Does the Name Matter? Central Europe and Central‑Eastern Europe in Different Variations and Configurations

A Comparative Analysis of Polish and Czech Discourses

Autor

  • Radosław Zenderowski University of Cardinal Stefan Wyszyński, Warsaw
  • Dušan Janák University of Silesia, Opava

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.15.2018.57.13

Słowa kluczowe:

Central Europe, Central‑Eastern Europe, Central and Eastern Europe, Poland, Czech Republic

Abstrakt

This article points at differences and similarities in ways of defining Central Europe and Central‑Eastern Europe found in Polish and Czech academic discourse. The aim of the article is, firstly, to identify these differences and similarities, and secondly, to indicate the probable reasons for their existence. In order to accomplish both goals, the authors analyze selected narratives of Czech and Polish historiography and the terms present in both kinds of discourse under analysis. The analysis is based on a selection of texts considered relevant and influential. The time span covered in the article is the period from the First World War to the present times, with particular emphasis on the period from the 1970s onwards. In spatial terms, the article focuses on influential Polish and Czech authors working either in their home countries or abroad, as émigrés. The object of study is discourse understood as a communication activity in which meanings are continuously constructed. The article takes into consideration the following issues: (1) the popularity of the notions of “Central Europe” and “Central‑Eastern Europe” in both discourses; (2) the evaluation of these concepts – namely the attribution of some positive and negative features to them; (3) the presentation of the topoi of Central Europe and Central‑Eastern Europe in Polish and Czech discourses (the views concerning their spatial extent and borders); (4) political operationalization of these concepts in the form of integration (geopolitical) projects.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogramy autorów

  • Radosław Zenderowski - University of Cardinal Stefan Wyszyński, Warsaw

    a political scientist and sociologist; head of the Department of International Relations and European Studies in the Institute of Political Science at Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw; the author of scholarly works devoted to the issues of national identity, nationalism and relations between politics and religion in Europe, socio‑cultural and political relations in Central Europe, including: Religia a tożsamość narodowa i nacjonalizm w Europie Środkowo‑Wschodniej. Między etnicyzacją religii a sakralizacją etnosu (narodu) [Religion and national identity and nationalism in Central‑Eastern Europe. Between the ethnicisation of religion and sacralization of ethnos (nation)] (2011); (with J. Pieńkowski) Kwestie narodowościowe w Europie Środkowo‑Wschodniej [National issues in Central‑Eastern Europe] (three volumes: 2014, 2015, 2016); Nad Tatrami błyska się… Słowacka tożsamość narodowa w dyskursie politycznym w Republice Słowackiej (1989‑2004) [There is lightning over the Tatra mountains… The Slovakian national identity in the political discourse in the Republic of Slovakia (1989‑2004) (2007), Europa Środkowa: wspólnota czy zbiorowość? [Central Europe: is it a real community?] (2004).

  • Dušan Janák - University of Silesia, Opava

    historian specializing in the modern era, head of the Institute of Central European Studies at the University of Silesia in Opava. Author of scientific books on the history of the Czech Republic and Czechoslovakia in the 20th century in the context of Central and Eastern Europe, with special focus on the political and economic development and the persecution by totalitarian regimes, including Obozy pracy przymusowej w Czechosłowacji 1948‑1954 [Forced labor camps in Czechoslovakia 1948‑1954] (with M. Borák, 1996); Rozdziały o więziennictwie czechosłowackim 1945‑1955. Uwarunkowania historyczne, podstawy prawne i aspekty polityczne [Chapters on Czechoslovakian prison system 1945‑1955. Historical conditions, legal foundations and political aspects] (2002); Prześladowania obywateli czechosłowackich w Związku Radzieckim (1918‑1956). Część I. Więzienia i egzekucje [Persecution of Czechoslovakian citizens in the Soviet Union (1918‑1956). Part I. Prisons and executions] (edited by M. Borák, 2007); Z dziejów czechosłowackich uchodźczych drużyn w Związku Radzieckim 1923‑1939 [On the history of Czechoslovakian exile teams in the Soviet Union 1923‑1939] (with Z. Jirásek, 2014).

