Gospodarstwo stawowe w dobrach spytkowickich od XV do XVIII wieku

Authors

  • Krzysztof Saferna University of the National Education Commission, Krakow image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.12797/RSpyt05.2026.05.01

Keywords:

Spytkowice, fish pond farming, fish ponds, carp, weir, supply canal

Abstract

THE FISH-POND ESTATE ON THE SPYTKOWICE ESTATE FROM THE 15TH TO THE 18TH CENTURY

The fish ponds in Spytkowice were part of a vast complex of fish ponds located within the river basins of the Soła, Skawa, and Wieprzówka rivers. These ponds were established in the 15th and 16th centuries. The Myszkowski family introduced carp farming in Spytkowice. A dispute over water led to the death of the last Duke of Zator, from the Piast dynasty. Within the Spytkowice estate, the ponds formed an extensive complex covering several hundred hectares and were supplied with water from the Skawa River. Fish farming played a significant role for the estate. This is evidenced by surviving historical records, including estate inventories, lease agreements, correspondence, and numerous court cases concerning access to water.

Author Biography

  • Krzysztof Saferna, University of the National Education Commission, Krakow

    Inżynier agroekonomii oraz absolwent studiów I stopnia na kierunku historia w Instytucie Historii i Archiwistyki UKEN. Z zamiłowania rolnik i badacz historii małych ojczyzn. Autor artykułów naukowych o tematyce regionalnej i publikacji książkowych: Monografia wsi Przybradz (2022) oraz Pomiędzy Małopolską a Wielkopolską. Historia rodziny Żyłów (2025). Prowadzi bloga historycznego poświęconego gminie Wieprz. Zaangażowany w pracę na rzecz lokalnej społeczności, od 2026 r. pełni funkcje sekretarza OSP w Przybradzu i radnego gminy Wieprz. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię wsi polskiej, historię środowiska, dzieje ziemiaństwa, genealogię, demografię historyczną i gospodarkę epoki nowożytnej. W 2025 r. obronił pracę licencjacką pt. Gospodarka stawowa w mikroregionie zatorskim w okresie nowożytnym, której wynikami dzieli się na łamach
    „Rocznika Spytkowickiego”.

References

Braudel F., Historia i trwanie, Warszawa 1971.
View in Google Scholar

Chwalba A., Wisła. Biografia rzeki, Kraków 2023.
View in Google Scholar

Gostkowski A., O gospodarstwie stawowem w Tomicach, Kraków 1887.
View in Google Scholar

Graff T., Polanka Wielka w okresie nowożytnym, w: Polanka Wielka i jej mieszkańcy. Dzieje wsi od czasów najdawniejszych do 1945 roku, red. T. Graff, K. Meus, Bielsko-Biała–Polanka Wielka 2025, s. 143-257.
View in Google Scholar

Kamiński A., Myszkowski Piotr z Przeciszowa i z Mirowa h. Jastrzębiec (ok. 1450-1505), PSB, t. 22, Wrocław 1977, s. 379-382.
View in Google Scholar

Kamiński A., Myszkowski Wawrzyniec z Mirowa i Spytkowic h. Jastrzębiec (ok. 1486-1546), PSB, t. 22, Wrocław 1977, s. 399-401.
View in Google Scholar

Kowalska H., Myszkowski Mikołaj z Mirowa i Spytkowic h. Jastrzębiec (ok. 1511-1577), PSB, t. 22, Wrocław 1977, s. 377-379.
View in Google Scholar

Koźbiał K., Starostwo zatorskie. Zarys dziejów do 1772 roku, Kraków 2000.
View in Google Scholar

Lepszy K., Instrukcja wydawnicza dla źródeł historycznych od XVI do połowy XIX wieku, Wrocław 1953.
View in Google Scholar

Małecki J., Studia nad rynkiem regionalnym Krakowa w XVI wieku, Warszawa 1963.
View in Google Scholar

Nikiel A., Śmieja A., Ledwoń M., Stanko P., Dolina Karpia. Przewodnik ekoturystyczny, Kraków 2008.
View in Google Scholar

Nowak J.S., Dobra i zamek w Spytkowicach za czasów Sieniawskich i Czartoryskich (1704- 1782), „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2009, t. 15, s. 93-134.
View in Google Scholar

Nowakowski A., Prawne aspekty inkorporacji księstw oświęcimskiego i zatorskiego do Korony w latach 1563-1564, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1984, t. 36, z. 2, s. 91-116.
View in Google Scholar

Nyrek A., Gospodarka rybna na Górnym Śląsku od połowy XVI do połowy XIX wieku, Wrocław 1966.
View in Google Scholar

Pelc J., Ceny w Krakowie w latach 1369-1600, Lwów 1935.
View in Google Scholar

Prokop K.R., Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne, Kraków 2002.
View in Google Scholar

Rybarski R., Gospodarstwo księstwa oświęcimskiego w XVI wieku, Kraków 1931.
View in Google Scholar

Saferna K., Gospodarka rolna klucza spytkowickiego w 1763 roku, „Rocznik Spytkowicki” 2025, nr 4, s. 47-71.
View in Google Scholar

Saferna K., Monografia wsi Przybradz, Tomice 2022.
View in Google Scholar

Schneider A., Encyklopedya do krajoznawstwa Galicyi, t. 2, Lwów 1874.
View in Google Scholar

Słaby A., Rządzicha Oleszycka. Dwór Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej jako przykład patronatu kobiecego w czasach saskich, Kraków 2014.
View in Google Scholar

Stanko P., Dzieje wsi i parafii Spytkowice koło Zatora do końca XVI wieku, „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2007, t. 13, s. 19-54.
View in Google Scholar

Szczygielski W., Gospodarka stawowa na ziemiach południowo-zachodniej Rzeczypospolitej w XVI-XVIII w. Studium z dziejów postępu w dawnym gospodarstwie wiejskim, Łódź 1965.
View in Google Scholar

Szczygielski W., Zarys dziejów rybactwa śródlądowego w Polsce, Warszawa 1967.
View in Google Scholar

Witkowski K., Wysmołek G., Wpływ wielonurtowej Skawy na działalność człowieka
View in Google Scholar

w dnie doliny, „Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny” 2013, nr 16, s. 115-138.
View in Google Scholar

Wołyniec B.M., Związki biskupa krakowskiego Marcina Szyszkowskiego ze Spytkowicami, „Rocznik Spytkowicki” 2024, nr 3, s. 27-39.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2026-10-29

Issue

Section

Artykuły i rozprawy

How to Cite

Gospodarstwo stawowe w dobrach spytkowickich od XV do XVIII wieku. (2026). Rocznik Spytkowicki, 5, 9-48. https://doi.org/10.12797/RSpyt05.2026.05.01