Przekład – obiekt nostalgii?
Reakcje dorosłych czytelników na przekłady polemiczne literatury dziecięcej
DOI :
https://doi.org/10.12797/MOaP.31.2025.67.08Mots-clés :
translation of children’s literature, reception of translations, polemical translation, nostalgia, children’s literature canonRésumé
TRANSLATION – OBJECT OF NOSTALGIA? REACTIONS OF ADULT READERS TO POLEMICAL TRANSLATIONS OF CHILDREN’S LITERATURE
The article discusses paratexts of selected polemical translations of children’s literature classics (Anne of Green Gables by L.M. Montgomery, translated as Anne z Zielonych Szczytów by A. Bańkowska; A Pál utcai fiúk by F. Molnàr, translated as Chłopcy z ulicy Pawła by M. Waligórski; Kinder- und Hausmärchen (first edition) by W. and J. Grimm, translated as Żyli długo i szczęśliwie, póki nie pomarli. Nieznane baśnie braci Grimm by Eliza Pieciul-Karmińska) and reactions of adult readers to those translations, reflected in comments and opinions on the portal LubimyCzytać. Nostalgia, understood as longing for the past and “ancientness” considered to be a guarantee of authenticity, is an important category common to translators and writers: while translators promise a return to the original text and context of the literary work they translate, readers are interested in a return to their own childhood, aided or hampered by the new version of the book they know. The article describes several attitudes present among commenters, such as emotional attachment to classical translations serving as a foundation for readers’ identities and ideological stances, defence of the canon seen as an essential component of a cultural community, and willingness to engage in conscious and analytical criticism of translation.
Téléchargements
Références
Adamczyk-Garbowska, M. (1988), Polskie tłumaczenia angielskiej literatury dziecięcej. Problemy krytyki przekładu, Ossolineum, Wrocław.
View in Google Scholar
Bańkowska, A. (2022), „Od tłumaczki”, w: Montgomery, L.M., Anne z Zielonych Szczytów (tłum. Anna Bańkowska), Marginesy, Warszawa, 5-7.
View in Google Scholar
Bergen, C. van (2023), „Beguiling Bygones and Relapses into Barbarism: Censoring Old Children’s Literature in the Netherlands, w: Jamróz-Stolarska, E., Świetlicki, M., Zarzycka, A. (red.), Navigating Children’s Literature through Controversy. Global and Transnational Perspectives, Brill, Leiden–Boston, 147-165. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004683297_012
View in Google Scholar
Brzeziński, D. (2020), „Utopijne powroty do przeszłości: młode pokolenie wobec zwrotu nostalgicznego”, w: Włodarczyk, R. (red.), Utopia a edukacja, t. 4, Instytut Pedagogiki UWr, Wrocław, 59-76.
View in Google Scholar
Dietschy, N., Clivaz, C., Vinck, D. (2015), „Un objet culturel digital. Le cas de la «restauration» de l’Ecce Homo de Borja”, Les cahiers du numérique, 11(1): 15-40. DOI: https://doi.org/10.3166/lcn.11.1.15-40
View in Google Scholar
Fitzpatrick, K. (2024), Why Do Readers Read, [on-line:] https://generousthinking.hcommons.org/3-reading-together/why-do-readers-read/ – 12 XII 2024.
View in Google Scholar
Grimm, W., Grimm, J. (2023), Żyli długo i szczęśliwie, póki nie pomarli. Nieznane baśnie braci Grimm (tłum. Eliza Pieciul-Karmińska), Dwie Siostry, Warszawa.
View in Google Scholar
Kaczyńska, B. (2024), Francuska XVII- i XVIII-wieczna baśń literacka i jej recepcja w polskiej literaturze dla dzieci w latach 1743–2018, WUW, Warszawa. DOI: https://doi.org/10.31338/uw.9788323563716
View in Google Scholar
Klingberg, G. (2008), Facets of Children’s Literature Research: Collected and Revised Writings, Svenska barnboksinstitutet, Stockholm.
View in Google Scholar
Kowalczyk, K. (2021), Grimmosfera polska. Baśnie ze zbioru Wilhelma i Jakuba Grimmów w polskiej kulturze literackiej (1865–2015), Oficyna Wydawnicza Atut, Wrocław.