Bibliografia

Bartkowski T., “Gdzie leży Europa Środkowa?”, Przegląd Powszechny, no. 7/8 (1992).
View in Google Scholar

Beránek Z., “Neklidné hranice americké politiky”, Lidové noviny (appendix “Orientace”), 14 April 2018.
View in Google Scholar

Bibó I., “Deformace politické kultury ve střední a východní Evropě”, in J. Trávníček (ed.), V kleštích dějin. Střední Evropa jako pojem a problém, Brno 2009.
View in Google Scholar

Bílek P., “Střední Evropa je, ale kde?”, Literární noviny 3 December 2015, at <http://literarky.cz/civilizace/89‑civilizace/21117‑stedni‑evropa‑je‑ale‑kde>.
View in Google Scholar

Bogdański R., “Prawdziwy koniec Europy Środkowej?”, Obóz, no. 21 (1991/92).
View in Google Scholar

Buchowski M., Kołbon I., “Od «Mitteleuropy» do Europy Środkowej: zarys dziejów idei”, Sprawy Narodowościowe. Seria nowa, vol. 19 (2001).
View in Google Scholar

Cabada L., Hloušek V., Jurek P., Ztraceny v tranzici? Minulost a přítomnost politického stranictví ve střední a východní Evropě, Brno 2013, at <https://www.muni.cz/vyzkum/publikace/724790>.
View in Google Scholar

Cobel‑Tokarska M., Dębicki M., Słowo i terytorium. Eseje o Europie Środkowej, Warszawa 2017.
View in Google Scholar

Cywiński B., Doświadczanie Europy, Warszawa 1985.
View in Google Scholar

Czarnocki A., “Europa Środkowa. Europa Środkowowschodnia: geopolityczne a historyczno‑kulturowe rozumienie pojęć”, Annales Universitatis Mariae Curie‑Skłodowska. Sectio K: Politologia, no. 1 (1994).
View in Google Scholar

Dančák B., “Geneze spolupráce ve střední Evropě”, in B. Dančák (ed.), Integrační pokusy ve středoevropském prostoru II, Brno 1999.
View in Google Scholar

Dančák B., Hloušek V., “Central and Eastern Europe in the Process of Globalization and Europeanization: Comparing the Czech Republic and Poland, in K. Fábián (ed.), Globalization: Perspectives from Central and Eastern Europe, Oxford‑Amsterdam‑San Diego 2007. DOI: https://doi.org/10.1016/S1569-3759(07)89007-3
View in Google Scholar

David P., Soukup V., Jagellonské dědictví. Kapitoly z dějin středovýchodní Evropy, Brno 2012.
View in Google Scholar

Dzierżek D., Paruch W., “Sens pojęcia «Europa Środkowa» w warunkach demokratyzacji i europeizacji regionu – przewartościowania i kontynuacja”, in E. Nowak, R. Riedel (eds.), Polska i Europa Środkowa. Demokratyzacja, konsolidacja, europeizacja, Lublin 2010.
View in Google Scholar

Dziewanowski K., “Europa nadliczbowa”, in Między Wschodem i Zachodem, Konwersatorium „Polska w Europie”, Kościół pw. Świętej Trójcy, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Eberhardt P., Między Rosją a Niemcami. Przemiany narodowościowe w Europie Środkowo‑Wschodniej, Warszawa 1996.
View in Google Scholar

Ehl M., “Jak se střední Evropa vrací do času socialism”, Hospodářské noviny, 31 July 2013.
View in Google Scholar

Fryč M., Prezentace knihy „Rukověť dějin umění ve středovýchodní Evropě 400-1000“, at <http://martinfryc.eu/vystavy/prezentace‑knihy‑rukovet‑dejin‑umeni‑ve‑stredovychodni‑evrope‑400‑1000/>.
View in Google Scholar

Geremek B., “Głos w dyskusji”, in Między Wschodem i Zachodem, Konwersatorium „Polska w Europie”, Kościół pw. Świętej Trójcy, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Gerhardt S., “Východostřední Evropa – Centrální Evropa – Střední Evropa. Přiblížení pojmů a pokus o objasnění jejich obsahu“, Střední Evropa, revue pro středoevropskou kulturu a politiku, no. 131 (2008).
View in Google Scholar

Gryglewicz T., “Dzieje pojęcia Europa Środkowa”, in T. Grylewicz, Malarstwo Europy Środkowej 1900‑1914. Tendencje modernistyczne i wczesnoawangardowe, Kraków 1992.
View in Google Scholar

Grzymała‑Kazłowska A., “Socjologicznie zorientowana analiza dyskursu na tle współczesnych badań nad dyskursem”, Kultura i Społeczeństwo no. 1 (2004).
View in Google Scholar

Halecki O., Historia Europy – jej granice i podziały, Lublin 2000.
View in Google Scholar

Havelka M., “Konotace pojmu «střední Evropa» v českém prostředí”, in M. Havelka, L. Cabada (eds.), Západní, východní a střední Evropa jako kulturní a politické pojmy, Plzeň 2000.
View in Google Scholar

