Histórias em quadrinhos traduzidas (e no prelo) para polaco
Abordagem histórica e teórica na área dos estudos de tradução
DOI:
https://doi.org/10.12797/SI.18.2019.18.29Słowa kluczowe:
histórias em quadrinhos, tradução de comics, JOS, the network, openness, fechamento (closure)Abstrakt
Histórias em quadrinhos (HQs) traduzidas (PT-BR → PL) e publicadas em polaco contam 14 volumes (álbuns). Da excepcionalidade do meio, bem como da imagem linguística do mundo (JOS – językowy obraz świata) onde decorre a ação, resultam várias condições que influenciam o texto de chegada e que podem servir como exemplo vivo para formular algumas regras que moldam o texto final no caso dos comics. Pretende-se no presente artigo objetivar a própria experiência empírica do processo de tradução através da abordagem metodológica que combina a introspeção (psicologia cognitiva), teoria de tradução e teoria de comics. A reflexão que nasce desta ligação junta a perspetiva de dois autores (tradutor + pesquisador [na área dos ET e dos comics]) e permite autodefinir, descrever e resolver de uma forma objetivada os maiores problemas tradutológicos que se encontram nas HQs traduzidas.
Bibliografia
Bibliografia ativa (histórias em quadrinhos) [lista completa das HQs publicadas/no prelo na Polónia]:
View in Google Scholar
Em livro:
View in Google Scholar
BEYRUTH, D. (arg. e des.) (2019), Banda dwóch, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: Bando de dois (2010), Zarabatana Books, Campinas].
View in Google Scholar
BORGES, G. (des.), PETER, C. (arg.) (2017), Płatki, [muda] Timof Comics, Warszawa [título original: Pétalas (2015), Jupati Books/Tambor Quadrinhos, Nova Iguaçu].
View in Google Scholar
CASAL, S. (arg. e des.), BRUNSTEIN, A. (arg.) (2019), Skazaniec 666, trad. J. Jankowski, Mandioca, Warszawa [título original: Prontuário 666 – Os Anos de Cárcere de Zé do Caixão (2008), Conrad, São Paulo].
View in Google Scholar
DAMASCENO, E. (arg. e des.), GARROCHO, L.F. (arg. e des.) [no prelo], Chiral, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: Quiral (2015), Mino, São Paulo].
View in Google Scholar
DINIZ, A. (arg. e des.), HORA, M. (fotos) (2017), Favela w kadrze, trad. J. Jankowski, Mandioca, Warszawa [título original: Morro da Favela (2011), Leya/Barba Negra, São Paulo].
View in Google Scholar
DINIZ, A. (arg.), FERREIRA, L. (des.) (2019), Tropikalny Olimp, trad. M. Cichy, Mandioca, Warszawa [título original: Olimpo tropical (2017), Marsupial Editora, Nova Iguaçu].
View in Google Scholar
D’SALETE, M. (arg. e des.) (2019), Angola Janga. Opowieść z Palmares, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: Angola Janga. Uma história de Palmares (2017), Veneta, São Paulo].
View in Google Scholar
GRAMPÁ, R. (arg. e des.) (2018), Mesmo Delivery, trad. J. Drewnowski [via inglês], Bum Projekt, Warszawa, [título original: Mesmo Delivery (2010), Dark Horse Comics, Milwaukie].
View in Google Scholar
KING, M. (arg. e des.) (2019), 9 godzin, trad. J. Jankowski, Mandioca, Warszawa [título original: 9 horas (2015), edição autoral].
View in Google Scholar
MARQUES, M. P. (arg.), MORAIS MARTINS, T. (arg. e des.) (2017), Syrena z Monguaguá, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: A Sereia de Monguaguá (2016), Veneta, São Paulo].
View in Google Scholar
MOON, F. (arg. e des.), BÁ, G. (arg.) (2012), Daytripper. Dzień po dniu, trad. T. Sidorkiewicz (via inglês), Mucha Comics [título original: Daytripper (2011), DC/Vertigo, NY].
View in Google Scholar
NUNES, F. (arg. e des.) (2017), Dodo, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: Dodô (2015), Independente, São Paulo].