View in Google Scholar
Kozicka, D. (2005), „Wołanie o kanon? Znamienne wątki dyskusji metakrytycznych na przełomie wieków”, w: Iwasiów, I., Czerska, T. (red.), Kanon i obrzeża, Universitas, Kraków, 53-64.
View in Google Scholar
Mackiewicz, A. (2014), „Translation Strategies Across Time: A Comparison of Two Polish Renderings of Anne of Green Gables by Lucy Maud Montgomery”, Crossroads, 5: 36-49.
View in Google Scholar
Oczko, P. (2013), „Anna z domu o zielonym dachu. O cyklu powieściowym Lucy Maud Montgomery”, Teksty Drugie, 5: 42-61.
View in Google Scholar
Pieciul-Karmińska, E. (2010), „Słowo od Tłumaczki. Baśnie braci Grimm na nowo”, w: Grimm, W., Grimm, J., Baśnie dla dzieci i dla domu. T. 2, Media Rodzina, Poznań, 443-484.
View in Google Scholar
Pieciul-Karmińska, E. (2023), „Od tłumaczki. Nieznane baśnie braci Grimm”, w: Grimm, W., Grimm, J., Żyli długo i szczęśliwie, póki nie umarli. Nieznane baśnie braci Grimm, Dwie Siostry, Warszawa, 252-260.
View in Google Scholar
Rajewska, E. (2002), „Zakorzenienie przekładu a polskie tłumaczenia Winnie-the-Pooh Alexandra Alana Milne’a”, w: Fast, P., Żemła, K. (red.), Przekład w historii literatury. Studia o przekładzie, t. 12, Śląsk, Katowice.
View in Google Scholar
Socha, I. (2002), „Polskie przekłady dla dzieci i młodzieży w latach 90”, w: Leszczyński, G., Papuzińska, J. (red.), Kultura literacka dzieci i młodzieży u progu XXI stulecia, CEBID, Warszawa.
View in Google Scholar
Shavit, Z. (1986), Poetics of Children’s Literature, University of Georgia Press, Athens–London.
View in Google Scholar
Staniuk, J. (2019), „Przekład zakorzeniony jako przejaw manipulizmu na podstawie odbioru Kubusia Puchatka i Fredzi Phi-Phi”, Między Oryginałem a Przekładem, 25, 1(43): 85-95, https://doi.org/10.12797/MOaP.25.2019.43.05. DOI: https://doi.org/10.12797/MOaP.25.2019.43.05
View in Google Scholar
Stewart, S. (1991), „Notes on Distressed Genres”, The Journal of American Folklore, 104, 411: 5–31, https://doi.org/10.2307/541131. DOI: https://doi.org/10.2307/541131
View in Google Scholar
Szaruga, L. (2005), „Kanon jako przestrzeń porozumienia”, w: Iwasiów, I., Czerska, T. (red.), Kanon i obrzeża, Universitas, Kraków, 123-136.
View in Google Scholar
Szymańska, I. (2014), „Przekłady polemiczne w literaturze dziecięcej”, Rocznik Przekładoznawczy, 9: 193-208, https://doi.org/10.12775/RP.2014.014. DOI: https://doi.org/10.12775/RP.2014.014
View in Google Scholar
Varga, K. (2024), „Plac zabaw jako ojczyzna” [przedmowa], w: Molnár, F., Chłopcy z ulicy Pawła (tłum. Miłosz Waligórski), Marginesy, Warszawa, 6-24.
View in Google Scholar
Wilamowska, K. (2023), „Wypad na przedpole”, Literatura na Świecie, 9-10: 412-416.
View in Google Scholar
Woźniak, M. (2012), „Puchata przepustka do sławy. Pochwała Ireny Tuwim”, Przekładaniec, 26: 115-134, https://doi.org/10.4467/16891864PC.12.007.0840.
View in Google Scholar
Téléchargements
Publiée
Numéro
Rubrique
Licence
Merci de créditer les auteurs lors de toute citation : Barbara Kaczyńska-Dudek (2025)
Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification 4.0 International.
