Rozwój sieci parafialnej w ziemi zatorskiej w okresie od ok. 1326 do ok. 1378 r.

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/RSpyt03.2024.03.01

Keywords:

Churches, land of Zator, parish districts, founders, parish salary, invocations

Abstract

THE DEVELOPMENT OF THE PARISH NETWORK IN ZATOR LAND IN THE PERIOD FROM CA. 1326 TO CA. 1378

The subject of this sketch is an analysis of changes in the church network in the so-called Zator land, that is, the part of the Zator deanery located south of the Vistula River and east of Skawinka. Around 1326, there were 23 churches in the area. Later sources were analysed, with the final caesura being 1375-1378. The most important development in the period from ca. 1326 to ca. 1378 was the incorporation of the town of Wadowice and the related creation of a separate parish in the town in the second half of the 14th century (initially the Wadowice church was a branch church to the parish in Woźniki). During the period under review, several other parish churches were also established as a result of the colonisation of previously uninhabited areas. The establishment of the parishes in Andrychów and Chocznia, like the earlier one in Inwałd, is linked to the economic boom brought about by the location of the town of Bielsko. The establishment of a parish in Krzeszów indicates a successful attempt to colonise the foothills. In conclusion, it can be stated that no parish disappeared during the period under review, and seven new ones were formed, mostly distributed in the southern part of Zator land. A total of 31 parish churches for the end of the period under study are shown.

 

 

Author Biography

  • Jerzy Rajman, University of the National Education Commission, Krakow

    (ur. 1962), prof. dr hab., jest kierownikiem Katedry Historii Średniowiecznej w Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Jako badacz i wykładowca zajmuje się historią średniowiecza. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problematyki dziejów miast, mieszczaństwa Krakowa, relacji Górnego Śląska z Małopolską i historii Kościoła katolickiego, ze szczególnym uwzględnieniem zakonów i ich oddziaływania na społeczeństwo. Podejmuje badania naukowe nad duchowością widzianą poprzez wezwania i kulty świętych. Wybijającą się część jego dorobku zajmują artykuły o średniowiecznej historii Miechowa, a także poświęcone dawnemu budownictwu organowemu. Jest autorem ponad 220 opracowań, w tym 8 książek i Encyklopedii
    średniowiecza.

References

Bielsko-Biała. Zarys rozwoju miasta i powiatu, red. H. Rechowicz, Katowice 1971.
View in Google Scholar

Bukowski W., Krzeszów, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 3, z. 2, oprac. W. Bukowski et al., red. F. Sikora, Kraków 1997.
View in Google Scholar

Chachaj J., Rozwój sieci parafialnej w dekanacie Zator do końca XVI wieku, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 1997, t. 68, https://doi.org/10.31743/abmk.8762.
View in Google Scholar

Halecki O., Powołanie księcia Władysława Opolskiego na tron krakowski w r. 1273, „Kwartalnik Historyczny” 1913, t. 27.
View in Google Scholar

Johannek P., Entstehung und Entwicklung des Städtenetzes in Oberschlesien, w: Oberschlesien im späten Mittelalter, Hrsg. T. Wünsch, Berlin 1995.
View in Google Scholar

Kiryk F., Rozwój urbanizacji Małopolski XIII-XVI w. Województwo krakowskie, powiaty południowe, seria: „Prace Monograficzne Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie”, t. 70, Kraków 1985.
View in Google Scholar

Kuhn W., Die Städtegründungspolitik des schlesischen Piasten im 13. Jahrhundert vor allem gegenüber Kirche und Adel, „Archiv für schlesische Kirchengeschichte” 1973, Bd. 31.
View in Google Scholar

Kuhn W., Geschichte der deutschen Sprachinsel Bielitz, Würzburg 1981.
View in Google Scholar

Kuhn W., Siedlungsgeschichte des Auschwitzer Beskidenvorlandes, „Zeitschrift für Ostforschung” 1975, Bd. 24.
View in Google Scholar

Kuraś S., Statuty i przywileje bractwa kapłanów dekanatu zatorskiego 1378-1525, „Polonia Sacra” R. 7, 1955, z. 4.
View in Google Scholar

Laberschek J., Myślenice, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 5, z. 1, oprac. W. Bukowski et al., red. W. Bukowski, Kraków 2016.
View in Google Scholar

Leszczyńska-Skrętowa Z., Brodła, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, z. 2, oprac. Z. Leszczyńska-Skrętowa et al., Wrocław 1985.
View in Google Scholar

Leszczyńska-Skrętowa Z., Jaroszowice, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 2, z. 2, oprac. J. Kurtyka et al., red. A. Gąsiorowski, Wrocław 1989.
View in Google Scholar

Leszczyńska-Skrętowa Z., Klecza, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 3, z. 3, oprac. J. Kurtyka et al., red. A. Gąsiorowski, Wrocław 1991.
View in Google Scholar

Leszczyńska-Skrętowa Z., Kosowa, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 3, z. 1, oprac. W. Bukowski et al., red. F. Sikora, Kraków 1994
View in Google Scholar

Ładogórski T., Studia nad zaludnieniem Polski XIV w., Wrocław 1958.
View in Google Scholar

Panic I., Bielsko od zarania do wybuchu wojen śląskich (1740), seria: „Bielsko-Biała. Monografia Miasta”, t. 1, Bielsko-Biała 2010.
View in Google Scholar

Perzanowski Z., Bielsko-Biała. Zarys dziejów rozwoju przestrzennego miasta, seria: „Rozprawy i Studia – Uniwersytet Jagielloński”, t. 2, Kraków 1958.
View in Google Scholar

Rajman J., Najstarsze kościoły ziemi zatorskiej na tle wykazu parafii dekanatu zatorskiego z lat 1325-1327, „Rocznik Spytkowicki” 2023, nr 2.
View in Google Scholar

Rajman J., Średniowieczne Wadowice na tle osadnictwa nad Skawą i Wieprzanką, w: Wadowice.
View in Google Scholar

Studia z dziejów miasta, red. A. Nowakowski, Wadowice 1997.
View in Google Scholar

Rajman J., Żywiec i Stary Żywiec. Średniowieczna translokacja czy historiograficzna pomyłka?, w: Silesia – Polonia – Europa. Studia historyczne dedykowane Profesorowi Idziemu Panicowi, red. J. Sperka, Katowice–Bielsko-Biała 2019.
View in Google Scholar

Sikora F., Bachowice, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, oprac. Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1980.
View in Google Scholar

Sikora F., Barwałd Dolny, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, oprac. Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1980.
View in Google Scholar

Sikora F., Barwałd Średni, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, oprac. Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1980.
View in Google Scholar

Sikora F., Brzezowiec, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, oprac. Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1980.
View in Google Scholar

Sikora F., Chrząstowice, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 1, oprac. Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1980.
View in Google Scholar

Wolski M., Łętkowice, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 3, z. 4, oprac. W. Bukowski et al., red. F. Sikora, Kraków 2003.
View in Google Scholar

Wolski M., Marcyporęba, w: Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 4, z. 1, oprac. W. Bukowski et al., red. W. Bukowski, Kraków 2006.
View in Google Scholar

Zahradnik J., Zarys dziejów miasta Bielska w cieszyńskiej części województwa śląskiego, Bielsko 1936.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2024-10-24

Issue

Section

Artykuły i rozprawy

How to Cite

Rozwój sieci parafialnej w ziemi zatorskiej w okresie od ok. 1326 do ok. 1378 r. (2024). Rocznik Spytkowicki, 3, 7-25. https://doi.org/10.12797/RSpyt03.2024.03.01