View in Google Scholar
PATATI, C. (arg.), SANCHEZ, J. (des.) (2018), Kocia skórka. Historia samby, trad. J. Jankowski, K. Sajdakowska, M. Cichy, Mandioca, Warszawa [título original: Couro de gato. Uma história do samba (2017), Veneta, São Paulo].
View in Google Scholar
PETRECA, G. (2018), Ye, trad. M. Cichy, Mandioca, Warszawa [título original: Ye (2016), Veneta, São Paulo].
View in Google Scholar
QUINTANILHA, M. (arg. e des.) (2018), Modlitewnik narodowy, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: Hinário nacional (2016), Veneta, São Paulo].
View in Google Scholar
QUINTANILHA, M. (arg. e des.) (2016), Wolfram, trad. J. Jankowski, Timof Comics, Warszawa [título original: Tungstênio (2014), Veneta, São Paulo].
View in Google Scholar
SOUTO, T. (arg. e des.) (2019), Labirynt, trad. M. Cichy, Mandioca, Warszawa [título original: Labirinto (2017), Mino, São Paulo.
View in Google Scholar
Curtas:
View in Google Scholar
DANTAS (arg. e des.) (2009), “Zabili Indianina Galdina”, trad. J. Jankowski, Ziniol, 6, pp. 67-72 [título original: Mataram o Índio Galdino].
View in Google Scholar
Bibliografia passiva:
View in Google Scholar
ALBIN, J. (2017), “Przekładoznawstwo – nowa dyscyplina naukowa” em: Sarna, M. (ed.), Polska iberystyka, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków, pp. 121-134.
View in Google Scholar
ALMADA, L. (2008), “Psicologia como ciência: comportamento, introspecção e consciência”, Revista AdVerbum, 3(1), Limeira, pp. 68-85.
View in Google Scholar
AMORIM MACHADO, C., MARTINS, MARCIA A. P. (2010), “Revendo o cânone hegemônico da história das teorias de tradução: o pioneirismo de d. Duarte, rei de Portugal”, Cadernos de Tradução, 1(25), Florianópolis, pp. 9-28, https://doi.org/10.5007/2175-7968.2010v1n25p9. DOI: https://doi.org/10.5007/2175-7968.2010v1n25p9
View in Google Scholar
BIREK, W. (2018), Henryk Sienkiewicz w obrazkach, Fundacja Instytut Kultury Popularnej, Poznań.
View in Google Scholar
BRZOZOWSKI, J. (2011), Stanąć po stronie tłumacza. Zarys poetyki opisowej przekładu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
View in Google Scholar
COUTINHO, I. (2013), “Brasil, um país de muitas vozes na Feira do Livro de Frankfurt?” [on-line] https://www.publico.pt/2013/10/09/jornal/brasil-um-pais-de-muitas-vozes-na-feira-do-livro-de-frankfurt-27214856 – 11.01.2019.
View in Google Scholar
GĄSOWSKI, P. (2016), Wprowadzenie do kognitywnej poetyki komiksu, Fundacja Instytut Kultury Popularnej, Poznań.
View in Google Scholar
GICALA, A. (2018), Przekładanie obrazu świata. Językowy obraz świata w przekładzie artystycznym, Universitas, Kraków.
View in Google Scholar
GOTTLIEB, H. (2007), “Multidimensional Translation: Semantics Turned Semiotics” em: Nauert, S., Gerzymisch-Arbogast, H. (eds.), Proceedings of the Marie Curie Euroconferences MuTra: Challenges of Multidimensional Translation (EU High Level Scientific Conference Series), pp. 1-29. [on-line] https://www.euroconferences.info/proceedings/2005_Proceedings/2005_Gottlieb_Henrik.pdf – 11.01.2019.
View in Google Scholar
GROENSTEEN, T. (2007), The System of Comics, trad. de francês por B. Beaty e N. Nguyen, University Press of Mississippi, Jackson.
View in Google Scholar
HATTFIELD, C. (2005), Alternative Comics: An Emerging Literature, University Press of Mississippi, Jackson.
