Gospodarka – polityka – społeczeństwo

Transformacja systemu od otwarcia do zamknięcia granic – Rosja po 1991 roku

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.83.07

Keywords:

economics, politics, system, security, Russia

Abstract

ECONOMICS – POLITICS – SOCIETY: SYSTEMIC TRANSFORMATION SINCE THE OPENING TILL THE CLOSURE OF THE BORDERS – RUSSIA AFTER 1991

The article presents the breakthrough moments of the transformation of Russia as a dynamic system of interconnected elements and phenomena from the area of politics, economy and social life. The research period covered the years 1991-2021. The theoretical and methodological framework was provided by Marian Mazur’s systemic approach. It allowed to assess the system through the prism of the functionality of its main modules and the deliberate impact on the environment. As a result, a model of the system was provided. It allows to recognize, order, and predict the processes within the system. The final conclusions are the following: Since 1991, Russia, included in the system treated as the interaction of three functional modules: power, management, and information, has gone through a path that has led its inhabitants back to the Soviet-era scheme. The above-mentioned modules, functioning in democratic countries independently, in the case of Russia merged into one – previously managed. The latter took over the functions of the others, becoming the source of all information. On the one hand, it acts as a centrifugal force, generating the binding perspective of reality, and on the other hand, it has a centripetal character, attracting all resources to maintain its status quo.

Downloads

Download data is not yet available.

PlumX Metrics of this article

Author Biographies

Małgorzata Abassy, Jagiellonian University, Krakow, Poland

Profesor nadzwyczajna Uniwersytetu Jagiellońskiego, kulturoznawczyni i literaturoznawczyni, rusycystka i iranistka. Zasięgiem swoich badań obejmuje Eurazję, ze szczególnym uwzględnieniem Rosji i Iranu. Prowadzi badania nad rolą elit intelektualnych w transformowaniu systemów społeczno-politycznych, przyczynami, przebiegiem i skutkami konfrontacji Rosji i Iranu z Zachodem, identyfikowaniem wzorów kultury i mentalności w tekstach literackich i publicystycznych, a także – transformacją.

Katarzyna Kosowska, Jagiellonian Univeristy, Krakow, Poland

Adiunkt w Instytucie Rosji i Europy Wschodniej na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ. Obszary badań: gospodarka państw regionu eurazjatyckiego, bezpieczeństwo ekonomiczne (w tym energetyczne) państw obszaru postsowieckiego, polityka energetyczna Federacji Rosyjskiej.

References

|3% rossiân gotovy golosovat’ na Medvedeva [3% россиян готовы голосовать на Медведева], [online] https://www.levada.ru/2011/12/22/3-rossiyan-gotovy-golosovat-za-medvedeva/.
Google Scholar

Abassy M., Nieformalne źródła władzy rosyjskich „imperatorów”. Wybrane aspekty, [w:] Rosja. Między imperium a mocarstwem nowoczesnym, red. A. Dudek, R. Mazur, Toruń 2010.
Google Scholar

Åslund A., Jak budowano kapitalizm. Transformacja Europy Środkowej i Wschodniej, Rosji i Azji Środkowej, przeł. M. Rusiński, Warszawa 2010.
Google Scholar

Aslund: Vojna v Ukraine obhoditsâ Rossii v $45 mlrd v god [Аслунд: Война в Украине обходится России в $45 млрд в год], Gordon, 21 VI 2018, [online] https://gordonua.com/publications/aslund-voyna-v-ukraine-obhoditsya-rossii-v-45-mlrd-v-god-250734.html.
Google Scholar

Auty R., Sustaining Development in Mineral Economies: The Resource Curse Thesis, London 1993, https://doi.org/10.4324/9780203422595. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203422595
Google Scholar

Awen P., Koch A., Rewolucja Gajdara. Historia rosyjskich reform z pierwszej ręki, przeł. J. Stawiński, przedm. L. Balcerowicz, Warszawa 2015.
Google Scholar

Berezovskij B., Ličnye svobody – glavnyj zakon demokratičeskogo obŝestva. Otkrytoe pis’mo prezidentu Rossijskoj Federacii Vladimiru Putinu, „Kommersant” [Березовский Б., Личные свободы – главный закон демократического общества. Открытое письмо президенту Российской Федерации Владимиру Путину, „Коммерсант”], 31 V 2000, [online] https://www.kommersant.ru/doc/149293.
Google Scholar

