Granice przestrzeni i granice rzeczywistości w dramacie epickim Jensa Bjørneboe – na podstawie "Til lykke med dagen" (1965)

Autor

  • Karolina Drozdowska Uniwersytet Gdański, Gdańsk

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.16.2019.58.22

Słowa kluczowe:

Jens Bjørneboe, drama theatre, Norwegian drama, Til lykke med dagen, Bertolt Brecht

Abstrakt

The Borders of Space and Reality in Jens Bjørneboe’s Epic Drama – Based on "Til lykke med dagen" (1965)

The aim of this paper is to present the concept of Jens Bjørneboe’s version of epic drama. This phenomenon is explained with the help of a “border”‑criterium, showing how the Norwegian author established, defined and crossed borders on many different levels in his dramatic works and their adaptations on stage. Bjørneboe is presented as an author who not only consciously uses the border‑criterium to manipulate space and reality in his play "Til lykke med dagen", but also expands or even crosses borders of theatrical theories and conventions, mainly Bertolt Brecht’s concepts. His “epic plays” are hybrid in their forms, joining different European traditions and expanding beyond what was common and accepted in the peripheral (both geographically and culturally) Norwegian theatre world of the 1960’s. Jens Bjørneboe is presented as an author of transgression, one of the first “to cast off the Ibsenite leg‑irons”.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogram autora

  • Karolina Drozdowska - Uniwersytet Gdański, Gdańsk

    adiunkt w Instytucie Skandynawistyki Uniwersytetu Gdańskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują współczesny norweski dramat oraz wpływy ideologii na literaturę i kulturę. Zajmuje się również przekładem literackim z języka norweskiego, jest członkiem Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury oraz Bałtyckiego Stowarzyszenia Tłumaczy.

Bibliografia

Aase L., Jens Bjørneboes Semmelweis: en kritisk analyse. Praca magisterska obroniona na Uniwersytecie w Bergen, Bergen 1975.
View in Google Scholar

Andersen P.T., Norsk litteraturhistorie, Oslo 2001.
View in Google Scholar

Balme Ch., Wprowadzenie do nauki o teatrze, przeł. W. Dudzik, M. Leyko, Warszawa 2002.
View in Google Scholar

Barba E., Skąd się wywodzę, [w:] tegoż, Spalić dom, przeł. A. Górka, Wrocław–Warszawa 2011.
View in Google Scholar

Berthold M., Historia teatru, przeł. D. Żmij‑Zielińska, Warszawa 1980.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Amputasjon, Oslo 1970.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Behandling av unge lovovertredere, [w:] tegoż, Vi som elsket Amerika, Oslo 1983.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Brechts liv og verk, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Den onde hyrde, Oslo 1960.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Det polske pantomimeteateret. Samtale med Henryk Tomaszewski, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Dialektisk etterskrift, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Disiplinærstraffer i norske fengsler, [w:] tegoż, Vi som elsket Amerika, Oslo 1983.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Dongery, Oslo 1976.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Er sykdom straffbar?, [w:] tegoż, Vi som elsket Amerika, Oslo 1983.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Forord, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Fugleelskerne, Oslo 1966.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Historia bestialstwa: chwila wolności, przeł. A. Marciniakówna, Warszawa 1995.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Om Semmelweis. Brev til Allan Edwall, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Om teater, Oslo 1978.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Ord og gestus. Brev til Eugenio Barba, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Ornitofile, przeł. J. Giebułtowicz, J. Kulmowa, „Dialog” 1967, nr 7.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Rekiny, przeł. J. Purzycka‑Kvadsheim, Poznań 1981.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Semmelweis, Oslo 1968.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Teater i morgen, [w:] tegoż, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., TIL LYKKE MED DAGEN (Fra programheftet), [w:] tegoż, Samlede skuespill, Oslo 2005.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Til lykke med dagen, [w:] tegoż, Samlede skuespill,. Oslo 2005.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Tilfellet Torgersen, Oslo 1972.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Uten en tråd, Oslo 1966.
View in Google Scholar

Bjørneboe J., Åpent brev til Justisministeren, [w:] tegoż, Vi som elsket Amerika, Oslo 1983.
View in Google Scholar

Bjørneboe T., Forord av Tone T. Bjørneboe, [w:] J. Bjørneboe, Om Brecht og Om teater, Oslo 2003.
View in Google Scholar

Brecht B., Verfremdungseffekte in der chinesischen Schauspielkunst, [w:] tegoż, Werke. Große kommentierte Berliner und Frankfurter Ausgabe Herausgegeben von Werner Hecht, Jan Knopf, Werner Mittenzwei, Klaus‑Detlef Müller, Band 22: Schriften 2, Berlin und Frankfurt am Main 1993.
View in Google Scholar

Brecht B., Zu „Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny”, [w:] tegoż, Werke. Große kommentierte Berliner und Frankfurter Ausgabe Herausgegeben von Werner Hecht, Jan Knopf, Werner Mittenzwei, Klaus‑Detlef Müller, Band 24: Schriften 4, Berlin und Frankfurt am Main 1991.
View in Google Scholar

