Brewing in Wolbórz
From the Middle Ages to the Early 17th Century
DOI:
https://doi.org/10.12797/BrSt.2026.01.02Słowa kluczowe:
Wolbórz, brewing craft, breweries, beerAbstrakt
This article surveys the history of brewing in Wolbórz from the Middle Ages to the early 17th century, drawing primarily on handwritten and printed sources such as the tax registers and property inventories of the bishops of Włocławek. The author discusses the legal bases of the functioning of the local brewing craft in the 16th century, the demand for raw materials, estimated beer production costs and the activity of producers. The number and locations of breweries, as well as historical beer prices, are also analysed. The key findings imply that Wolbórz was a small production centre of limited, local significance. Beer was made mainly for internal consumption purposes – to meet the demands of the town’s dwellers. The brewers were self-sufficient in terms of the supply of raw materials, which further testifies to the local and non-specialised nature of their operations.
Pobrania
Bibliografia
Bobrzyński M., Prawo propinacyi w dawnej Polsce, Kraków 1888.
Boroda K., Geografia gospodarcza Królestwa Polskiego w XVI wieku, Białystok 2016.
Boroda K., Pojemność miar nasypnych w XVI-wiecznej Polsce, Białystok 2023.
Codex diplomaticus Majoris Poloniae in quo exhibentur Bullae Pontificum, donations principum, privilegia urbium, monasteriorum et villarum, literae libertatis et alia diplomata, ab anno 1136. Usque ad annum 1597 [CDMP], ed. K. Raczyński, Posnaniae 1840.
Codex diplomaticus Poloniae quo continentur privilegia Regum Poloniae, Magnorum Ducum Litvaniae Bullae Pontificum neo non jura a privatis data illustrandis domesticis rebus gestis inservitura adhuo nusquam typis exarate, abantiquissimis inde temporibus usque ad annum 1506 [CDP], 2/1, publ. L. Rzyszczewski, A. Muczkowski, Varsaviae 1848.
Dembińska M., Food and Drink in Medieval Poland: Rediscovering a Cuisine of the Past, transl. M. Thomas, Philadelphia 1999.
Dokumenty Kujawskie i Mazowieckie przeważnie z XIII wieku [DKiM], publ. B. Ulanowski, Kraków 1888, Scriptores Rerum Polonicum.
Dryja S., Ekonomiczny aspekt funkcjonowania zakładu rzemieślniczego w Krakowie pod koniec XVI i w pierwszej połowie XVII wieku na przykładzie przedsiębiorstwa piwowarsko-karczmarskiego, “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej,” 69 (1), 2021, pp. 39-55.
Dryja S., Krakowskie miary piwowarskie w XVI wieku, “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej,” 59 (1), 2011, pp. 3-24.
Dryja S., Sławiński S., Mała Encyklopedia piwowarska Krakowa i Kazimierza, w wieku XVI i pierwszej połowie wieku XVII. Studia z dziejów piwowarstwa Krakowa i Kazimierza,
z uwzględnieniem problematyki Kleparza i przedmieść, Kraków 2018.
Gawlas S., Ustrojowe i społeczne uwarunkowania lokacji miejskich na ziemiach polskich w 1. połowie XIII wieku, “Archeologia Historica Polona,” 23, 2015, pp. 7-56.
Gryglewski J., Wolbórz, “Rocznik na rok przestępny 1872,” 1872, pp. 62-83.
Haur J.K., Oekonomika Ziemianska Generalna. Punktami Partykularnemi, Interrogatoryami Gospodarskiemi, Praktyką Mieśięczną, Modelluszami abo Tabułami Arithmetycznemi obiasniona. Panom Dźiedźicznym, Arendarzom, Oekonomom, Attendentom, Vrzędnikom, Pisarzom Prowentowym, y wszytkim wpospolitośći Dobr ziemskich Dozorcom […], Kraków 1675.
