Hetman Stanisław Jabłonowski jako budowniczy fortyfikacji
DOI:
https://doi.org/10.12797/KPK.17.2025.17.02Ключові слова:
early modern warfare, fortification, Mariampol, Okopy Świętej Trójcy, Stanisław JabłonowskiАнотація
HETMAN STANISŁAW JABŁONOWSKI AS A BUILDER OF FORTIFICATIONS
The construction of permanent and field fortifications was one of the activities undertaken by Hetman Stanisław Jabłonowski. In the 1680s and 1690s, a series of fortifications were built at Jabłonowski’s initiative, aimed at protecting the borders of the Polish-Lithuanian Commonwealth and supporting the Polish-Lithuanian army during campaigns in Moldavia. The most notable examples of these fortresses are Okopy Świętej Trójcy and Mariampol. Although these fortifications were built for different purposes (Mariampol was a private fortress), their spatial layout and the use of the natural defensive features of the locations make them similar. Other smaller permanent and field fortifications also exhibit significant similarities. Jabłonowski often utilised river bends to construct fortresses, which provided better protection against attacks. He primarily used earth and wood for construction, with brick and stone used only occasionally. Field fortifications were an essential element of the military campaigns undertaken by the Commonwealth forces in Moldavia. The fortifications built by Jabłonowski aimed to protect river crossings and cover the flanks of the Polish-Lithuanian forces. The fortifications initiated by Jabłonowski were simple and quick to construct. However, they were also small , which often made them unable to meet the challenges they were designed to address.
Завантажити
Посилання
Adamczyk J.L., Fortyfikacje stałe na polskim przedmurzu od połowy XV do końca XVII wieku, Kielce 2004.
View in Google Scholar
Betlej A., Sibi, Deo, Posteritati. Jabłonowscy a sztuka w XVIII wieku, Kraków 2010.
View in Google Scholar
Chowaniec C., Wyprawa Sobieskiego do Mołdawii w 1686 r., „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 1931, t. 4, s. 1-142.
View in Google Scholar
Czołowski A., Dawne zamki i twierdze na Rusi Halickiej, Lwów 1892.
View in Google Scholar
Czołowski A., Janusz B., Przeszłość i zabytki województwa tarnopolskiego, Tarnopol 1926.
View in Google Scholar
Dybaś B., Fortece Rzeczypospolitej. Studium z dziejów budowy fortyfikacji stałych w państwie polsko-litewskim w XVII wieku, Toruń 2018.
View in Google Scholar
Giergielewicz J., Przegląd działalności inżynierów wojskowych w epoce królów elekcyjnych, „Saper i Inżynier Wojskowy” 1925, t. 4, s. 266-281.
View in Google Scholar
Giergielewicz J., Wybitni polscy inżynierowie wojskowi. Sylwetki biograficzne, Warszawa 1939.
View in Google Scholar
Giergielewicz J., Zarys historii korpusów inżynierów w epoce Stanisława Augusta, Warszawa 1933.
View in Google Scholar
Hundert Z., Komputowe oddziały rodziny królewskiej w kampanii mołdawskiej 1686 roku w świetle rozkazów i sprawozdania sejmowego hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jana Jabłonowskiego, [w:] Jarzmo Ligi Świętej? Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1684-1696, red. D. Milewski, Warszawa 2017, s. 163-167.
View in Google Scholar
Hundert Z., Sowa J.J., Od towarzysza jazdy do wojewody podolskiego. Przebieg służby wojskowej Nikodema Żaboklickiego w latach 1656-1706, „Res Historica” 2016, nr 42, s. 127-181, http://dx.doi.org/10.17951/rh.2016.42.127-181. DOI: https://doi.org/10.17951/rh.2016.42.127-181
View in Google Scholar
Majewski W., Najazd Tatarów w lutym 1695 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1963, t. 9, cz. 1, s. 125-178.
View in Google Scholar
Marcinek R., Inwentarze cekhauzu w Okopach Św. Trójcy z I połowy XVIII w., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 1990, nr 92, s. 136-140.
View in Google Scholar
Marcinek R., Okopy Świętej Trójcy, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 1996, t. 27, s. 217-229.
View in Google Scholar
Markowicz M., Rola polskich załóg w twierdzach północnej Mołdawii w systemie obrony pogranicza Rzeczypospolitej w latach 1692-1696, [w:] Jarzmo Ligi Świętej? Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1684-1696, red. D. Milewski, Warszawa 2017, s. 220-227.
View in Google Scholar
Meciszewski F.N., Fortyfikacja polowa, Warszawa 1825.
View in Google Scholar
Mossakowski S., Czy projektant Okopów Św. Trójcy?, [w:] Sztuka baroku. Materiały sesji naukowej ku czci śp. profesorów Adama Bochnaka i Józefa Lepiarczyka zorganizowanej przez Krakowski Oddział Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Instytut Historii Sztuki UJ. Kraków,
View in Google Scholar
8-9 czerwca 1990 roku, red. M. Fabiański, K. Kuczman, Kraków 1991, s. 123-129.
View in Google Scholar
Mossakowski S., Tylman z Gameren. Architekt polskiego baroku, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1973.
