Przypadek Mieczysława Birnbauma (1889-1940) – dane encyklopedyczne (rozważania o wpływie na wybory tłumacza)i strategia translatorska
DOI :
https://doi.org/10.12797/MOaP.31.2025.67.06Mots-clés :
translator, Mieczysław Birnbaum, Binom, translation, approximation strategyRésumé
THE CASE OF MIECZYSLAW BIRNBAUM (1889-1940) – ENCYCLOPAEDIC DATA, SPECULATIONS AND TRANSLATION STRATEGY
The article revisits one of today’s forgotten translators, Mieczysław Birnbaum (pseudonym Binom). Bibliographic data concerning both him and his close relatives, which are not always certain, are examined. The potential influence of the cultural environment in which he was raised on his translation decisions are also considered. Additionally, the translations authored by him have been brought back into focus. A practical analysis of selected examples of Birnbaum’s translations highlighted distinctive elements of his translational work, thereby identifying his approach as a strategy of approximation.
Téléchargements
Références
Babel, I. (1927), Sól (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 65-69.
View in Google Scholar
Babel, I. (1927), Zdrada (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 91-95.
View in Google Scholar
Babel, I. (1927), Życiorys Pawlenki Matwieja Rodjonycza (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 71-78.
View in Google Scholar
Babel, I. (1961), Sól (tłum. Marian Toporowski), w: Babel, I., Utwory wybrane, Czytelnik, Warszawa, 79-81.
View in Google Scholar
Berzin, J. (1928), Ford (Powieść z życia „Nepmanów sowieckich”) (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa.
View in Google Scholar
Binom, M. (sł.), Dobrzyński, S. (rys.) (1930), Gasnącemu światu, Warszawa, s.n. Birnbaum, M. [wydano anonimowo] (1930), Raj na ziemi, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1930, 5-6.
View in Google Scholar
Czechow, A. (1926), Alem wpadł… (tłum. M. Binom), w: Czechow, A., Partia winta, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 59-62.
View in Google Scholar
Czechow, A. (1926), Egzamin urzędniczy (tłum. M. Binom), w: Czechow, A., Partia winta, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 33-38.
View in Google Scholar
Czechow, A. (1926), Księga zażaleń (tłum. M. Binom), w: Czechow, A., Partia winta, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 95-97.
View in Google Scholar
Czechow, A. (1926), Po omacku (tłum. M. Binom), w: Czechow, A., Partia winta, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 105-112.
View in Google Scholar
Dębska, K. (2023), Polskie tłumaczki literackie XIX wieku, Wydawnictwo Naukowe „Scholar”, Warszawa.
View in Google Scholar
Eberharter, M. (2023), „Tłumacze i ich biografie – pytania metodologiczne”, Przekładaniec, 47: 15-30, https://doi.org/10.4467/16891864PC.23.013.18844. DOI: https://doi.org/10.4467/16891864PC.23.013.18844
View in Google Scholar
Fast, P., Kozak, A., red. (2002), Biograficzne konteksty przekładu, „Śląsk”, Katowice.
View in Google Scholar
Fast, P., Osadnik, W., red. (2012), Wielcy tłumacze, „Śląsk”, Katowice.
View in Google Scholar
Grabowski, Z. (1939), „Przekłady z angielskiego”, Wiadomości Literackie, 4: 5.
View in Google Scholar
Kaden-Bandrowski, J. (1927), Kto pierwszy spostrzeże człowieka, w: Ludzie jaskiniowi, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, V-VIII.
View in Google Scholar
Lidin, W. (1927), Syn człowieczy (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 135-150.
View in Google Scholar
Meilhac, H., Halévy, L. (1902), Carmen (tłum. n.n.), „Księgarnia Polska” B. Połonieckiego, Lwów, 15.
View in Google Scholar
Morier, J. (1938), Przygody Chadżi-Baby (tłum. anon. [Binom]), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa.
View in Google Scholar
Nowaczyński, A. (1928), „Jak ludzie mieszkają w Sowietach?”, Gazeta Warszawska, 166 (3 VI): 4.
View in Google Scholar
Romanow, P. (1928), Serce kobiety (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa.
View in Google Scholar
Romanow, P., Bibik, A., Tołstoj, A. et al. (1928), Z motyką na słońce (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa.
View in Google Scholar
Siwek, K. (2024), Przekład literacki na ziemiach polskich w latach 1797-1939.
View in Google Scholar
Społeczno-kulturowe uwarunkowania pracy tłumaczy („Fausta” i „Hamleta”), niepublikowana praca doktorska, Uniwersytet Jana Długosza, Częstochowa.
