Erystyka poprawności politycznej

Między chwalebną a nienawistną kategorią pojęć

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.91.17

Słowa kluczowe:

poprawność polityczna, erystyka, debaty parlamentarne, Polska, język polityki

Abstrakt

ERISTICS OF POLITICAL CORRECTNESS: BETWEEN PRAISEWORTHY AND HATEFUL CATEGORIES OF CONCEPTS

The article explores the concept of political correctness in public discourse in Poland, focusing on its usage in Polish parliamentary debates. For this purpose, selected debates from the 9th term of the Polish Sejm (2019-2023) were used for examination of how the term “political correctness” is invoked in parliamentary speeches. The analysis seeks to determine whether political correctness functions as an eristic mechanism, employed in argumentative tactics to manipulate or discredit opposing viewpoints. The study highlights the dual nature of political correctness as both a praiseworthy and a pejorative concept in the context of political rhetoric.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogramy autorów

  • Tomasz Rawski - Uniwersytet Warszawski

    Doktor nauk społecznych w zakresie nauki o polityce i administracji. Wykładowca na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW i Uniwersytecie SWPS. Naukowo i praktycznie zajmuje się językiem polityki, negocjacjami i przywództwem w polityce.

  • Agnieszka Kwiatkowska - Uniwersytet SWPS

    Doktor nauk społecznych, socjolożka, politolożka, adiunktka w Instytucie Nauk Społecznych Uniwersytetu SWPS. Naukowo zajmuje się zachowaniami politycznymi, przemianami wartości społecznych i dyskursu politycznego.

  • Hubert Plisiecki - Uniwersytet SWPS, Polska Akademia Nauk

    Doktorant w Instytucie Psychologii Polskiej Akademii Nauk i asystent naukowy na Uniwersytecie SWPS. Uzyskał tytuł Master of Science na Uniwersytecie w Sheffield w zakresie psychologicznych metod naukowych z elementami data science.

Bibliografia

Ambroziak A., Sąd: Nie wolno dyskryminować osób transpłciowych w zatrudnieniu. „Historyczny wyrok”, OKO.Press, 5 X 2020, [online] https://oko.press/sad-nie-wolno-dyskryminowac-osob-transplciowych-w-zatrudnieniu-historyczny-wyrok.
View in Google Scholar

Aksiuto K., Wallner M., Pomarański M., Poprawność polityczna. Źródła, przejawy, kontrowersje, Lublin 2023.
View in Google Scholar

Awdiejew A., Poprawnosć polityczna, [w:] Poprawnosć polityczna, red. G. Habrajska, Łask 2006.
View in Google Scholar

Cegieła A., Słowa niebezpieczne i niepożądane w przestrzeni społecznej. Etyka słowa a poprawność polityczna, [online] http://oes.uw.edu.pl/2015/01/26/slowa-niebezpieczne-i-niepozadanew-przestrzeni-spolecznej-etyka-slowa-a-poprawnosc-polityczna/.
View in Google Scholar

Fuest C., The Year of European Populism?, „Intereconomics” 2017, vol. 52 (1), s. 2-3, https://doi.org/10.1007/s10272-017-0634-2. DOI: https://doi.org/10.1007/s10272-017-0634-2
View in Google Scholar

Hartman J., Krytyka poprawności, „Przegląd Polityczny” 2003, nr 60.
View in Google Scholar

Hughes G., Political Correctness: A History of Semantics and Culture, West Sussex 2010, https://doi.org/10.1002/9781444314960. DOI: https://doi.org/10.1002/9781444314960
View in Google Scholar

Kacprzak M., Pułapki poprawności politycznej, Radzymin 2012.
View in Google Scholar

Kamińska-Szmaj I., Propaganda, perswazja, manipulacja – próba uporządkowania pojęć, [w:] Manipulacja w języku, red. P. Krzyżanowski, P. Nowak, Lublin 2004, s. 13-27.
View in Google Scholar

Karwat M., Manipulacja. Rewizja stereotypów, Warszawa 2022.
View in Google Scholar

Kochan M., Pojedynek na słowa. Techniki erystyczne w publicznych sporach, Kraków 2005.
View in Google Scholar

Lakomy L., Lakomy M., Współczesne zagrożenia demokracji. Komunikowanie perswazyjne – erystyka, Kraków 2016.
View in Google Scholar

Latos A., Feminatywy w stanowiskach Rady Języka Polskiego. Język a ewolucja normy społecznej, „Postscriptum Polonistyczne” 2020, nr 2 (26), s. 236-237. DOI: https://doi.org/10.31261/PS_P.2020.26.18
View in Google Scholar

Lindner J., Nowomowa, magiel, spaczona erystyka? – język publiczny III RP, „Heteroglossia” 2014, t. 4, s. 171-184.
View in Google Scholar

Locke J., List o tolerancji. Tekst łaciński i przekład polski, przeł. L. Joachimowicz, Warszawa 1963.
View in Google Scholar

Łaziński M., Feminatywy oraz inne spory o słowa. Próba diagnozy i propozycje pozytywne, „Socjolingwistyka” 2023, nr 37, s. 345-368. DOI: https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.37.19
View in Google Scholar

Markowski A., Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2018.
View in Google Scholar

Murray M., Szaleństwo tłumów, Poznań 2020.
View in Google Scholar

OBWE, Defamation and Insult Laws in the OSCE Region: A Comparative Study, Wiedeń 2017.
View in Google Scholar

Sévillia J., Terorismul intellectual, din 1945 pina in prezent, Bukareszt 2007.
View in Google Scholar