Blair T., A Journey, London 2010.
Google Scholar

Blake H., Krwawe pozdrowienia z Rosji. Jak Władimir Putin eliminuje swoich przeciwników, przeł. H. Pustuła-Lewicka, Warszawa 2021.
Google Scholar

Bodner M., Russia’s 8 Most Memorable Davos Moments, „The Moscow Times”, 22 I 2014, [online] https://www.themoscowtimes.com/2014/01/22/russias-8-most-memorable-davosmoments-a31309.
Google Scholar

Ceny ropy Brent, Investing, [online] https://pl.investing.com/commodities/brent-oil-historical-data.
Google Scholar

Commander S., Schankerman M., Enterprise Restructuring and Social Benefits, „Economist of Transition and Institutional Change” 1997, vol. 5, no. 1, s. 1-24, https://doi.org/10.1111/j.1468-0351.1997.tb00001.x. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1468-0351.1997.tb00001.x
Google Scholar

Domańska M., Kryzys w Rosji. Degradacja modelu zarządzania gospodarką, Warszawa 2018, [online] https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/prace_61_pl_kryzys-w-rozji_net.pdf.
Google Scholar

Domańska M. i in., Rosja u progu 2021 roku. Sytuacja polityczna, społeczna i gospodarcza, „Komentarze OSW” 2021, nr 371, [online] https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/komentarze_371_0.pdf.
Google Scholar

Ežegodnaâ informaciâ ob ispolnenii federal’nogo bûdžeta [Ежегодная информация об исполнении федерального бюджета], [online] https://minfin.gov.ru/ru/statistics/fedbud/execute/?id_65=80041yezhegodnaya_informatsiya_ob_ispolnenii_federalnogo_byudzhetadannye_s_1_yanvarya_2006_g.
Google Scholar

Ežemesâčnyj monitoring social’no-èkonomičeskogo položeniâ i samočuvstviâ naseleniâ 2015 g. – oktâbr’ 2018 g., Institut social’nogo analiza i prognozirovaniâ [Ежемесячный мониторинг социально-экономического положения и самочувствия населения 2015 г. – октябрь 2018 г., Институт социального анализа и прогнозирования], [online] https://www.ranepa.ru/images/News/2018-11/20-11-2018-monitoring.pdf.
Google Scholar

Falkowski K., Bezpieczeństwo ekonomiczne Rosji w warunkach sankcji gospodarczych UE w kontekście posiadanych międzynarodowych przewag konkurencyjnych, „Studia Europejskie” 2015, nr 4, s. 153-172.
Google Scholar

Federal’nyj konstitucionnyj zakon ot 22.03.2001 N 2-FKZ „O vnesenii izmenenij i dopolneniâ v Federal’nyj konstitucionnyj zakon «O Gosudarstvennom gimne Rossijskoj Federacii»” [Федеральный конституционный закон от 22.03.2001 N 2-ФКЗ „О внесении изменений и дополнения в Федеральный конституционный закон «О Государственном гимне Российской Федерации»”], [online] http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_30809/314699d9c3d43326957d5f11742c820d4ecc500b/.
Google Scholar

Forbes: V Rossii sokratilos’ čislo dollarovyh milliarderov [Forbes: В России сократилось число долларовых миллиардеров], Delfi, 16 IV 2015, [online] https://www.delfi.lt/ru/abroad/russia/forbes-v-rossii-sokratilos-chislo-dollarovyh-milliarderov.d?id=67724090.
Google Scholar

Gontmakher E., Assessing the Shadow Economy in Russia, Geopolitical Intelligence Services Reports Online, [online] https://www.gisreportsonline.com/r/russia-shadow-economy/.
Google Scholar

Goscilo H., Putin as Celebrity and Cultural Icon, Routledge 2013, https://doi.org/10.4324/9780203108048. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203108048
Google Scholar

Gudkov L., Priroda ‘Putinizma’ [Гудков Л., Природа ‘Путинизма’], ANO Levada-Centr, 15 XII 2009, [online] https://www.levada.ru/2009/12/15/lev-gudkov-priroda-putinizma/.
Google Scholar

van Herpen M.H., Wojny Putina: Czeczenia, Gruzja, Ukraina 2014, przeł. M. Witkowska, J. Szajkowska, Warszawa 2014.
Google Scholar

Hoffman D.E., The Oligarchs: Wealth and Power in the New Russia, New York 2011.
Google Scholar

Hruŝeva N., Zuby proč ot Rossii! [Хрущева Н., Зубы проч от России!], ANO Levada-Centr, 7 VI 2021, [online] https://www.levada.ru/2021/06/07/zuby-proch-ot-rossii/.
Google Scholar