View in Google Scholar
HEILBRON, J. (2010), “Structure and Dynamics of the World-System of Translations”, [on-line] https://ddd.uab.cat/pub/1611/1611_a2015n9/1611_a2015n9a4/Heilbron.pdf – 13.01.2019.
View in Google Scholar
HEJWOWSKI, K. (2004), Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
View in Google Scholar
HEJWOWSKI, K. (2015), Iluzja przekładu, Wydawnictwo Naukowe Śląsk/Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych, Katowice.
View in Google Scholar
HOLMES, J. (1972/2000), “The name and nature of translation studies” em: Venuti, L. (ed.), The Transaltion Reader Studies, pp. 172-185 [versão pdf].
View in Google Scholar
JANKOWSKI, J. (2011), A imagem da palavra na banda desenhada e as suas implicações na leitura, tese de doutoramento orientada pela profa. G. Grudzińska, Universidade de Varsóvia.
View in Google Scholar
JANKOWSKI, J. (2014), “Banda desenhada portuguesa traduzida para polaco. Abordagem histórica e teórica na área dos estudos de tradução”, Studia Iberystyczne, 13, pp. 403-415, https://doi.org/10.12797/SI.13.2014.13.31. DOI: https://doi.org/10.12797/SI.13.2014.13.31
View in Google Scholar
KAŹMIERCZAK, M. (2017), “Od przekładu intersemiotycznego do intersemiotycznych aspektów tłumaczenia”, Przekładaniec, 34, pp. 7-35, https://doi.org/10.4467/16891864PC.17.001.8207. DOI: https://doi.org/10.4467/16891864PC.17.001.8207
View in Google Scholar
KUBASZCZYK, J. (2016), Faktura oryginału i przekładu. O przekładzie tekstów literackich, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
View in Google Scholar
LEAL FERREIRA, A. A., CASTRO, F. S., “Técnicas de si e a introspeção experimental: uma possível linha de trabalhos históricos”, [on-line] http://www.hcte.ufrj.br/downloads/sh/sh9/SH/trabalhos%20orais%20completos/
View in Google Scholar
TECNICAS-DE-SI.pdf - 13.01.2019.
View in Google Scholar
LIMA ARAÚJO, A. (2017), Electronic memory. Man: Plus, trad. B. Czartoryski, Timof Comics, Warszawa.
View in Google Scholar
LOW, P. (2016), Translating Song: Lyrics and Texts, Routledge, New York. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315630281
View in Google Scholar
MCCLOUD, S. (1993), Understanding Comics, Harper, New York.
View in Google Scholar
MCCLOUD, S. (2006), Making Comics, Harper, New York.
View in Google Scholar
MIODRAG, H. (2013), Comics and Language, University Press of Mississippi, Jackson. DOI: https://doi.org/10.14325/mississippi/9781617038044.001.0001
View in Google Scholar
PIĘTA-CÂNDIDO, H. (2013), Entre periferias. Contributo para a história externa da tradução da Literatura polaca em portugal (1855-2010), tese de doutoramento orientada pelos professores doutores Joăo de Almeida Flor e Teresa Menano Seruya, Universidade de Lisboa, Lisboa.
View in Google Scholar
STEINER, G. (1976), After Babel. Aspects of Language and Translation, Oxford University Press, London−New York.
View in Google Scholar
SZCZEŚNIAK, D. (2016), “«Wolfram» - Quintanilha”, [on-line] http://ziniol.blogspot.com/2016/08/wolfram-quintanilha.html – 12.01.2019.
View in Google Scholar
TAVARES DE PINHO, S. (1993), “O triplo código do tradutor de Latim: do leal conselheiro aos nossos dias”, Mathesis, 2, Universidade Católica Portuguesa, Viseu, pp. 37-46.
View in Google Scholar
WOODSWORTH, J. (1998/2001), “History of Translation” em: Baker, M. (ed.), Routledge Encyclopedia of Translation, pp. 100-105 [versão pdf].
View in Google Scholar
VENETA, [on-line] https://veneta.com.br/autores/marcello-quintanilha/ – 6.04.2019.
View in Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
