Hetman Stanisław Jabłonowski jako budowniczy fortyfikacji

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/KPK.17.2025.17.02

Raktiniai žodžiai:

early modern warfare, fortification, Mariampol, Okopy Świętej Trójcy, Stanisław Jabłonowski

Abstraktus

HETMAN STANISŁAW JABŁONOWSKI AS A BUILDER OF FORTIFICATIONS

The construction of permanent and field fortifications was one of the activities undertaken by Hetman Stanisław Jabłonowski. In the 1680s and 1690s, a series of fortifications were built at Jabłonowski’s initiative, aimed at protecting the borders of the Polish-Lithuanian Commonwealth and supporting the Polish-Lithuanian army during campaigns in Moldavia. The most notable examples of these fortresses are Okopy Świętej Trójcy and Mariampol. Although these fortifications were built for different purposes (Mariampol was a private fortress), their spatial layout and the use of the natural defensive features of the locations make them similar. Other smaller permanent and field fortifications also exhibit significant similarities. Jabłonowski often utilised river bends to construct fortresses, which provided better protection against attacks. He primarily used earth and wood for construction, with brick and stone used only occasionally. Field fortifications were an essential element of the military campaigns undertaken by the Commonwealth forces in Moldavia. The fortifications built by Jabłonowski aimed to protect river crossings and cover the flanks of the Polish-Lithuanian forces. The fortifications initiated by Jabłonowski were simple and quick to construct. However, they were also small , which often made them unable to meet the challenges they were designed to address.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Aleksander Baczkowski, Jagiellonian University

    Doktorant w szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się dziejami Europy w połowie XVII w., wojskowością epoki nowożytnej i historią Rzeczypospolitej w dobie II wojny północnej.

References

Adamczyk J.L., Fortyfikacje stałe na polskim przedmurzu od połowy XV do końca XVII wieku, Kielce 2004.
View in Google Scholar

Betlej A., Sibi, Deo, Posteritati. Jabłonowscy a sztuka w XVIII wieku, Kraków 2010.
View in Google Scholar

Chowaniec C., Wyprawa Sobieskiego do Mołdawii w 1686 r., „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1931, t. 4, s. 1-142.
View in Google Scholar

Czołowski A., Dawne zamki i twierdze na Rusi Halickiej, Lwów 1892.
View in Google Scholar

Czołowski A., Janusz B., Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, Tarnopol 1926.
View in Google Scholar

Dybaś B., Fortece Rzeczypospolitej. Studium z dziejów budowy fortyfikacji stałych w państwie polsko-litewskim w XVII wieku, Toruń 2018.
View in Google Scholar

Giergielewicz J., Przegląd działalności inżynierów wojskowych w epoce królów elekcyjnych, „Saper i Inżynier Wojskowy” 1925, t. 4, s. 266-281.
View in Google Scholar

Giergielewicz J., Wybitni polscy inżynierowie wojskowi. Sylwetki biograficzne, Warszawa 1939.
View in Google Scholar

Giergielewicz J., Zarys historii korpusów inżynierów w epoce Stanisława Augusta, Warszawa 1933.
View in Google Scholar

Hundert Z., Komputowe oddziały rodziny królewskiej w kampanii mołdawskiej 1686 roku w świetle rozkazów i sprawozdania sejmowego hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jana Jabłonowskiego, [w:] Jarzmo Ligi Świętej? Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1684-1696, red. D. Milewski, Warszawa 2017, s. 163-167.
View in Google Scholar

Hundert Z., Sowa J.J., Od towarzysza jazdy do wojewody podolskiego. Przebieg służby wojskowej Nikodema Żaboklickiego w latach 1656-1706, „Res Historica” 2016, nr 42, s. 127-181, http://dx.doi.org/10.17951/rh.2016.42.127-181. DOI: https://doi.org/10.17951/rh.2016.42.127-181
View in Google Scholar

Majewski W., Najazd Tatarów w lutym 1695 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1963, t. 9, cz. 1, s. 125-178.
View in Google Scholar

Marcinek R., Inwentarze cekhauzu w Okopach Św. Trójcy z I połowy XVIII w., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 1990, nr 92, s. 136-140.
View in Google Scholar

Marcinek R., Okopy Świętej Trójcy, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 1996, t. 27, s. 217-229.
View in Google Scholar

Markowicz M., Rola polskich załóg w twierdzach północnej Mołdawii w systemie obrony pogranicza Rzeczypospolitej w latach 1692-1696, [w:] Jarzmo Ligi Świętej? Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1684-1696, red. D. Milewski, Warszawa 2017, s. 220-227.
View in Google Scholar

Meciszewski F.N., Fortyfikacja polowa, Warszawa 1825.
View in Google Scholar

Mossakowski S., Czy projektant Okopów Św. Trójcy?, [w:] Sztuka baroku. Materiały sesji naukowej ku czci śp. profesorów Adama Bochnaka i Józefa Lepiarczyka zorganizowanej przez Krakowski Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Instytut Historii Sztuki UJ. Kraków,
View in Google Scholar

8-9 czerwca 1990 roku, red. M. Fabiański, K. Kuczman, Kraków 1991, s. 123-129.
View in Google Scholar

Mossakowski S., Tylman z Gameren. Architekt polskiego baroku, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1973.
View in Google Scholar

Nowak T., Jabłonowski Stanisław Jan, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 10, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962.
View in Google Scholar

