Crims.cat – katalońska powieść kryminalna
Rekonesans
DOI:
https://doi.org/10.12797/SI.20.2021.20.03Palabras clave:
powieść kryminalna, czarna powieść, współczesna powieść katalońska, crims.catResumen
W ostatnich dekadach powieść kryminalna w swoich licznych wariantach i odmianach stała się jednym z istotniejszych podgatunków współczesnej literatury, przejmując w dużej mierze rolę oraz zadania powieści społecznej, poddającej analizie stan społeczeństwa i stawiającej pytania o jego kondycję moralną. Bywa literackim produktem eksportowym, stając się składową obiegowych opinii i wyobrażeń na temat danego kraju (przykładem może tu być skandynawska powieść kryminalna czy kolumbijska narkopowieść). W Hiszpanii powieść kryminalna rozwija się intensywnie od połowy lat 70. Jej pierwsze ważne tematy to społeczeństwo kraju w okresie Transición oraz rozliczenia z historią XX wieku. Z czasem, dzięki twórczości takich autorów jak Manuel Vázquez Montalbán czy Eduardo Mendoza, Barcelona staje się hiszpańską stolicą powieści kryminalnej. Artykuł stanowi rekonesans w świecie powieści kryminalnej ostatnich lat, umiejscowionej w Katalonii i pisanej po katalońsku oraz przedstawienie jej najważniejszych tematów, reprezentantów, a także specyficznych cech. Omówiona zostaje też działalność służąca upowszechnianiu samego gatunku oraz wiedzy o nim wśród katalońskojęzycznej publiczności.
Referencias
BARAŃCZAK, S. (1975), „Polska powieść milicyjna” w: Stępień, M. (red.), W kręgu literatury Polski Ludowej, Wydawnictwo Literackie, Kraków, s. 270-317.
View in Google Scholar
BENNASAR, S. (2010), „Desentrañando el alma de la sociedad. Realidad y ficción en la novela negra catalana” w: Martín Escribà, À., Sánchez Zapatero, J. (red.), Realidad y ficción criminal. Literatura, cine, televisión y cómic, Difácil, Valladolid, s. 125-197.
View in Google Scholar
BENNASAR, S. (2011), Pot semblar un accident. La novel·la negra i la transformació dels Països Catalans 1999-2010, Meteora, Barcelona.
View in Google Scholar
CANAL I ARTIGAS, J., MARTÍN ESCRIBÀ, À. (2011), La Cua de Palla. Retrat en groc i negre, Alrevés, Barcelona.
View in Google Scholar
CASADESÚS, A. (2011), Negra i mallorquina. Orígens i evolució de la novel·la policíaca a Mallorca, Publicacions de l’Abadia de Montserrat, Barcelona.
View in Google Scholar
COLMEIRO, J. (2015), „Novela policiaca, novela política”, Lectora. Revista de dones i textualitat, 21, Barcelona, s. 15-29.
View in Google Scholar
CZUBAJ, M. (2010), Etnolog w Mieście Grzechu. Powieść kryminalna jako świadectwo antropologiczne, Oficynka, Gdańsk.
View in Google Scholar
FIGUEROLA GARRETA, J. (2014), „Agustí Vehí, la història per entendre-ho tot”, Ítaca. Revista de Filologia, 5, Alacant, s. 47-67, https://doi.org/10.14198/ITACA2014.5.03.
View in Google Scholar
KING, S. (2012), „Distopía y detectives. La ficción criminal de Jordi de Manuel” w: Martín Escribà, À., Sánchez Zapatero, J. (red.), El género negro. El fin de la frontera, Andavira, Santiago de Compostela, s. 111-117.
View in Google Scholar
KING, S. (2014), „Teresa Solana i la reinvenció de la novel la criminal catalana”, Ítaca. Revista de Filologia, 5, Alacant, s. 69-85, https://doi.org/10.14198/ITACA2014.5.04.
View in Google Scholar
KRASKA, M. (2015), „Czy kryminał naprawdę istnieje? Śledztwo (nieudane) w sprawie gatunku” w: Gemra, A. (red.), Literatura kryminalna. Na tropie źródeł, EMG, Kraków, s. 13-33.
View in Google Scholar
KUBICKA, H. (2015), „Zbrodnia i miasto. O kształtowaniu się obrazu przestrzeni wielkomiejskiej w literaturze kryminalnej” w: Gemra, A. (red.), Literatura kryminalna. Na tropie źródeł, EMG, Kraków, s. 307-325.
View in Google Scholar
MARTÍN ESCRIBÀ, À., Manifest, [on-line] https://crims.cat/qui-som, 7.02.2021.
View in Google Scholar
MARTÍN ESCRIBÀ, À. (2009), „Análisis de un escenario negro. Barcelona como identidad literaria” w: Martín Escribà, À., Sánchez Zapatero, J. (red.), Geografías en negro. Escenarios del género criminal, Montesinos, Barcelona, s. 41-54.
View in Google Scholar
MARTÍN ESCRIBÀ, À., CANAL I ARTIGAS, J. (2019), Trets per totes bandes. L’època clàssica de la novel·la negra i policíaca, Alrevés, Barcelona.
View in Google Scholar
MARTÍN ESCRIBÀ, À., CANAL I ARTIGAS, J. (2021), Trets per totes bandes 2. L’època contemporània de la novel·la negra i policíaca, Alrevés, Barcelona.
View in Google Scholar
MARTÍN ESCRIBÀ, À., VILLALONGA, A. M., BENNASAR, S. (2014), „Cap a la consagració del crim en català”, Ítaca. Revista de Filologia, 5, Alacant, s. 15-18, https://doi.org/10.14198/ITACA2014.5.01.
View in Google Scholar
MROWCZYK-HEARFIELD, E. (1998), „Badania literatury kryminalnej – propozycja”, Teksty Drugie, 6, Warszawa, s. 87-98.
View in Google Scholar
PIQUER, A., MARTÍN ESCRIBÀ, À.. (2006), Catalana i criminal. La novel la detectivesca del segle XX, Documenta Balear, Palma.
View in Google Scholar
TUSZYŃSKA, J. (2017), „Rozmyte pojęcia. Historia badania literatury kryminalnej w Polsce”, Slavica Tergestina, 19(2), s. 204-223.
View in Google Scholar
VILLALONGA, A. M. (2013), „La novel·la negra catalana actual. La bona salut d’un gènere”, Els Marges, Barcelona, s. 45-68.
View in Google Scholar
VILLALONGA, A. M. (2013a), Les veus del crim. Converses amb dotze escriptors catalans de novella negra, Alrevés, Barcelona.
View in Google Scholar
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