Inwentarz dóbr i dochodów biskupstwa włocławskiego z roku 1534, publ. B. Ulanowski, Kraków 1902.
Inwentarz dóbr stołowych biskupstwa włocławskiego [of 1598], publ. L. Żytkowicz, Toruń 1950.
Inwentarz dóbr stołowych biskupstwa włocławskiego z roku 1582, publ. L. Żytkowicz, Toruń 1953.
Inwentarze dóbr stołowych biskupstwa włocławskiego z XVII w., publ. L. Żytkowicz, Toruń 1957.
Journal of Laws 2010, No. 138, item 929.
Kiryk F., Życie gospodarcze, [in:] Dzieje Przemyśla, vol. 2: (1340-1772), part I: U schyłku średniowiecza, Przemyśl 2003, pp. 111-154.
Kutrzeba S., Piwo w średniowiecznym Krakowie, “Rocznik Krakowski,” 1, 1898, pp. 37-52.
Majewski M.Ł., Młynarstwo i piekarstwo w Piotrkowie w XVI-XVIII wieku, “Kwartalnik Historii Kultury Materialnej,” 68 (4), 2020, pp. 533-554.
Majewski M.Ł., Piwo piotrkowskie od drugiej połowy XV do końca XVIII wieku. Piwowarstwo w średnim mieście Korony Polskiej. Studium przypadku, Łódź 2022.
Monumenta Historica Dioeceseos Wladislaviensis [MHDW], 13, Wladislaviae 1896.
Okólska H., Wrocławski cech karczmarzy w okresie od 2. poł. XIII w. do końca XVIII w., [in:] Piwo we Wrocławiu od średniowiecza po czasy współczesne, ed. H. Okólska, Wrocław 2002, pp. 49-58.
Rosin R., Wolbórz i jego okolice w XI-XVI w. Kasztelania – osadnictwo – miasto, [in:] 400-lecie śmierci Andrzeja Frycza Modrzewskiego, 700-lecie nadania praw miejskich Wolborzowi.
Materiały z sesji popularnonaukowej z 24.IX.1972 r., ed. R. Rosin, Łódź 1975, pp. 11-58.
Siniarski S., Kalendarz z dziejów Wolborza 1065-1982, Warszawa 1984.
Stolarczyk T., Wolbórz i wolborzanie w średniowiecznych przywilejach monarszych i szesnastowiecznych inwentarzach, [in:] Wybrane karty z dziejów Wolborza. Materiały z konferencji naukowej z okazji 950-lecia miasta (10 X 2015), ed. M. Wichowa, Łódź 2016, pp. 26-34.
Warda A., Warda K., O przywilejach i powinnościach rzemieślników w dawnym Wolborzu (na podstawie dokumentu wystawionego przez biskupa Pawła Wołuckiego w 1617 r.), [in:] Wybrane karty z dziejów Wolborza. Materiały z konferencji naukowej z okazji 950-lecia miasta (10 X 2015), ed. M. Wichowa, Łódź 2016, pp. 104-114.
Wilk-Woś Z., “…in portum tranquillissimum” – przyczynek do dziejów biskupiego Wolborza w późnym średniowieczu, [in:] Wybrane karty z dziejów Wolborza. Materiały z konferencji naukowej z okazji 950-lecia miasta (10 X 2015), ed. M. Wichowa, Łódź 2016, pp. 13-25.
Wolborz, [in:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, vol. 13, ed. B. Chlebowski, Warszawa 1893, pp. 822-825.
Wyczański A., Studia nad konsumpcją żywności w Polsce w XVI i pierwszej połowie XVII w., Warszawa 1969.
Zajączkowski S., Studia nad osadnictwem dawnych ziem łęczyckiej i sieradzkiej w XII-XIV w. Uwagi i spostrzeżenia, “Studia z Dziejów Osadnictwa,” 4, 1966, pp. 5-85.
Żmudzki P., Studium podzielonego Królestwa. Książę Leszek Czarny, Warszawa 2000.