Szymanek K., Erystyka, moralność i wojna, „Folia Philosophica” 2021, t. 45, s. 1-19, https://doi.org/10.31261/fp.12285. DOI: https://doi.org/10.31261/fp.12285
View in Google Scholar

Tie W., Radical Politics, Utopia, and Political Policing, „Journal of Political Ideologies” 2009, vol. 14, no. 3, 2009, s. 253-277. DOI: https://doi.org/10.1080/13569310903231602
View in Google Scholar

Tomaszewska A., Jamka A., Język wrażliwy na płeć w sejmie i senacie. Badanie korpusowe strategii feminizacji i neutralizacji w polskim dyskursie parlamentarnym, „Język Polski” 2024, nr 4, https://doi.org/10.31286/JP.00995. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00995
View in Google Scholar

Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, Warszawa 2003.
View in Google Scholar

Walton D., Dialog Theory for Critical Argumentation, Amsterdam 2007, https://doi.org/10.1075/cvs.5. DOI: https://doi.org/10.1075/cvs.5
View in Google Scholar

Wiśniewski M.R., Roald Dahl i jego niegrzeczne książki. Poprawiać czy wyrzucić?, „Polityka” 2003, 27 II, [online] https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/2203340,1,roalddahl-i-jego-niegrzeczne-ksiazki-poprawiac-czy-wyrzucic.read.
View in Google Scholar

Zdunkiewicz-Jedynak D., Językowy kodeks poprawności politycznej a kultura języka, [w:] Polskie dźwięki, polskie słowa, polska gramatyka (system, teksty, norma, kodyfikacja), red. B. Pędzich, D. Zdunkiewicz-Jedynak, Warszawa 2011.
View in Google Scholar

Źródła i materiał badawczy
View in Google Scholar

Hasło: osobatyw, [w:] Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego, [online] https://obserwatoriumjezykowe.uw.edu.pl/hasla/10838-2/.
View in Google Scholar

Hasło: politically correct, [w:] Meriam-Webster Dictionary, [online] https://www.merriam-webster.com/dictionary/politically correct.
View in Google Scholar

Jarosław Kaczyński – spotkanie z mieszkańcami Grudziądza | 26 czerwca 2022 r., YouTube, [online] www.youtube.com/watch?v=sUOeLvBltcE.
View in Google Scholar

Krzysztoszek A., Dążenie do inkluzywnego języka, czyli jak oskarżono Komisję Europejską o próbę „wymazania” Bożego Narodzenia, „EURactiv.pl” 2021, 25 XII, [online] https://www.euractiv.pl/section/instytucje-ue/news/boze-narodzenie-ke-ue-unia-europejska-jezyk-komisjaeuropejska-swieta-wigilia-prawica-chrzescijanie-korzenie-europy-papiez-franciszekbiedron-wisniewska-pis/.
View in Google Scholar

Memoli M.A., Donald Trump’s Attacks on Megyn Kelly Garner Pushback from Republicans, „Los Angeles Times” 2015, 8 VIII, [online] https://www.latimes.com/nation/politics/la-na-trump-republicans-20150808-story.html.
View in Google Scholar

Obrady Senatu w sprawie projektu ustawy C16, YouTube, [online] www.youtube.com/watch?v=KnIAAkSNtqo.
View in Google Scholar

Oświadczenia poselskie. Posiedzenie nr 56 w dniu 8 czerwca 2022 (1. dzień obrad).
View in Google Scholar

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego (druk nr 2588). Posiedzenie nr 62 w dniu 28 września 2022 (1. dzień obrad).
View in Google Scholar

Pierwsze czytanie obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk nr 31). Posiedzenie nr 1 w dniu 22 listopada 2023 (4. dzień obrad).
View in Google Scholar

SB-107 Gender-Affirming Health Care, [online] https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202120220SB107.
View in Google Scholar

Sekretariat Generalny Rady Unii Europejskiej, Inkluzywna komunikacja. Inkluzywna komunikacja w Sekretariacie Generalnym Rady, Wiedeń 2018.
View in Google Scholar

Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Obrony Narodowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1812 i 1895). Posiedzenie nr 46 w dniu 12 stycznia 2022 (1. dzień obrad).
View in Google Scholar

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskich projektach uchwał w sprawie wyrażenia uznania dla laureatki Nagrody Nobla Olgi Tokarczuk. Posiedzenie nr 2 w dniu 20 grudnia 2019 (3. dzień obrad).
View in Google Scholar

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uznania roku 2021 Rokiem Tadeusza Różewicza w 100. rocznicę urodzin (druki nr 566 i 699). Posiedzenie nr 21 w dniu 27 listopada 2020 (3. dzień obrad).
View in Google Scholar

Wyrok Sądu Najwyższego w sprawie drukarza skazanego za odmowę druku plakatów LGBT, Prokuratura Krajowa, [online] https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/wyrok-sadu-najwyzszego-w-sprawie-drukarza-skazanego-za-odmowe-druku-plakatow-lgbt.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

02-12-2024

Numer

Tom 21 Nr 4(91) (2024): Transmedialne i multimodalne narracje i dyskursy w obliczu zagrożeń cywilizacyjnych. Wolność – odpowiedzialność – bezpieczeństwo w postawach i w języku Polaków w XXI wieku

Dział

Artykuły

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

„Erystyka poprawności politycznej: Między chwalebną a nienawistną kategorią pojęć”. 2024. Politeja 21 (4(91): 239-58. https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.91.17.