Havelka M., “Střední Evropa: konstrukce – iluze – realita aneb o středoevropských pojetích Střední Evropy”, Svět literatury, no. 37 2007.
View in Google Scholar

Havelka M., “Wo liegt die Mitte?”, in M.T. Vogt, J. Sokol, B. Mikolajczyk (eds.), Peripherie in der Mitte Europas. Schriften des Collegium Pontes, Frankfurt am Main 2009.
View in Google Scholar

Hloušek V., “«Habsburská tradice», demokratizace střední Evropy a její kritické body“, in P. Fiala, M. Strmiska (eds.), Víceúrovňové vládnutí: teorie, přístupy, metody, Brno 2005.
View in Google Scholar

Hloušek V., “Evropa a její místo v dějinách – reflexe Oskara Haleckého”, Středoevropské politické studie, no. 4 (2003), pp. 1‑11, at <https://journals.muni.cz/cepsr/article/view/4023/5306>.
View in Google Scholar

Hloušek V., “Chorvatsko“, in M. Kubát (ed.), Politické a ústavní systémy zemí středovýchodní Evropy, Praha 2004.
View in Google Scholar

Hloušek V., Kaniok P., “Členství stran ze střední a jihovýchodní Evropy v eurostranách – příběh s otevřeným koncem?”, in V. Hloušek, P. Kaniok (eds.), Evropské politické strany po východním rozšíření Evropské unie, Brno 2007.
View in Google Scholar

Hloušek V., Kopeček L., Konfliktní demokracie. Moderní masová politika ve střední Evropě, Brno 2004.
View in Google Scholar

Hloušek V., Kopeček L., “Polityka w Europie Środkowo‑Wschodniej po 1989 a slowaccy ekskomuniści”, in I. Miklaszewicz, R. Kamuntavičius (eds.), Razem w Europie, Kaunas 2006, at <https://www.muni.cz/vyzkum/publikace/724790>.
View in Google Scholar

Hloušek V., Pojem střední Evropa, jeho proměny a milníky politického vývoje, Sborník prací Filozofické fakulty Brněnské univerzity, Řada historická, C 54, 2007.
View in Google Scholar

Janák D., “Problém národní identity v díle Edvarda Beneše”, Sociologický časopis/Czech Sociological Rewiew, no. 2 (2014), https://www.doi.org/10.13060/00380288.2014.50.2.78.
View in Google Scholar

Juros H., “Europa, quo vadis?”, in R. Zenderowski (ed.), Europa Środkowa: wspólnota czy zbiorowość?, Wrocław‑Warszawa‑Kraków 2004.
View in Google Scholar

Kieniewicz J., “Stojąc w drzwiach: odczytywanie dziedzictwa i wybór przynależności”, in J. Purchla (ed.), Europa Środkowa – nowy wymiar dziedzictwa, Kraków 2002.
View in Google Scholar

Kłoczowski J., “Wprowadzenie”, in J. Kłoczowski (ed.), Historia Europy Środkowo‑Wschodniej, vol. I, Lublin 2000.
View in Google Scholar

Krasiński A., “Wprowadzenie”, in Między Wschodem i Zachodem, Konwersatorium „Polska w Europie”, Kościół pw. Świętej Trójcy, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Křen J., Dvě století střední Evropy, Praha 2005.
View in Google Scholar

Kučerová I., Střední Evropa. Komparace vývoje středoevropských států, Praha 2015.
View in Google Scholar

Kundera M., “The Tragedy of Central Europe”, New York Review of Books, 26 April 1984.
View in Google Scholar

Kymlicka W., “Nation‑building and Minority Rights: Comparing West and East”, Journal of Ethnic and Migration Studies, no. 2 (2000), https://doi.org/10.1080/13691830050022767. DOI: https://doi.org/10.1080/13691830050022767
View in Google Scholar

Mazowiecki T., “Głos w dyskusji”, in Między Wschodem i Zachodem, Konwersatorium „Polska w Europie”, Kościół pw. Świętej Trójcy, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Miller J., Uzavřená společnost a její nepřátelé. Město středovýchodní Evropy (1500–1700), Praha 2006.
View in Google Scholar

Miłosz C., “O naszej Europie”, Kultura, no. 4 (1986).
View in Google Scholar

Parafianowicz‑Vertun W., Europa Środkowa w tekstach i działaniach. Polskie i czeskie dyskusje, Warszawa 2016. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323524724
View in Google Scholar

Pehe J., “Střední Evropa je mizející sen”, Právo, 27 September 2017 (příloha Salon), at <https://www.novinky.cz/kultura/salon/450108‑jiri‑pehe‑stredni‑evropa‑je‑mizejici‑sen.html>.
View in Google Scholar

