„Ideologiczny krytycyzm” do (niektórych) tekstów biblijnych zastosowany. Perspektywa historyka myśli politycznej
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.22.2025.100.01Keywords:
ideology, ideological criticism, Christianity, hegemony, dominationAbstract
„IDEOLOGICAL CRITICISM” APPLIED TO (SOME) BIBLICAL TEXTS. A HISTORIAN’S OF POLITICAL THOUGHT PERSPECTIVE
Debates around the meaning of the term „ideology” have been going on for three centuries. The theses proclaimed by Destutt de Tracy in the eighteenth century are juxtaposed with the findings of Karl Marx in the nineteenth century, and critically discussed in the twentieth century, e.g. by Karl Mannheim and Louis Althusser. The text, in which Althusser acknowledged that once the Church, and half a century ago the school, were the main tools used by the state apparatus to spread ideologies rather than ideology, is sometimes considered to be the source of the research approach called ideological criticism. An approach that is also increasingly used in biblical texts in order to show the entanglement of their authors in their respective cultural contexts and the ideological perpetuation of the domination of the current hegemons. In particular, the writings of Saints Paul and John are meant to reveal the ideological attitude of believers in Jesus Christ as God incarnate, who is not entangled in the cultural contexts of men.
Downloads
References
Althusser L., Ideologie i aparaty ideologiczne państwa, przeł. A. Staroń, Warszawa 2006.
Badiou A., Święty Paweł. Ustanowienie uniwersalizmu, przeł. J. Kutyła, P. Mościcki, Kraków 2007.
Benton T., Craib I., Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, przeł. L. Rasiński, Wrocław 2002.
Bercovitch S., Problem ideologii w czasach niezgody, przeł. A. Preis-Smith, [w:] Kultura, tekst, ideologia. Dyskursy współczesnej amerykanistyki, red. A. Preis-Smith, Kraków 2004.
Bertschmann D.H., Bowing before Christ – Nodding to the State? Reading Paul Politically with Olivier O’Donovan and John Howard Yoder, London 2014.
Byron G., Ideological Criticism, [w:] The New Interpreter’s Dictionary of the Bible, vol. 3, Nashville 2008.
Carter W., Ideological Readings of the Fourth Gospel, [w:] The Oxford Handbook of Johannine Studies, red. J.M. Lieu, M.C. de Boer, Oxford 2018. DOI: https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780198739982.013.12
Cipriani S., S. Paolo e la „politica”, „Asprenas” 1978, vol. 25, no. 1.
Conway C.M., The Production of the Johannine Community: A New Historicist Perspective, „Journal of Biblical Literature” 2022, vol. 121, no. 3. DOI: https://doi.org/10.2307/3268157
Disability Studies and Biblical Literature, red. C.R. Moss, J. Schipper, New York 2011.
Dube M.W., Reading for Decolonization (John 4:1-42), [w:] John and Postcolonialism: Travel, Space and Power, red. M.W. Dube, J.L. Staley, London 2002.
Eagleton T., Ideology: An Introduction, London 1991.
Elliott N., Liberating Paul: The Justice of God and the Politics of the Apostle, New York 1994.
Fishwick D., The Imperial Cult in the Latin West, t. 2, Leiden 1991.
Fukuyama F., Koniec historii, przeł. T. Bieroń, M. Wichrowski, Poznań 1996.
Habermas J., Teoria i praktyka. Wybór pism, przeł. M. Łukasiewicz, Z. Krasnodębski, Warszawa 1983.
Heywood A., Ideologie polityczne. Wprowadzenie, przeł. M. Habura, N. Orłowska, D. Stasiak, red. naukowa T. Żyro, Warszawa 2007.
Horkheimer M., Społeczna funkcja filozofii, przeł. J. Doktór, [w:] M. Horkheimer, Społeczna funkcja filozofii. Wybór pism, Warszawa 1987.
Ideological Criticism, [w:] The Postmodern Bible, London 1997.
John and Postcolonialism. Travel, Space and Power, red. M.W. Dube, J.L. Staley, London 2002.
Kim J.K., Woman and Nation: An Intercontextual Reading of the Gospel of John from a Postcolonial Feminist Perspective, Boston 2004. DOI: https://doi.org/10.1163/9789004494565
Laslett P., Introduction, [w:] Philosophy, Politics and Society, red. P. Laslett, series I, Oxford 1956.
Mannheim K., Ideologia i utopia, przeł. J. Miziński, Warszawa 2008.
Marks K., Nędza filozofii, [w:] K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 4, różni tłumacze, Warszawa 1962.
Moore S., Empire and Apocalypse: Postcolonialism and the New Testament, Sheffield 2006.
New Currents Through John. A Global Perspective, red. F. Lozada, T. Thatcher, Atlanta 2006.
Penna R., Św. Paweł z Tarsu, przeł. B.A. Gancarz, Kraków 2006.
Pinckaers S.T., Źródła moralności chrześcijańskiej, przeł. T. Pękala, Warszawa 2022.
Reinhartz A., Befriending the Beloved Disciple: A Jewish Reading of the Gospel of John, New York 2001.
Segovia F.F., Cultural Studies and Contemporary Biblical Criticism: Ideological Criticism as Mode of Discourse, [w:] Reading From This Place, t. 2: Social Location and Biblical Interpretation in Global Perspective, red. F.F. Segovia, M.A. Tolbert, Minneapolis 1995.
Sounding in Cultural Criticism: Perspectives and Methods in Culture, Identity, and Power in the New Testament, red. F. Lozada, G. Carey, Minneapolis 2013.
Spivak G.Ch., Kondycja ponowoczesna: koniec polityki?, przeł. A. Górny, [w:] G.Ch. Spivak, Strategie postkolonialne, Warszawa 2011.
Strauss L., Czym jest filozofia polityki?, [w:] L. Strauss, Sokratejskie pytania. Eseje wybrane, przekł. P. Maciejko, Warszawa 1998.
Stringfellow W., Conscience and Obedience: The Politics of Romans 13 and Revelation 13 in Light of the Second Coming, Waco 1977.
Taubes J., Teologia polityczna świętego Pawła. Wykłady wygłoszone w Ośrodku Badań Ewangelickiej Wspólnoty Studyjnej w Heidelbergu 23-27 lutego 1987 roku, przeł. M. Kurkowska, Warszawa 2010.
Tormey S., Townshend J., Ágnes Heller. Radykalny humanizm i postmodernizm, przeł. K. Szumlewicz, [w:] S. Tormey, J. Townshend, Od teorii krytycznej do postmarksizmu, Warszawa 2010.
Tormey S., Townshend J., Laclau, Mouffe. W stronę teorii radykalnej demokracji, przeł. G. Maryniec, K. Skarbek, [w:] S. Tormey, J. Townshend, Od teorii krytycznej do postmarksizmu, Warszawa 2010.
What We Have Heard From the Beginning: The Past, Present, and Future of Johannine Studies, red. T. Thatcher, Waco 2007.
Yoder J.H., The Politics of Jesus, Grand Rapids 1994.
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
