Na drodze stromej oraz śliskiej… i ku wolności

Wojenne losy Józefa Kowalskiego z Ryczowa i Jana Folgi z Bachowic

Authors

  • Hubert Chudzio Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie
  • Konrad Meus Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie

DOI:

https://doi.org/10.12797/RSpyt.01.2022.01.02

Abstract

ON A STEEP AND SLIPPERY ROAD… AND TOWARDS FREEDOM. THE WARTIME LIVES OF JÓZEF KOWALSKI FROM RYCZÓW AND JAN FOLGA FROM BACHOWICE

The history of Poland and the Poles in the 19th and 20th centuries was characterised by a constant struggle to regain and then maintain independence. The inhabitants of the Spytkowice municipality have been involved in this struggle for many generations. They had a particular contribution to make during the Second World War, when they fought against the occupying forces on almost all European fronts. This article tells the turbulent fate of two soldiers: Józef Kowalski from Ryczów and Jan Folga from Bachowice. Both defended Poland during the September campaign and were taken prisoner by the Red Army after the Soviets entered the country. While on „inhuman soil”, they were forced to do hard labour to extract iron ore in the Ukrainian Soviet Socialist Republic, and then in the Komi Republic in the north of the USSR, in the Northern Railway Line Camp, or the so-called SiewŻiełDorŁag. After the Sikorski-Mayski Agreement was signed, they became part of the Polish Army in the USSR. With the so-called‚ Anders Army’ they evacuated through Kyrgyzstan to the Middle East. In 1944, they fought on the Italian front. They both took part in the bloodiest campaigns in Italy, most notably the Battle of Monte Cassino, for which they received numerous military decorations. After Britain ended the war, they returned to their homeland, to their families. In People’s Poland, they faced persecution from the new authorities. The proper honouring of these two heroes did not take place until after the political transformation in 1989. The younger Jan Folga still had the opportunity to personally experience historical justice. Józef Kowalski did not live to see it. He died in 1981.

Author Biographies

  • Hubert Chudzio, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie

    Historyk, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. W 2006 r. obronił pracę doktorską pt. Generał Ludwik Bystrzonowski (1797-1878) – działalność polityczna i wojskowa. Habilitował się w roku 2015. Podstawą do uzyskania stopnia doktora habilitowanego była książka pt. Egipt w idei legionowej Wielkiej Emigracji. Jest członkiem Komisji Polskiej Akademii Umiejętności do Badań Diaspory Polskiej, Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz Association Polonaise des Auteurs, Journalistes et Traducteurs en Europe (Stowarzyszenie Polskich Autorów, Dziennikarzy i Tłumaczy w Europie). Założyciel i dyrektor Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń UP. Kierownik grantów badawczych finansowanych przez Narodowy Program rozwoju Humanistyki, w tym m.in. grantu „Pokolenia odchodzą. Relacje źródłowe polskich Sybiraków z Wielkiej Brytanii” (2012-2016). Kierował 16 misjami naukowo-badawczymi prowadzonymi na pięciu kontynentach, dokumentującyjnymi losy polskich Sybiraków.

  • Konrad Meus, Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie

    Adiunkt w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Zainteresowania badawcze skupia wokół następujących zagadnień: historia społeczno-gospodarcza monarchii habsburskiej, ze szczególnym uwzględnieniem Galicji; badania nad rozwojem miast galicyjskich w XIX w.; historia i działalność instytucji gospodarczych w XIX i w I połowie XX w.; gospodarka i społeczeństwo Krakowa oraz Lwowa w latach 1772-1918. Autor i współautor kilku monografii naukowych, w tym m.in. książki Wadowice 1772-1914. Studium przypadku miasta galicyjskiego, monografii Michałowic oraz Wilamowic. Współtwórca i redaktor serii wydawniczej zatytułowanej „Książnica Zatorska”. Ponadto autor około 70 artykułów naukowych opublikowanych w językach: polskim, angielskim, rosyjskim i ukraińskim w Polsce oraz poza jej granicami. Członek Zarządu Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz współtwórca i członek Komisji do spraw młodzieży Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

References

Opracowania:
View in Google Scholar

Pułk Ułanów Lubelskich, „Polska Zbrojna”, nr okazyjny z 20 czerwca 2021.
View in Google Scholar

Artymowski S., Od tęsknoty do werbunku. Szkic o przebiegu repatriacji żołnierzy PSZ na Zachodzie do Polski w latach 1945-1948, „Studia Podlaskie” 2009/2010, t. XVIII.
View in Google Scholar

Artymowski S., Ordery i odznaczenia polskie jako źródło informacji historycznych, „Niepodległość i Pamięć” 2011, nr 18/1 (33).
View in Google Scholar

Baciar pod „Kasynem”, czyli jak Polacy otworzyli drogę na Rzym – relacja Tomasza Marszałka, oprac. K. Starczewski, „Biuletyn IPN. Pamięć.pl” 2014, nr 5 (26).
View in Google Scholar

Bolesławski B., Powojenne dylematy żołnierzy Andersa, „Biuletyn IPN” 2018, nr 5.
View in Google Scholar

Draus J., Szkoły i studia na włoskim szlaku 2 Korpusu Polskiego, „Dzieje Najnowsze” 2021, z. 2.
View in Google Scholar

Głowacki A., Obozy pracy dla polskich jeńców wojennych na wschodniej Ukrainie (w świetle dokumentów sowieckich) 1939-1940, „Dzieje Najnowsze” 1994, R. XXVI, 1994, z. 1.
View in Google Scholar