View in Google Scholar
Zamiatin, J. (1927), Ludzie jaskiniowi (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 11-23.
View in Google Scholar
Zamiatin, J. (1927), Mamaj (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 27-39.
View in Google Scholar
Zamiatin, J. et al. (1927), Ludzie jaskiniowi (tłum. Binom), Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa.
View in Google Scholar
Zoszczenko, M. (1927), Narzeczony (tłum. Binom), w: Zamiatin, J. et al., Ludzie jaskiniowi, Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, Warszawa, 195-199.
View in Google Scholar
Бабель, И. (2018), Конкин, w: Бабель, И., Конармия, Наука, Москва [Babiel, I. (2018), Konkin, w: Babiel, I., Konarmija, Nauka, Moskwa], 55-57.
View in Google Scholar
Бабель, И. (2018), Соль, [w:] Бабель, И., Конармия, Наука, Москва [Babiel, I. (2018), Sol, w: Babiel, I., Konarmija, Nauka, Moskwa], 60-62.
View in Google Scholar
Бабель, И. (2018), Измена, w: Бабель, И., Конармия, Наука, Москва [Babiel, I. (2018), Izmiena, w: Babiel, I., Konarmija, Nauka, Moskwa], 90-92.
View in Google Scholar
Бабель, И. (2018), Песня, w: Бабель, И., Конармия, Наука, Москва [Babiel, I. (2018), Piesnia, w: Babiel, I., Konarmija, Nauka, Moskwa], 99-100.
View in Google Scholar
Зощенко, М. (2008), Жених, w: Зощенко, М., Собрание сочинений в семи томах, t. 1: Разнотык (Рассказы и фельетоны 1914-1924), Время, Москва [Zoszczenko, M. (2008), Żenich, w: Zoszczenko, M., Sobranijesoczinienij w siemi tomach, t. 1, Raznotyk (Rasskazyi fieljetony 1914-1924), Wriemia, Moskwa].
View in Google Scholar
Крылов, И. (1985), Стрекоза и муравей, w: Крылов, И., Басни, Детская литература, Москва [Kryłow, I. (1985), Striekoza i murawiej, w: Kryłow, I., Basni, Dietskaja litieratura, Moskwa], 83.
View in Google Scholar
Пушкин, А. (1977), Я вас любил…, w: Пушкин, А., Понлое собрание сочинений в десяти томах, t. 3: Стихотворения 1827-1836, Издательство «Наука» Ленинградское отденение, Ленинград [Puszkin, A. (1977), Ja was lubił…, w: Puszkin, A., Ponłojesobranije soczinienij w diesiati tomach, t. 3, Stichotworienija 1827-1836, Izdatielstwo «Nauka» Leningradskoje otdienienije, Leningrad], 128.
View in Google Scholar
Хмельницкий, Н. (1849), Новая шалость или Театральное сражение. Опера – водевиль в одном действии, w: Сочинения Хмельницкаго, t. 3, Изд. Александра Смирдина, Санктпетербург [Chmielnickij, N. (1849), Nowaja szałostʹ ili Tieatralnoje srażenije, Opiera –wodiewil w odnom diejstwii, w: Soczinienija Chmielnickago, t. 3, Izd. Aleksandra Smirdina, Sanktpietierburg], 331-379.
View in Google Scholar
Чехов, А. (1974), Нарвался, w: Чехов, А., Сочинения: в 18 томах // Полное собрание сочинений и писем в 30 томах, t. 1, Рассказы. Повести. Юморески, 1880-1882, Наука, Москва [Czechow, A. (1974), Narwałsia, w: Czechow, A., Soczinienija: w 18 tomach // Połnoje sobranije soczinienij i pisiem w 30 tomach, t. 1: Rasskazy. Powiesti. Jumorieski, 1880-1882, Nauka, Moskwa], 434-436. DOI: https://doi.org/10.1007/BF02002116
View in Google Scholar
Чехов, А. (1975), Экзамен на чин, w: Чехов, А., Сочинения: в 18 томах //Полное собрание сочинений и писем в 30 томах, t. 3, Рассказы. Юморески. «Драма на охоте», 1884-1885, Наука, Москва [Czechow, A. (1975), Ekzamien na czin, w: Czechow, A., Soczinienija:w 18 tomach // Połnoje sobranijesoczinienij i pisiem w 30 tomach, t. 3: Rasskazy.Jumorieski. «Drama na ochotie», 1884-1885, Nauka, Moskwa], 36-39.