View in Google Scholar
Nowak T., Jabłonowski Stanisław Jan, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 10, Wrocław–Warszawa–Kraków 1962.
View in Google Scholar
Nowak T.M., Uwagi o technice budowy mostów polowych w Polsce w XV-XVII w., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1956, t. 2, s. 345-387.
View in Google Scholar
Ochman M., Polski korpus inżynierów wojskowych w latach 1807-1831, Warszawa 2017.
View in Google Scholar
Pilarczyk Z., Fortyfikacje na ziemiach koronnych Rzeczypospolitej w XVII wieku, Poznań 1997.
View in Google Scholar
Tomkiewicz W., Witwicki J., Obwarowania śródmieścia miasta Lwowa i ich przemiany do
View in Google Scholar
XVIII wieku, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Teoria i historia” 1971, t. 16, z. 2-3, s. 91-200.
View in Google Scholar
Wagner M., Kampania mołdawska 1690 roku, [w:] Na wojnie i w szlacheckim dworku, red. K.I. Maksymiuk, D.E. Wereda, R.E. Rogulski, Siedlce 2016, s. 89-106.
View in Google Scholar
Wagner M., Przemiany organizacyjne w armii koronnej końca XVII wieku. Wybrane problemy wojskowości polskiej w okresie hetmaństwa Stanisława Jabłonowskiego, [w:] Od armii komputowej do narodowej (XVI-XX w.), red. Z. Karpus, W. Rezmer, Toruń 1998, s. 109-118.
View in Google Scholar
Wagner M., Słownik biograficzny oficerów polskich drugiej połowy XVII wieku, t. 2, Oświęcim 2014.
View in Google Scholar
Wagner M., Stanisław Jabłonowski (1634-1702). Polityk i dowódca, t. 1-2, Siedlce 1997.
View in Google Scholar
Wagner M., Stanisław Jabłonowski – kasztelan krakowski, hetman wielki koronny, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Wagner M., Stanisław Jan Jabłonowski herbu Prus III (1634-1702), hetman wielki, [w:] Hetmani Rzeczypospolitej Obojga Narodów, red. W. Włoszczak, Warszawa 1995, s. 247-258.
View in Google Scholar
Wimmer J., Wojsko polskie w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1965.
View in Google Scholar
Wojtasik J., Od Wiednia do Karłowic, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1988, t. 30, s. 103-115.
View in Google Scholar
Wojtasik J., Ostatnia rozprawa z Turkami i Tatarami w 1698 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1967, t. 13, cz. 1, s. 63-127; cz. 2, s. 111-183.
View in Google Scholar
Woliński J., Z dziejów wojen polsko-tureckich, Warszawa 1983.
View in Google Scholar
Лисий I., Археологічні дослілідження збережених замків Івано-Франківської області в 1991-2016 роках, „Scriptorium Nostrum” 2017, № 3(9), s. 201-207, [Lisij I., Arheologіčnі doslіlіdžennâ zbereženih zamkіv Іvano-Frankіvsʹkoї oblastі v 1991-2016 rokah, „Scriptorium Nostrum” 2017, № 3(9), s. 201-207].
View in Google Scholar
Лисий I., Маріямпільський замковий комплекс: історико-туристична характеристика, „Війсково-історичний меридіан” 2016, № 4(14), s. 146-154, [Lisij I., Marіâmpіlʹsʹkij zamkovij kompleks: іstoriko-turistična harakteristika, „Vіjskovo-іstoričnij meridіan” 2016, № 4(14), s. 146-154].
View in Google Scholar
Лукомська З.В., Істориа фортеця „Окопи Святої Трійці” на тернопільщині, „Віснік Національного університету «Львівська політехіка». Архітектура” 2016, № 856, s. 178-185, [Lukomsʹka Z.V., Іstoria fortecâ „Okopi Svâtoї Trіjcі” na ternopіlʹŝinі, „Vіsnіk Nacіonalʹnogo unіversitetu «Lʹvіvsʹka polіtehіka». Arhіtektura” 2016, № 856, s. 178-185].
View in Google Scholar
Лукомська З.В., Містобудування Західної України епохи бароко (сер. XVII ст. – кін. XVIII ст.) [rozprawa doktorska, Politechnika Lwowska], Львів 2018 , [on-line:] https://lpnu.ua/spetsrady/d-3505211/lukomska-zoriana-volodymyrivna, [Lukomsʹka Z.V., Mіstobuduvannâ Zahіdnoї Ukraїni epohi baroko (ser. XVII st. – kіn. XVIII st.) [rozprawa doktorska, Politechnika Lwowska], Lʹvіv 2018 , [on-line:] https://lpnu.ua/spetsrady/d-3505211/lukomska-zoriana-volodymyrivna].
View in Google Scholar
Strony internetowe
View in Google Scholar
Galizien und Lodomerien (1779-1783) – First Military Survey, Arcanum Maps, [on-line:] https://maps.arcanum.com/en/map/firstsurvey-galicia/?layers=144&bbox=2205090.859974842
View in Google Scholar
5%2C6332097.651916457%2C3031222.2616810277%2C6610328.434874499.
View in Google Scholar
Завантаження
Опубліковано
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2025 Krakowskie Pismo Kresowe

Ця робота ліцензується відповідно до ліцензії Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
