Kryzys na granicy polsko-białoruskiej a prawa człowieka
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.92.02Słowa kluczowe:
prawa człowieka, granica polsko-białoruska, migranciAbstrakt
CRISIS ON THE POLISH-BELARUSIAN BORDER AND HUMAN RIGHTS
The purpose of this article is an attempt to analyze the activity of the Polish state in the context of respect for human rights on the Polish-Belarusian border in the period of the migration crisis, which began in mid-2021. The article puts forward the thesis that migrants on the Polish-Belarusian border were, “stripped of their rights” and depended, among other things, on the decisions of the Polish government, which did not want to accept them on its territory. The article is divided into three parts, the first of which deals with the issue of human rights in emergency situations. In the next, an attempt is made to show the validity of the positions of H. Arendt and G. Agamben, proclaiming that human rights are granted to an individual not by being a de facto human being, but a citizen of a state. The last part of the article presents the actions of the Polish authorities and Border Guard officers testifying to violations of human rights on the Polish-Belarusian border.
Pobrania
Bibliografia
Agamben G., Homo Sacer. Suwerenna władza i nagie życie, przeł. M. Salwa, Warszawa 2008.
View in Google Scholar
Agamben G., My, uchodźcy, przeł. K. Gawlicz, [w:] Agamben. Przewodnik Krytyki Politycznej, oprac. zbiorowe, wstęp M. Ratajczak, K. Szadkowski, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Arendt H., Korzenie totalitaryzmu, przeł. D. Grinberg, M. Szawiel, Warszawa 2008.
View in Google Scholar
Arendt H., My, uchodźcy (styczeń 1943), przeł. H. Bortnowska, „Znak” 1983, nr 339-340, s. 501-511.
View in Google Scholar
Benhabib S., The Legitimacy of Human Rights, „Daedalus” 2008, vol. 137, no. 3. DOI: https://doi.org/10.1162/daed.2008.137.3.94
View in Google Scholar
Benhabib S., The Rights of Others. Aliens, Residents, and Citizens, Cambridge 2004. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511790799
View in Google Scholar
Besson S., Human Rights and Democracy in a Global Context: Decoupling and Recoupling, „Ethics & Global Politics” 2011, vol. 4, no. 1, https://doi.org/10.3402/egp.v4i1.6348. DOI: https://doi.org/10.3402/egp.v4i1.6348
View in Google Scholar
Boczek K., Strajk głodowy w Wędrzynie. Dr Machińska: „Ośrodek poniżej standardu więziennego, wymaga likwidacji”, 22.01.2022, [online] https://oko.press/strajk-glodowy-w-wedrzynie-drmachinska-osrodek-ponizej-standardu-wieziennego-wymaga-likwidacji/.
View in Google Scholar
Burek W., Prawa niederogowalne a zagadnienie hierarchii praw człowieka. Perspektywa prawnomiędzynarodowa, „Przegląd Sejmowy” 2015, nr 4.
View in Google Scholar
Burke E., Rozważania o rewolucji we Francji, przeł. D. Lachowska, Warszawa 2008.
View in Google Scholar
Criddle E.J., Fox-Decent E., Human Right, Emergencies, and the Rule of Law, „Human Rights Quarterly” 2021, nr 34. DOI: https://doi.org/10.1353/hrq.2012.0001
View in Google Scholar
Emergency Powers, European Commission for Democracy Through Law, CDL-STD(1995) 012, Strasbourg 1995, [online] https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-STD(1995)012-e.
View in Google Scholar
Fox-Decent E., Criddle E.J., The Fiduciary Constitution of Human Right, „Legal Theory” 2009, nr 15. DOI: https://doi.org/10.1017/S1352325210000017
View in Google Scholar
Gross O., Ní Aoláin F., Law in Times of Crisis: Emergency Powers in Theory and Practice, Cambridge 2006, https://doi.org/10.1017/CBO9780511493997. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511493997
View in Google Scholar
Hamacher W., Mendoza-de Jesús R., On the Right to Have Rights: Human Rights; Marx and Arendt, „The New Centennial Review” 2014, vol. 14 (2). DOI: https://doi.org/10.14321/crnewcentrevi.14.2.0169
View in Google Scholar
[online] https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2021-11/Do_Senatu_granica_panstwowa_22.11.2021.pdf.
View in Google Scholar
[online] https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2022-03/RPO%20do%20MSWiA%2004.03.2022.pdf.
View in Google Scholar
[online] https://interwencjaprawna.pl/wp-content/uploads/2022/02/Ylva-Johansson-26112021.pdf.
View in Google Scholar
Klimowicz J., Sąd: Push-back nielegalny. Pierwszy wyrok w sprawie wywózek migrantów na granicę z Białorusią, „Gazeta Wyborcza Białystok”, 29.03.2022.