Nowak T.M., Uwagi o technice budowy mostów polowych w Polsce w XV-XVII w., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1956, t. 2, s. 345-387.
View in Google Scholar

Ochman M., Polski korpus inżynierów wojskowych w latach 1807-1831, Warszawa 2017.
View in Google Scholar

Pilarczyk Z., Fortyfikacje na ziemiach koronnych Rzeczypospolitej w XVII wieku, Poznań 1997.
View in Google Scholar

Tomkiewicz W., Witwicki J., Obwarowania śródmieścia miasta Lwowa i ich przemiany do
View in Google Scholar

XVIII wieku, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Teoria i historia” 1971, t. 16, z. 2-3, s. 91-200.
View in Google Scholar

Wagner M., Kampania mołdawska 1690 roku, [w:] Na wojnie i w szlacheckim dworku, red. K.I. Maksymiuk, D.E. Wereda, R.E. Rogulski, Siedlce 2016, s. 89-106.
View in Google Scholar

Wagner M., Przemiany organizacyjne w armii koronnej końca XVII wieku. Wybrane problemy wojskowości polskiej w okresie hetmaństwa Stanisława Jabłonowskiego, [w:] Od armii komputowej do narodowej (XVI-XX w.), red. Z. Karpus, W. Rezmer, Toruń 1998, s. 109-118.
View in Google Scholar

Wagner M., Słownik biograficzny oficerów polskich drugiej połowy XVII wieku, t. 2, Oświęcim 2014.
View in Google Scholar

Wagner M., Stanisław Jabłonowski (1634-1702). Polityk i dowódca, t. 1-2, Siedlce 1997.
View in Google Scholar

Wagner M., Stanisław Jabłonowski – kasztelan krakowski, hetman wielki koronny, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

Wagner M., Stanisław Jan Jabłonowski herbu Prus III (1634-1702), hetman wielki, [w:] Hetmani Rzeczypospolitej Obojga Narodów, red. W. Włoszczak, Warszawa 1995, s. 247-258.
View in Google Scholar

Wimmer J., Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1965.
View in Google Scholar

Wojtasik J., Od Wiednia do Karłowic, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1988, t. 30, s. 103-115.
View in Google Scholar

Wojtasik J., Ostatnia rozprawa z Turkami i Tatarami w 1698 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1967, t. 13, cz. 1, s. 63-127; cz. 2, s. 111-183.
View in Google Scholar

Woliński J., Z dziejów wojen polsko-tureckich, Warszawa 1983.
View in Google Scholar

Лисий I., Археологічні дослілідження збережених замків Івано-Франківської області в 1991-2016 роках, „Scriptorium Nostrum” 2017, № 3(9), s. 201-207, [Lisij I., Arheologіčnі doslіlіdžennâ zbereženih zamkіv Іvano-Frankіvsʹkoї oblastі v 1991-2016 rokah, „Scriptorium Nostrum” 2017, № 3(9), s. 201-207].
View in Google Scholar

Лисий I., Маріямпільський замковий комплекс: історико-туристична характеристика, „Війсково-історичний меридіан” 2016, № 4(14), s. 146-154, [Lisij I., Marіâmpіlʹsʹkij zamkovij kompleks: іstoriko-turistična harakteristika, „Vіjskovo-іstoričnij meridіan” 2016, № 4(14), s. 146-154].
View in Google Scholar

Лукомська З.В., Істориа фортеця „Окопи Святої Трійці” на тернопільщині, „Віснік Національного університету «Львівська політехіка». Архітектура” 2016, № 856, s. 178-185, [Lukomsʹka Z.V., Іstoria fortecâ „Okopi Svâtoї Trіjcі” na ternopіlʹŝinі, „Vіsnіk Nacіonalʹnogo unіversitetu «Lʹvіvsʹka polіtehіka». Arhіtektura” 2016, № 856, s. 178-185].
View in Google Scholar

Лукомська З.В., Містобудування Західної України епохи бароко (сер. XVII ст. – кін. XVIII ст.) [rozprawa doktorska, Politechnika Lwowska], Львів 2018 , [on-line:] https://lpnu.ua/spetsrady/d-3505211/lukomska-zoriana-volodymyrivna, [Lukomsʹka Z.V., Mіstobuduvannâ Zahіdnoї Ukraїni epohi baroko (ser. XVII st. – kіn. XVIII st.) [rozprawa doktorska, Politechnika Lwowska], Lʹvіv 2018 , [on-line:] https://lpnu.ua/spetsrady/d-3505211/lukomska-zoriana-volodymyrivna].
View in Google Scholar

Strony internetowe
View in Google Scholar

Galizien und Lodomerien (1779-1783) – First Military Survey, Arcanum Maps, [on-line:] https://maps.arcanum.com/en/map/firstsurvey-galicia/?layers=144&bbox=2205090.859974842
View in Google Scholar

5%2C6332097.651916457%2C3031222.2616810277%2C6610328.434874499.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2025-12-22

Numeris

Section

Articles

How to Cite

“Hetman Stanisław Jabłonowski Jako Budowniczy Fortyfikacji”. 2025. Krakowskie Pismo Kresowe 17 (December): 51-73. https://doi.org/10.12797/KPK.17.2025.17.02.

Similar Articles

1-10 of 20

You may also start an advanced similarity search for this article.