Human Development Report 2020, Russian Federation, [online] https://hdr.undp.org/sites/default/files/Country-Profiles/RUS.pdf.
Google Scholar

Index of Economic Freedom, [online] https://www.heritage.org/index/country/russia.
Google Scholar

Inflacja – Federacja Rosyjska, Bank Światowy, [online] https://data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?locations=RU.
Google Scholar

Informaciâ o social’no-èkonomičeskom položenii Rossii 2020 god, Rosstat [Информация о социально-экономическом положении России 2020 год, Росстат], [online] https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/6WHhWc1N/oper-12-2020.pdf.
Google Scholar

Informaciâ o social’no-èkonomičeskom položenii Rossii, Rosstat [Информация о социальноэкономическом положении России, Росстат], [online] https://rosstat.gov.ru/compendium/document/50800.
Google Scholar

Koncepciâ dolgosročnogo social’no-èkonomičeskogo razvitiâ Rossijskoj Federacii na period do 2020 goda [Концепция долгосрочного социально-экономического развития Российской Федерации на период до 2020 года], [online] https://docs.cntd.ru/document/902130343.
Google Scholar

Konończuk W., „Sprawa Jukosu”. Przyczyny i konsekwencje, Warszawa 2006, [online] https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/prace_25_0.pdf.
Google Scholar

Konsolidirovannye bûdžety sub’ektov Rossijskoj Federacii i bûdžetov territorial’nyh gosudarstvennyh vnebûdžetnyh fondov, Federal’noe kaznačejstvo [Консолидированные бюджеты субъектов Российской Федерации и бюджетов территориальных государственных внебюджетных фондов, Федеральное казначейство], [online] https://roskazna.gov.ru/ispolnenie-byudzhetov/konsolidirovannye-byudzhety-subektov/1019/.
Google Scholar

Koškina Û., Dolâ rossiân s pât’û i bolee mikrozajmami dostigla pika za dva goda [Кошкина Ю., Доля россиян с пятью и более микрозаймами достигла пика за два года], RBC, 12 I 2022, [online] https://www.rbc.ru/finances/28/01/2022/61f292439a7947830ef2d93a.
Google Scholar

Kosowska K., Rosyjski sektor naftowy wobec nowych wyzwań na rynku krajowym i zagranicznym, Kraków 2016.
Google Scholar

Krymskij èffekt isčez [Крымский эффект исчез], ANO Levada-Centr, 9 XII 2020, [online] https://www.levada.ru/2020/12/09/krymskij-effekt-ischez/.
Google Scholar

Kryzys gospodarczo-finansowy w Rosji. Uwarunkowania, przejawy, perspektywy, Warszawa 2015, [online] https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/raport_kryzys_w_rosji_net_0.pdf.
Google Scholar

Kupina N.A., Ideologema „inostrannyj agent”: tri dnâ v iûle 2012 goda, „Političeskaâ lingvistika” [Купина Н.А., Идеологема „иностранный агент”: три дня в июле 2012 года, „Политическая лингвистика”] 2012, nr 3, s. 43-48.
Google Scholar

Lucey C., Miller M., The Hunt for an Eternal Legacy: Putin and the Vampire Legend in Modern Russia, „Folklorica” 2018, no. 22, s. 25-56, https://doi.org/10.17161/folklorica.v22i.13563. DOI: https://doi.org/10.17161/folklorica.v22i.13563
Google Scholar

Makowski Ł. i in., Dwie dekady transformacji gospodarczej i politycznej Federacji Rosyjskiej. Osiągnięcia, problemy, perspektywy, Poznań 2013.
Google Scholar

Marciniak W., Rozgrabione imperium. Upadek Związku Sowieckiego i powstanie Federacji Rosyjskiej, Kraków 2001.
Google Scholar

Mazur M., Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, Warszawa 1966.
Google Scholar

Menkiszak M., Fischer E., Kryzys putinowskiego modelu gospodarki w Rosji, Analizy OSW, 17 XII 2014, [online] https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2014-12-17/kryzysputinowskiego-modelu-gospodarki-w-rosji.
Google Scholar

Naval’nyj v tûrme uže 464 dnâ [Навальный в тюрме уже 464 дня], [online] https://navalny.com/.
Google Scholar

Nisnevič Û.A., Administrativnaâ reforma: celi i rezul’taty, „Vestnik RUDN”, seriâ „Politologiâ” [Нисневич Ю.А., Административная реформа: цели и результаты, „Вестник РУДН”, серия „Политология”] 2008, nr 4, s. 5-16, [online] https://cyberleninka.ru/article/n/administrativnaya-reforma-tseli-i-rezultaty/viewer.
Google Scholar