View in Google Scholar
Kryzys humanitarny na pograniczu polsko-białoruskim. Raport Grupy Granica, red. W. Klaus, Warszawa 2021, [online] https://konsorcjum.org.pl/storage/2023/10/Raport-GG.pdf.
View in Google Scholar
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz. U. 1997, Nr 78, poz. 483.
View in Google Scholar
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Dz. U. 1993, Nr 61, poz. 284.
View in Google Scholar
List organizacji pozarządowych z Litwy, Łotwy, Polski do Ursuli von der Leyen, Warszawa, 11.10.2021, [online] https://interwencjaprawna.pl/wp-content/uploads/2021/01/Letterto-the-EC-on-push-back-in-Lithuania-Latvia-and-Poland.pdf.
View in Google Scholar
Łuniewska L., Fiłończuk R., Od początku wojny do Polski przybyło 3 mln uchodźców z Ukrainy, 28.04.2022, [online] https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C1181007%2Codpoczatku-wojny-do-polski-przybylo-3-mln-uchodzcow-z-ukrainy.html.
View in Google Scholar
Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, Dz. U. 1977, Nr 38, poz. 167.
View in Google Scholar
Migration Outlook 2021, ICMPD, [online] https://www.icmpd.org/file/download/50542/file/ICMPD_Migration_Outlook_2021_final.pdf.
View in Google Scholar
MSF Leaves Polish Border after Being Blocked from Assisting People, 6.01.2022, [online] https://www.msf.org/msf-leaves-polish-border-after-being-blocked-assisting-migrants-and-refugees. Odpowiedź udzielona przez komisarz Ylvę Johansson w imieniu Komisji Europejskiej, interpelacje, 23.03.2022, [online] https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/P-9-2022-000297-ASW_PL.html.
View in Google Scholar
Palęcka A., Przemoc państwa i działania oddolne. Raport Fundacji Ocalenie z kryzysu humanitarnego na pograniczu polsko-białoruskim, Warszawa 2022, [online] https://ocalenie.org.pl/wp-content/uploads/2022/04/Raport-Fundacji-Ocalenie-z-kryzysu-humanitarnego-napograniczu-PL-BY_1kor-1.pdf.
View in Google Scholar
Polska: okrucieństwo zamiast współczucia na granicy z Białorusią, 11.04.2022, [online] https://amnesty.org.pl/wp-content/uploads/2022/04/Raport-Amnesty-Intrnational-POLSKA-OKRUCIENSTWO-ZAMIAST-WSPOLCZUCIA-NA-GRANICY-Z-BIALORUSIA.pdf.
View in Google Scholar
Postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim VII Zamiejscowy Wydział Karny w Hajnówce, 28.03.2022, Sygn. Akt VII Kp 203/21, [online] https://interwencjaprawna.pl/wp-content/uploads/2021/01/postanowienie-ws.-zatrzymania_VII_Kp_203_21.-zanonimizowane.pdf.
View in Google Scholar
Protokół nr 6 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczący zniesienia kary, Dz. U. 2001, Nr 23, poz. 266.
View in Google Scholar
Protokół nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Dz. U. 2003, Nr 42, poz. 364.
View in Google Scholar
Protokół nr 13 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczący zniesienia kary śmierci we wszystkich okolicznościach, Dz. U. 2014, poz. 1155.
View in Google Scholar
Przestrzeganie przez Łotwę, Litwę i Polskę dorobku prawnego UE w dziedzinie azylu, interpelacje, 24.01.2022. Pytanie priorytetowe wymagające odpowiedzi na piśmie P-000297/2022 do Komisji. Art. 138 Regulaminu Tineke Strik (Verts/ALE), Janina Ochojska (PPE), [online] https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/P-9-2022-000297_PL.html.
View in Google Scholar
Questiaux N., Study of the Implications for Human Rights of Recent Developments Concerning Situations Known as the States of Siege or Emergency, United Nations Economic and Social Council, E/CN.4/Sub.2/l982/15 27.07.1982, [online] https://tind-customer-undl.s3.amazonaws.com/74ba5b72-fd9b-4100-af1a-9b63294555e4?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27E_CN.4_Sub.2_1982_15-EN.pdf&response-content-type=application%2Fpdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Expires=86400&X-Amz-Credential=AKIAXL7W7Q3XFWDGQKBB%2F20220401%2Feu-west-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Date=20220401T155133Z&X-Amz-Signature-=c1618bbd25c5a860aef47ddaae4f77637910c68c4b64a0e107f2aa5b2247d94b.
View in Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lutego 2022 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu noszenia broni i przemieszczania jej w stanie rozładowanym na obszarze województwa podlaskiego i lubelskiego przyległym do granicy państwowej z Republiką Białorusi, Dz. U. 2022, poz. 489.
