z hasłem Naczelnego Wodza o obronie narodowej, Warszawa 1936.
View in Google Scholar
Świtalski K., Diariusz 1919-1935, Warszawa 1992.
View in Google Scholar
Witkowski Z., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 1921-1935, Warszawa 1987.
View in Google Scholar
Wojtacki M., Prace parlamentarne nad reformą prawa wyborczego w Sejmie III kadencji (1930-1935), „Studia Wyborcze” 2000, nr 29, s. 55-83.
View in Google Scholar
Wołpiuk W.J., Naczelnik państwa 1918-1922. Przedprezydencka forma władzy państwowej, „Przegląd Sejmowy” 2005, nr 6, s. 17-44.
View in Google Scholar
Zakrzewski M., Rewolucja konserwatywna – przypadek polski. Myśl polityczna środowiska „Buntu Młodych” i „Polityki” 1931-1939, Kraków 2021.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
