Trójwymiarowa etniczna mapa Mińszczyzny w antroponimach literackich Sergiusza Piaseckiego

Autor

DOI:

https://doi.org/10.12797/LV.20.2025.40.16

Słowa kluczowe:

kulturowa onomastyka literacka, etnolingwistyka, poetyka kognitywna, funkcja deiktyczna nazw osobowych w powieści, zróżnicowanie narodowościowe pogranicza polsko-białoruskiego w pierwszej połowie XX w.

Abstrakt

THREE-DIMENSIONAL ETHNIC MAP OF THE MINSKLAND IN THE LITERARY ANTHROPONYMS OF SERGIUSZ PIASECKI


The article attempts to characterise S. Piasecki’s literary vision of the multiethnic world of the Polish- Belarusian borderland in the interwar period. For this purpose, an analysis of anthroponyms from his novel “Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” (The Lover of Ursa Major) was conducted. The novel’s surnames, first names and ethnonyms were treated as deixis that allow for indicating ethnic areas on the world map of the novel and for establishing their valuation. The conclusions concern Piasecki’s writing practice which involves, on the one hand, using novel onomastics to mark ethnic areas, but, on the other hand, blurring their boundaries in favour of constructing areas of social, ideological and ethical strangeness and familiarity.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Balode L., Šaudiņa V., 2019, Latviešu un lietuviešu valodas kontakti, [w:] A. Rožkalne (red.), Latvija. Kultūru migrācija, Rīga, s. 316–344.
View in Google Scholar

Bednarczuk L., 2017, Językowe pogranicza polszczyzny, „Gwary Dziś” nr 9, s. 85–158, https://doi.org/10.14746/gd.2017.9.7.
View in Google Scholar

Biolik M., 2016, Słowotwórstwo antroponimów nieoficjalnych, Olsztyn.
View in Google Scholar

Chlebda W., 2002, Polak przed mentalną mapą świata, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” nr 14, s. 9–26.
View in Google Scholar

Cieślikowa A., 1998, Przezwiska zbiorowe i przydomki, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 177–180.
View in Google Scholar

Dacewicz L., 2013, Imiona w strukturze nazwisk dawnych mieszkańców polsko-litewsko-wschodniosłowiańskiego pogranicza jako fakt kulturowy, [w:] J. Ławski (red.), Pogranicza, Kresy, Wschód a idee Europy. Seria I: Prace dedykowane Profesor Swietłanie Musijenko, „Colloquia Orientalia Bialostocensia. Literatura/Historia” 3, Białystok, s. 267–280.
View in Google Scholar

Dacewicz L., 2014, Historia nazwisk na kresach północno-wschodnich Rzeczpospolitej (XVI– XVIII w.), Białystok.
View in Google Scholar

Górny H., 2020, Czy istnieje potrzeba leksykograficznego opracowania terminów antroponomastycznych?, „Onomastica” LXIV, s. 93–106, http://dx.doi.org/10.17651/ONOMAST.64.9. DOI: https://doi.org/10.17651/ONOMAST.64.9
View in Google Scholar

Hrynkiewicz‑Adamskich B., 2019, Wstępne uwagi o typach i cechach językowych nazwisk szlachty powiatu lidzkiego w XIX wieku, [w:] A. Rygorowicz-Kuźma, K. Rutkowski (red.), Nazwy własne w języku, literaturze i kulturze, Białystok, s. 263–284.
View in Google Scholar

Kowalik-Kaleta Z., Dacewicz L., Raszewska-Żurek B., 2007, Słownik najstarszych nazwisk polskich. Pochodzenie językowe nazwisk omówionych w „Historii nazwisk polskich”, t. 1, Warszawa.
View in Google Scholar

Kubusiak E., 2018, Sergiusz Piasecki – człowiek pogranicza i jego język (na podstawie powieści „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”), [w:] R. Lipelt (red.), Na pograniczach. O stosunkach społecznych i kulturowych, „Na Pograniczach Kultur i Narodów”, t. 10, Sanok, s. 39–55.
View in Google Scholar

Kubusiak E., 2019, Sergiusz Piasecki – człowiek pogranicza, „Świat Inflant. Pismo Literacko-Naukowe” t. 16, nr 3 (198), s. 3–4.
View in Google Scholar