Odobrenie deâtel’nosti Vladimira Putina, Analitičeskij Centr Ûriâ Levady [Одобрение деятельности Владимира Путина, Аналитический Центр Юрия Левады], ANO Levada-Centr, [online] https://www.levada.ru/indikatory/.
Google Scholar

Osnovnye social’no-èkonomičeskie pokazateli urovnâ žizni naseleniâ, Rossijskij statističeskij ežegodnik – 2009g. [Основные социально-экономические показатели уровня жизни населения, Российский статистический ежегодник – 2009г.], [online] https://gks.ru/bgd/regl/b09_13/IssWWW.exe/Stg/html1/06-01.htm.
Google Scholar

Paszyc E., Wiśniewska I., Gospodarka rosyjska pod rządami Putina. Czynniki wzrostu i hamulce rozwoju, Warszawa 2005, [online] https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/prace-osw/2005-08-15/gospodarka-rosyjska-pod-rzadami-putina-czynniki-wzrostu-i-hamulce.
Google Scholar

Pavlovskij G., 1999-2009. Demokratizaciâ Rossii. Hronika političeskoj preemstvennosti, Moskva [Павловский Г., 1999-2009. Демократизация России. Хроника политической преемственности, Москва] 2010.
Google Scholar

Pavlovskij G., O negativnyh posledstviâh „letnego nastupleniâ” oppozicionnogo kursu Prezidenta RF men’šinstva: Analitičeskaâ zapiska [Павловский Г., О негативных последствиях „летнего наступления” оппозиционного курсу Президента РФ меньшинства: Аналитическая записка], 2 IX 2003, [online] https://regnum.ru/news/polit/152647.html.
Google Scholar

Pis’mennaâ E., Sistema Kudrina. Istoriâ klûčevogo èkonomista putinskoj Rossii, Moskva [Письменная Е., Система Кудрина. История ключевого экономиста путинской России, Москва] 2013.
Google Scholar

PKB – Federacja Rosyjska, Bank Światowy, [online] https://data.worldbank.org/indicator/NY-.GDP.MKTP.CD?locations=RU.
Google Scholar

Poverty in Russia Public Policy and Private Responses, red. J. Klugman, Economic Development Institute of The World Bank, Washington 1997, [online] https://documents1.worldbank.org/curated/en/552951468759008099/pdf/multi-page.pdf.
Google Scholar

Późny Putin. Koniec rozwoju, koniec stabilności, red. M. Menkiszak, Warszawa 2015.
Google Scholar

Radi Kryma poterpim [Ради Крыма потерпим], ANO Levada-Centr, 11 XI 2014, [online] https://www.levada.ru/2014/11/11/radi-kryma-poterpim/.
Google Scholar

Rogov K., Krizis: Novyj sezon, „Vedomosti” [Рогов К., Кризис: Новый сезон, „Ведомости”], 11 IX 2015.
Google Scholar

Rogoża J., W cieniu Putina. Prezydentura Dmitrija Miedwiediewa, Warszawa 2011.
Google Scholar

Rossijskaâ èkonomika. Nastoâŝee i perspektivy posle reform, red. E.G Âsina, Moskva [Российская экономика. Настоящее и перспективы после реформ, ред. Е.Г Ясина, Москва] 2019.
Google Scholar

Rossijskij biznes pokazal sil’nejšee padenie pribyli za 16 let [Российский бизнес показал сильнейшее падение прибыли за 16 лет], FinExpertiza, 12 VIII 2020, [online] https://finexpertiza.ru/press-service/researches/2020/padenie-pribyli-za-16-let/.
Google Scholar

Rosstat zafiksiroval sniženie doli malogo biznesa v èkonomike [Росстат зафиксировал снижение доли малого бизнеса в экономике], „Kommersant”, 28 I 2020, [online] https://www.kommersant.ru/doc/4234236.
Google Scholar

Rosyjski kryzys finansowy 1998 roku, RosjaPL, 20 IV 2014, [online] https://www.rosjapl.info/historia-rosji-ukrainy-zsrr/gospodarka-rosji/rosyjski-kryzys-finansowy-1998-roku.html.
Google Scholar

Sadowski J., Między Pałacem Rad a Pałacem Kultury. Studium kultury totalitarnej, Kraków 2009.
Google Scholar