Grzybowski J, Powojenne losy żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie po powrocie na Białoruś, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2007, nr 6/1 (11).
View in Google Scholar

Jaczyński S., Losy oficerów polskich ocalałych z zagłady na Wschodzie po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej, czerwiec-sierpień 1941, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2012, nr 13 (64), z. 1.
View in Google Scholar

Junosz-Drewnowski I., Rok 1939. Łączność Armii „Kraków” (wspomnienia i uwagi), „Przegląd Łączności i Informatyki” 1999, nr 1.
View in Google Scholar

Kaczyński A., Polscy jeńcy wojenni w ZSRS, „Biuletyn IPN. Pamięć.pl” 2012, nr 7.
View in Google Scholar

Kolinko E., Wstęp, w: Helena z Wolskich Krukowiecka. Dziennik 1831-1833, z rękopisu odczytała, skomentowała i wstępem poprzedziła E. Kolinko, Warszawa 2014.
View in Google Scholar

Kowalski P., Ossowski A., Sitarek A., Ocaleni z „nieludzkiej ziemi”, Łódź 2012.
View in Google Scholar

Krzeczunowicz K., Ułani księcia Józefa. Historia 8 Pułku Ułanów ks. Józefa Poniatowskiego 1784-1945, Londyn 1960.
View in Google Scholar

Kunert A.K., Pius XII i żołnierze II Korpusu Polskiego gen. dyw. Władysława Andersa, „Resovia Sacra” 2021, R. 28, s. 290-291 (DOI: 10.52097/rs.2021.273-311).
View in Google Scholar

Laudyn W., Zarys historii wojennej pułków polskich 1918-1920: 7 Pułk Ułanów Lubelskich, Warszawa 1931.
View in Google Scholar

Margielewicz M., Obrona Narodowa w województwie śląskim w latach 1937-1939, „Wieki Stare i Nowe” 2012, nr 4 (9).
View in Google Scholar

Морозов Н.А., ГУЛАГ в Коми крае. 1929-1956, Сыктывкар 1997, [Morozov N.A., GULAG v Komi krae. 1929-1956, Syktyvkar 1997.].
View in Google Scholar

Narębski W., Szkolnictwo średnie i wojskowe 2 Korpusu Polskiego, „Prace Komisji Historii Nauki PAU” 2010, t. X.
View in Google Scholar

Pasztor M., 2 Korpus Polski a stosunki polsko-włoskie w latach 1945-1946, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2015, nr 16 (67), z. 3 (253).
View in Google Scholar

Rybarska E., Jeńcy w Juży. Alfabetyczny wykaz 9567 jeńców wojennych z 1939 roku – Polaków i obywateli polskich – skoncentrowanych latem 1941 w obozie jenieckim NKWD w Juży, seria: „Indeks represjonowanych”, t. 11, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

Sacewicz K., Układ Sikorski-Majski w ocenie centralnej prasy polityczno-informacyjnej Polskiego Państwa Podziemnego (czerwiec-sierpień 1941 roku), „Echa Przeszłości 2004, nr 5.
View in Google Scholar

Siwiec-Cielebon M., Garnizon Wadowice oraz społeczeństwo Ziemi wadowickiej w systemie mobilizacyjnym sił zbrojnych II RP – wybrane zagadnienia i problemy badawcze, „Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny” 2015, nr 18.
View in Google Scholar

Szczurowski M., Przyczynek do dziejów Armii Polskiej na Wschodzie w latach 1942-1943, „Przegląd Nauk Historycznych” 2002, R. I, nr 2.
View in Google Scholar

Śmigielski T., Zarys historji wojennej 8-go pułku ułanów Ks. Józefa Poniatowskiego, Warszawa 1929.
View in Google Scholar

Wywiał P., Bracia Herzogowie. Żołnierze Niepodległości, Kraków 2018.
View in Google Scholar

Wywiał P., Bracia Herzogowie: z Wadowic ku Niepodległości, w: „Idziemy w bój życia”.
View in Google Scholar

Społeczność wadowickiego Gimnazjum w drodze do Niepodległości, red. K. Meus, Wadowice 2018.
View in Google Scholar

Zaćmiński A., Koncepcje i próby zachowania oraz odtworzenia Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1945-1954), „Dzieje Najnowsze” 1999, R. XXXI, z. 4.
View in Google Scholar

Netografia:
View in Google Scholar

http://krzyz.montecassino.eu
View in Google Scholar

http://www.polishwargraves.nl
View in Google Scholar

https://indeksrepresjonowanych.pl
View in Google Scholar

https://podlaskisenior.pl/czerwone-maki/
View in Google Scholar

https://www.cyfrowewm.pl
View in Google Scholar

https://www.gov.uk/guidance/medals-campaigns-descriptions-and-eligibility#war-medal-1939-to-1945
View in Google Scholar

https://www.gov.uk/guidance/medals-campaigns-descriptions-and-eligibility#world-war-2-medals
View in Google Scholar

https://www.polishresettlementcampsintheuk.co.uk
View in Google Scholar

https://www.statueofliberty.org/foundation/
View in Google Scholar

https://zolnierze-niepodleglosci.pl
View in Google Scholar

Downloads

Published

2022-10-24

Issue

Section

Artykuły i rozprawy

How to Cite

Na drodze stromej oraz śliskiej… i ku wolności: Wojenne losy Józefa Kowalskiego z Ryczowa i Jana Folgi z Bachowic. (2022). Rocznik Spytkowicki, 1, 26-62. https://doi.org/10.12797/RSpyt.01.2022.01.02