Kubusiak E., 2024, Antroponimy nieoficjalne w powieściach Sergiusza Piaseckiego, „Język Polski” CIV, nr 2, s. 87–99, https://doi.org/10.31286/JP.00489. DOI: https://doi.org/10.31286/JP.00489
View in Google Scholar

KWN: S. Piasecki, Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy, Warszawa 1999.
View in Google Scholar

Malec M., 1998, Etnonimy. Nazwy narodowości. Nazwy mieszkańców, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 181–188.
View in Google Scholar

Mętrak M., 2024, Mapa świata z jarmarcznej ulotki. Czeska dziewiętnastowieczna twórczość kramarska w perspektywie etnolingwistycznej, „Biblioteka Literatury Ludowej” 14, Wrocław.
View in Google Scholar

Mordań M., 2019, Chrześcijańskie dziedzictwo imiennicze utrwalone w nazwiskach mieszkańców Bielska Podlaskiego, Hajnówki i Siemiatycz, Białystok.
View in Google Scholar

Niewiara A., 2009, Kształty polskiej tożsamości: potoczny dyskurs narodowy w perspektywie etnolingwistycznej (XVI–XX w.), „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”, nr 2708, Katowice.
View in Google Scholar

Paliwoda A., 2009, Granice i pogranicza w powieściach Sergiusza Piaseckiego, „Biblioteka »Frazy«”, Rzeszów–Ustrzyki Dolne.
View in Google Scholar

Rieger J.A., 2019, Język polski na Kresach, Warszawa.
View in Google Scholar

Rymut K., 2001, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. 2, Kraków.
View in Google Scholar

Rzetelska-Feleszko E., 1998, Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków.
View in Google Scholar

Stockwell P., 2006, Poetyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. A. Skucińska, Kraków.
View in Google Scholar

Szczerbowski T., 2018, Polskie i rosyjskie słownictwo slangowe, „Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Prace Monograficzne”, nr 869, Kraków.
View in Google Scholar

Šur V., 1998, Belaruskìâ ŭlasnyâ ìmëny. Belaruskaâ antrapanìmìka ì tapanìmìka. Dapamožnìk dlâ nastaŭnìkaŭ, Mìnsk.
View in Google Scholar

Tichoniuk B., 1988, Antroponimia południowej Białostocczyzny w XVI w., „Studia i Monografie – Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich w Opolu”, nr 142, Opole.
View in Google Scholar

Tichoniuk B., 2000, Imiona i ich formy na pograniczu polsko-białoruskim od XVI wieku do roku 1839, Zielona Góra.
View in Google Scholar

Wolnicz-Pawłowska E., 1998, Pogranicze wschodnie, [w:] E. Rzetelska-Feleszko (red.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, s. 453–466.
View in Google Scholar

Złotkowski P., 2019, Antroponimy historyczne mieszczan brańskich z formantami -ic(z)-(ow)icz, -(ew)icz, [w:] A. Rygorowicz-Kuźma, K. Rutkowski (red.), Nazwy własne w języku, literaturze i kulturze, Białystok, s. 663–679.
View in Google Scholar

Netografia
View in Google Scholar

Gorr Sh., Popular Jewish (Hebrew) Girl Names, [on-line:] https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/3847875/jewish/Popular-Jewish-Hebrew-Girl-Names.htm (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar

Internetowy słownik nazwisk w Polsce, https://nazwiska.ijp.pan.pl/ (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar

Los comics de machete, https://loscomicsdemachete.blogspot.com/2019/01/el-cosaco.html (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar

My heritage, https://www.myheritage.pl/research?formId=master&useTranslation=1&exactSearch=0&action=query&qname=Name+ln.%C5%82abrowicz (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar

Polnyj perečen’ rossijskih familij, https://web.archive.org/web/20040202083132/http://allfamilii.narod.ru/12.htm (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar

Polska 1926. Portret Zbiorowy II RP, https://www.polska1926.pl/podpisy?signatures_locality1926=Borys%C5%82aw&signatures_voivodeship1926=lwowskie&page=75 (dostęp: 11 IX 2025).
View in Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

17-11-2025

Numer

Dział

Etnolingwistyka

Jak cytować

Niewiara, A. (2025) „Trójwymiarowa etniczna mapa Mińszczyzny w antroponimach literackich Sergiusza Piaseckiego”, LingVaria, 20(2(40), s. 293–307. doi:10.12797/LV.20.2025.40.16.

Podobne artykuły

1-10 z 112

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.