View in Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 lutego 2022 r. w sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi, Dz. U. 2022, poz. 488.
View in Google Scholar
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 września 2021 r. w sprawie wprowadzenia stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego, Dz. U. 2021, poz. 1612.
View in Google Scholar
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 października 2021 r. w sprawie przedłużenia stanu wyjątkowego wprowadzonego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego, Dz. U. 2021, poz. 1788.
View in Google Scholar
Rumieńczyk B., Działacze na rzecz praw człowieka zgłaszają Straż Graniczną do prokuratury. „Macie krew na rękach”, 27.03.2022, [online] https://oko.press/zglaszaja-strazgraniczna-do-prokuratury-macie-krew-na-rekach/.
View in Google Scholar
Sheeran S., Human Rights and Derogation in Peacekeeping Addressing a Legal Vacuum Within the State of Exception, [w:] Human Rights in Emergencies, red. E.J. Criddle, Cambridge 2016, ASIL Studies in International Legal Theory. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9781316336205.009
View in Google Scholar
SIP wnosi skargę na nieludzkie traktowanie uchodźców, 15.02.2022, [online] https://interwencjaprawna.pl/sip-wnosi-skarge-na-nieludzkie-traktowanie-uchodzcow/.
View in Google Scholar
The Siracusa Principles on the Limitation and Derogation Provisions in the International Covenant on Civil and Political Rights, American Association for the International Commission of Jurists, IV 1985, s. 3, [online] https://www.icj.org/wp-content/uploads/1984/07/Siracusa-principles-ICCPR-legal-submission-1985-eng.pdf. DOI: https://doi.org/10.2307/762035
View in Google Scholar
Third Party Intervention by the Council of Europe Commissioner for Human Rights under Article 36, Paragraph 3, of the European Convention on Human Rights R.A. and Others v. Poland (no. 42120/21), Strasbourg, 27.01.2022, [online] https://rm.coe.int/third-party-intervention-before-the-european-court-of-human-rights-in-/1680a5527a.
View in Google Scholar
Sprawozdanie stenograficzne z 41. Posiedzenia Sejmu RP w dniu 9 listopada 2021, [online] https://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter9.nsf/0/E759260C92FA55C5C125878900001D34/%24File/41_a_ksiazka_bis.pdf.
View in Google Scholar
Stanowisko HFPC w sprawie wprowadzenia stanu wyjątkowego, 2.09.2021, [online] https://www.hfhr.pl/stanowisko-hfpc-w-sprawie-wprowadzenia-stanu-wyjatkowego/.
View in Google Scholar
Stanowisko Stowarzyszenia Interwencji Prawnej w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie granicy państwowej i niektórych innych ustaw (druk nr 1754), Warszawa, 19.11.2021, [online] https://interwencjaprawna.pl/wp-content/uploads/2021/01/Stanowisko-w-sprawie-zmiany-ustawy-o-ochronie-granicy-panstwowej-.pdf.
View in Google Scholar
Szczepańska E., Nielegalne przekroczenia granicy z Białorusią w 2021 r., Komenda Straży Granicznej, 12.01.2022, [online] https://www.strazgraniczna.pl/pl/aktualnosci/9689,Nielegalneprzekroczenia-granicy-z-Bialorusia-w-2021-r.html.
View in Google Scholar
Tm/tam, Nie będzie śledztwa w sprawie zawrócenia migrantów. „Postępowanie funkcjonariuszy było prawidłowe”, TVN24 Białystok, 10.05.2022, [online] https://tvn24.pl/bialystok/bialystok-prokuratura-odmowila-wszczecia-sledztwa-w-sprawie-zawrocenia-grupymigrantow-na-granice-z-bialorusia-5704816.
View in Google Scholar
Utrudnienie przejazdu delegacji RPO i Komisarz Rady Europy. Rzecznik prosi o wyjaśnienia.
View in Google Scholar
Odpowiedź KGP, 30.12.2021, [online] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-delegacja-rpo-komisarz-rady-europy-utrudnienie-interwencja-kgp.
View in Google Scholar
Uzasadnienie wniosku o wprowadzenie stanu wyjątkowego na obszarze części województwa podlaskiego oraz części województwa lubelskiego, Warszawa, 2.09.2021, [online] https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/A3F1521EA5A80277C1258744004D7B0B/%24File/1512.pdf.
View in Google Scholar
Ustawa z dnia 16 listopada 1964 r. o Polskim Czerwonym Krzyżu, Dz. U. 1964, Nr 41, poz. 276.
View in Google Scholar
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo Prasowe, Dz. U. 2018, poz. 1914.
View in Google Scholar
Ustawa z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. 2021, poz. 1918.
View in Google Scholar
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, 18.01.2022, Sygn. Akt I KK 171/21, [online] http://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/I%20KK%20171-21.pdf.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