Sankcje UE wobec Rosji w sprawie Ukrainy (od 2014 r.), Rada Unii Europejskiej, [online] https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/sanctions/restrictive-measures-against-russia-overukraine/.
Google Scholar

Sialitskaya Y., „Klątwa bogactwa” a polityka gospodarcza państwa [rozprawa doktorska], Poznań 2013.
Google Scholar

Sobanet A., Generation Stalin: French Writers, the Fatherland, and the Cult of Personality, Bloomington 2018, https://doi.org/10.2307/j.ctv4ncnq1. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv4ncnq1
Google Scholar

Stopa bezrobocia – Federacja Rosyjska, Bank Światowy, [online] https://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS?locations=RU.
Google Scholar

The European Union and Russia: Close Neighbours, Global Players, Strategic Partners, Luxembourg 2007, [online] https://eeas.europa.eu/archives/docs/russia/docs/russia_brochure07_en.pdf.
Google Scholar

Tul’činskij G., Rossijskaâ političeskaâ kul’tura. Osobennosti i perspektivy, Sankt-Peterburg [Тульчинский Г., Российская политическая культура. Особенности и перспективы, Санкт-Петербург] 2015.
Google Scholar

U.S. Decides to Grant Russia Status of ‘Market Economy’, The Wall Street Journal, 7 VII 2002, [online] https://www.wsj.com/articles/SB102338086855952080.
Google Scholar

Ukaz Prezidenta Rossijskoj Federacii ot 21.07.2020 № 474 „O nacional’nyh celâh razvitiâ Rossijskoj Federacii na period do 2030 goda” [Указ Президента Российской Федерации от 21.07.2020 № 474 „О национальных целях развития Российской Федерации на период до 2030 года”], [online] http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202007210012.
Google Scholar

Uroven’ žizni, Čislennost’ naseleniâ, imeûŝego sredneduševye denežnye dohody niže veličiny prožitočnogo minimuma, i deficit denežnogo dohoda, Rosstat [Уровень жизни, Численность населения, имеющего среднедушевые денежные доходы ниже величины прожиточного минимума, и дефицит денежного дохода, Росстат], [online] https://rosstat.gov.ru/folder/13397.
Google Scholar

Volkov L., Putin uveren, čto graždane Rossii podderživaût priznanie DNR i LNR [Волков Л., Путин уверен, что граждане России поддерживают признание ДНР и ЛНР], ANO Levada-Centr, [online] https://www.levada.ru/2022/02/24/putin-uveren-chto-grazhdanerossii-podderzhivayut-priznanie-dnr-i-lnr-no-tak-li-eto-na-samom-dele-intervyu-denisavolkova/.
Google Scholar

Vsesoûznaâ kommunističeskaâ partiâ (b) v rezolûciâh i rešeniâh s’ezdov, konferencij i plenumov CK (1898-1935), cz. 2: 1925-1935, Moskva [Всесоюзная коммунистическая партия (б) в резолюциях и решениях съездов, конференций и пленумов ЦК (1898-1935), cz. 2: 1925-1935, Москва] 1936, [online] http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/vkpb1926.htm.
Google Scholar

Wiśniewska I., „Niewidzialna ręka… Kremla”. Kapitalizm państwowy po rosyjsku, Warszawa 2017, [online] https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/PUNKT_WIDZENIA_14.pdf.
Google Scholar

Wiśniewska I., Dubas A., Rogoża J., Rosja w kryzysie: rok pierwszy, „Raport OSW”, 27 I 2010, [online] https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/Rosja%20w%20kryzysie%20rok%20pierwszy.pdf.
Google Scholar

Zubarevič N.V., Gorina E.A., Social’nye rashody v Rossii: federal’nyj i regional’nye bûdžety, Moskva [Зубаревич Н.В., Горина Е.А., Социальные расходы в России: федеральный и региональные бюджеты, Москва] 2015, [online] https://www.hse.ru/data/2015/05/19/1097215048/2015_3q_SocialSpendings_fin_z.pdf.
Google Scholar

Zygar M., Wszyscy ludzie Kremla. Tajne życie dworu Władimira Putina, przeł. A. Sowińska, Warszawa 2017.
Google Scholar

Published

2023-08-23

How to Cite

Abassy, Małgorzata, and Katarzyna Kosowska. 2023. “Gospodarka – Polityka – społeczeństwo: Transformacja Systemu Od Otwarcia Do zamknięcia Granic – Rosja Po 1991 Roku”. Politeja 20 (2(83):149-72. https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.83.07.