Brecht B., Zu „Die Dreigroschenoper” (Band 2), [w:] tegoż, Werke. Große kommentierte Berliner und Frankfurter Ausgabe Herausgegeben von Werner Hecht, Jan Knopf, Werner Mittenzwei, Klaus‑Detlef Müller, Band 24: Schriften 4, Berlin und Frankfurt am Main 1991.
View in Google Scholar

Brecht B., Zu „Die Rundköpfe und Die Spitsköpfe”, [w:] tegoż, Werke. Große kommentierte Berliner und Frankfurter Ausgabe Herausgegeben von Werner Hecht, Jan Knopf, Werner Mittenzwei, Klaus‑Detlef Müller, Band 24: Schriften 4, Berlin und Frankfurt am Main 1991.
View in Google Scholar

Drozdowska K., „Cały kraj się gotuje”. Powieści pornograficzne Jensa Bjrneboe, [w:] Ambicje literatury popularnej. Studia Północnoeuropejskie, tom II, red. H. Chojnacki, K. Drozdowska, Gdańsk–Sopot 2017.
View in Google Scholar

Drozdowska K., Jens Bjørneboes episke teater. Rozprawa doktorska obroniona w Instytucie Skandynawistyki Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2014.
View in Google Scholar

Dvergsdal A., Jens Bjørneboes Semmelweis: Brecht‑inspirert melodrama, [w:] Tendensar i moderne norsk dramatikk, red. D. von der Fehr, J. Hereide, Oslo 2004.
View in Google Scholar

Figueiredo I., de, Ord/Kjøtt. Norsk scenedramatikk 1890‑2010, Oslo 2014.
View in Google Scholar

Gabrielsen B., Samfunnsreformatør Bjørneboe har premiere, [w:] J. Bjørneboe, Samlede skuespill, Oslo 2005.
View in Google Scholar

Garton J., Jens Bjørneboe: Prophet without Honor, London 1985.
View in Google Scholar

Gołaczyńska M., Inspiracje przestrzenią misteryjną w spektaklach Teatru Biuro Podróży, [w:] Przestrzeń w dramacie, teatrze i sztukach plastycznych, red. W. Baluch, M. Lachman, D. Łarionow, Kraków 2006.
View in Google Scholar

Kielland A., En gammel kriger drar sverdet, [w:] J. Bjørneboe, Samlede skuespill, Oslo 2005.
View in Google Scholar

Kvamme E., Kjære Jens, kjære Eugenio: om Jens Bjørneboe, Eugenio Barba og opprørernes teater, Oslo 2004.
View in Google Scholar

Limon J., Obroty przestrzeni. Teatr telewizji. Próba ujęcia teoretycznego, Gdańsk 2008.
View in Google Scholar

Longum L., En utslitt romanform?, „Vinduet” 1966, nr 2.
View in Google Scholar

Martin J., Keeper of the Protocols. The works of Jens Bjørneboe in the Crosscurrents of Western Literature, New York 1996.
View in Google Scholar

Partyga E., Barba i Bjørneboe. Listy pełne marzeń, „Pamiętnik Teatralny” 2017, R. 66, z. 1‑2 (261‑262).
View in Google Scholar

Pfister M., The Theory and Analysis of Drama, Cambridge 1988. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511553998
View in Google Scholar

Raszewski Z., Krótka historia teatru polskiego, Warszawa 1977.
View in Google Scholar

Rem T., Født til frihet, Oslo 2010.
View in Google Scholar

Rem T., Sin egen herre, Oslo 2009.
View in Google Scholar

Thon J.H., Mystikeren, bohemen og reformpedagogen Bjørneboe: Opphavet og oppgjøret, [w:] tegoż, Tradisjon og institusjon, Kristiansand 2005.
View in Google Scholar

Ubersfeld A., Czytanie teatru I, przeł. J. Żurowska, Warszawa 2002.
View in Google Scholar

Wandrup F., Mannen, myten og kunsten, Oslo 1984.
View in Google Scholar

Wærp L.P., Forsvinning og fastholdelse. Jon Fosses Ein sommars dag – en dramaestetisk lesning, „Edda” 2002, 102(01).
View in Google Scholar

Relacje:
View in Google Scholar

Rozmowa z Eugenio Barbą, Odin Teatret, Holstebro, 6 IX 2016.
View in Google Scholar

Zbiory archiwalne:
View in Google Scholar

OTA (Odin Teatret Archives): Documents, Fonds Eugenio Barba, Series Letters, Barba‑Letters, b. 1.
View in Google Scholar

Materiały audiowizualne:
View in Google Scholar

Tonny. Film w reżyserii Nilsa R. Müllera, produkcja Ess‑Film AS, Norwegia 1962.
View in Google Scholar

Til lykke med dagen. Spektakl Teatru Telewizji NRK wyemitowany 3 maja 1988 r., rok produkcji 1987, [online] https://tv.nrk.no/serie/fjernsynsteatret/ftea00005987/03‑05‑1988, 21 I 2018.
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

28-02-2019

Numer

Tom 16 Nr 1(58) (2019): Granice rzeczywiste i wyobrażone

Dział

Artykuły

Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Karolina Drozdowska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

„Granice przestrzeni i granice rzeczywistości w dramacie epickim Jensa Bjørneboe – na podstawie «Til lykke med dagen» (1965)”. 2019. Politeja 16 (1(58): 405-22. https://doi.org/10.12797/Politeja.16.2019.58.22.