View in Google Scholar
Чехов, А. (1975), Жалобная книга, w: Чехов, А., Сочинения: в 18 томах //Полное собрание сочинений и писем в 30 томах, t. 2, Рассказы. Юморески, 1883-1884, Наука, Москва [Czechow, A. (1975), Żałobnaja kniga, w: Czechow, A., Soczinienija: w 18 tomach tomach // Połnoje sobranije soczinienij i pisiem w 30 tomach, t. 2, Rasskazy. Jumorieski, 1883-1884, Nauka, Moskwa], 358-359.
View in Google Scholar
Чехов, А. (1976), В потемках, w: Чехов, А., Сочинения: в 18 томах // Полное собрание сочинений и писем в 30 томах, t. 5, Рассказы, юморески, 1886-1886, Наука, Москва [Czechow, A. (1976), W potiemkach, w: Czechow, A., Soczinienija: w 18 tomach // Połnoje sobranije soczinienij ipisiem w 30 tomach, t. 5, Rasskazy, jumorieski, 1886-1886, Nauka, Moskwa], 294-298.
View in Google Scholar
Źródła internetowe
View in Google Scholar
„Find a Grave”, [on-line:] https://www.findagrave.com/memorial/22343941/mieczys%C5%82aw-birnbaum-gruszecki – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
„Geni”, [on-line:] https://www.geni.com/people/Malka-Birnbaum/6000000201820378860 – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Gaertner, O. (2023), Helena Gruszecka – filmowa droga od Gardana do Barei, „Stare Kino”, 19 VI 2023, [on-line:] https://stare-kino.pl/helena-gruszeckafilmowa-droga-od-gardana-do-barei/ – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Kunert, A. (2010), Biuletyn nr: 3785/VI. Komisja Spraw Zagranicznych / nr 165 /,27-05-2010: 10, [on-line:] https://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/wgskrnr6/SZA-165 – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Lista katyńska, [on-line:] https://katyn.ipn.gov.pl/kat/form/r9076765325,Birnbaum-Mieczyslaw.html – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Lista katyńska 2, [on-line:] https://katyn.ipn.gov.pl/kat/ludzie/ofiary/baza-wyszukiwarka/r457337848,BIRNBAUM.html – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
„Ogrody wspomnień”, [on-line:] https://www.ogrodywspomnien.pl/index/showd/1439 – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Paszkowski, W., Birnbaum Abram Ber, [on-line:] https://encyklopedia.czestochowa.pl/hasla/birnbaum-abram-ber – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Pomianowski, J. (2006), Szabla za Babla. Rozmowa Elżbiety Sawickiej, dodatek do „Rzeczpospolitej” z 10 listopada, [on-line:] https://www.rp.pl/literatura/art10747091-jerzy-pomianowski-szabla-za-babla – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Pomianowski, J. (2008), Zwierzenia outsidera, odczyt wygłoszony we wrześniu 2008 roku w Lublinie podczas III Kongresu Kultury Chrześcijańskiej, [on-line:] http://www.kongres.lublin.pl/ws/pomianowski.doc – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Pomorski, A. (2004), Dlaczego nieproste?, esej z katalogu wystawy „Warszawa-Moskwa / Moskwa-Warszawa 1900-2000” – „Zachęta” Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa, grudzień 2004, [on-line:] https://culture.p l/pl/artykul/dlaczego-nieproste – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
slawek6599 (2016), Wpis na „Forum o wojnach światowych”, 16 XII 2016, [online:] https://www.dws.org.pl/viewtopic.php?f=29&t=136683 – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Wielka Genealogia Minakowskiej, [on-line:] https://www.sejm-wielki.pl/b/katyn.2447 – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Wikipedia: Helena Gruszecka, [on-line:] https://pl.wikipedia.org/wiki/Helena_Gruszecka – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
„Wirtualny Sztetl”: Helena Gruszecka, [on-line:] https://sztetl.org.pl/pl/biogramy/4589-birnbaum-mieczyslaw – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Żywot inteligenta polskiego – szkic do portretu. Z prof. Jerzym Pomianowskim rozmawia bp Tadeusz Pieronek, [on-line:] https://judytapapp.pl/wp-content/uploadsrozmowa_tadeusz_pieronek_jerzy_pomianowski_pl.pdf – 11 VII 2024.
View in Google Scholar
Téléchargements
Publiée
Numéro
Rubrique
Licence
Merci de créditer les auteurs lors de toute citation : Anna Bednarczyk (2025)
Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International.