Podraza A., “Europa Środkowa. Zakres przestrzenny i historia region”, Prace Komisji Środkowoeuropejskiej, vol. 1 (1993).
View in Google Scholar

Reiter J., “Głos w dyskusji”, in Między Wschodem i Zachodem, Konwersatorium „Polska w Europie”, Kościół pw. Świętej Trójcy, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Rogaczewska K., “Europa Środkowo‑Wschodnia w myśli politycznej polskiej opozycji w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku”, in M. Dymarski, J. Juchnowski (eds.), Europa Środkowo‑Wschodnia w polskiej myśli politycznej, Wrocław 2004.
View in Google Scholar

Rosiński W., Zagadnienia Europy Środkowej i Bałkańskiej, Ohio 1946.
View in Google Scholar

Rupnik J., Jiná Evropa, Praha 1992.
View in Google Scholar

Skórczewski D., “Polska skolonizowana, Polska zorientalizowana. Teoria postkolonialna wobec «innej Europy»”, Porównania, no. 6 (2009).
View in Google Scholar

Smogorzewski K., “Europe’s Middle Zone”, Free Europe, no. 82 (1943).
View in Google Scholar

Smogorzewski K., Myśli o integracji Europy Środkowo‑Wschodniej 1939‑1944, Warszawa 2001.
View in Google Scholar

Stańczyk J., “Europa Środkowa – kryteria wyodrębnienia i cechy regionu”, Studia Polityczne, no. 12 (2001).
View in Google Scholar

Stryjek T., “Europa Środkowa (Środkowo‑Wschodnia), czyli o pochwale różnorodności i komparatystyki”, Kwartalnik Historyczny, no. 4 (2013), https://doi.org/10.12775/KH.2013.120.4.04. DOI: https://doi.org/10.12775/KH.2013.120.4.04
View in Google Scholar

Szczepański T., Międzymorze. Polityka środkowoeuropejska KPN, Warszawa 1993.
View in Google Scholar

Szűcs J., Tri historické regióny Europy, Bratislava 2001.
View in Google Scholar

Trávníček J., “Zrození střední Evropy z ducha…”, in J. Trávníček (ed.), V kleštích dějin. Střední Evropa jako pojem a problém, Brno 2009.
View in Google Scholar

Tyszka A., “Przestrzeń kulturowa «środka Europy»”, in A. Tyszka (ed.), Róża wiatrów Europy, Warszawa 1999.
View in Google Scholar

Waldenberg M., Narody zależne i mniejszości narodowe w Europie Środkowo‑Wschodniej: dzieje konfliktów i idei, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

Wandycz P., Střední Evropa v dějinách. Od středověku do současnosti, Praha 1998.
View in Google Scholar

Wandycz P.S., Cena wolności: historia Europy Środkowo‑Wschodniej od średniowiecza do współczesności, Kraków 1995. (Original, first edition: P.S. Wandycz, The Price of Freedom: A History of East Central Europe from the Middle Ages to the Present, Routledge 1992).
View in Google Scholar

Wihoda M., Reitinger L. et al., Proměna středovýchodní Evropy raného a vrcholného středověku. Mocenské souvislosti a paralely, Brno 2010.
View in Google Scholar

Wojtyła K., “Gdzie znajduje się granica Europy”, Ethos, no. 28 (1994).
View in Google Scholar

Zenderowski R., “Europa Środkowa jako «ucieczka przed Wschodem» czy «pomost» między Wschodem i Zachodem?”, in R. Zenderowski (ed.), Europa Środkowa: wspólnota czy zbiorowość?, Wrocław‑Warszawa‑Kraków 2004.
View in Google Scholar

Zenderowski R. (ed.), Europa Środkowa: wspólnota czy zbiorowość?, Wrocław–Warszawa–Kraków 2004.
View in Google Scholar

Zenderowski R., “Pomiędzy Wschodem a Zachodem?”, Przegląd Zachodni, no. 3 (2004).
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

13-08-2018

Numer

Tom 15 Nr 6(57) (2018): Central or Central-Eastern Europe?

Dział

Artykuły

Licencja

Prawa autorskie (c) 2018 Radosław Zenderowski, Dušan Janák

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

„Does the Name Matter? Central Europe and Central‑Eastern Europe in Different Variations and Configurations: A Comparative Analysis of Polish and Czech Discourses”. 2018. Politeja 15 (6(57): 231-57. https://doi.org/10.12797/Politeja.15.2018.57.13.