Kultura jako antywartość? O recepcji pojęcia art brut Jeana Dubuffeta w Czechach
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.104.02Keywords:
art brut, Jean Dubuffet, 20th-century Czech culture, avant-gardeAbstract
CULTURE AS ANTI-VALUE? ON THE RECEPTION OF JEAN DUBUFFET’S TERM ART BRUT IN THE CZECH REPUBLIC
The article describes the process of reception of Jean Dubuffet’s term art brut in Czech culture. The author’s main objective is to show how representatives of Czech culture (Karel Teige, Alena Nádvorníková, Jan Švankmajer) adapted the term to their native soil and to describe the most important factors that determined its adoption, popularity and modification. These factors included, in particular, the rich tradition of the Czech avant-garde and the closely related Prague structuralism (Jan Mukařovský), the deepened interest in non-professional art (e.g. the original terminological tradition represented especially by Josef Čapek and his concept of the humblest art), the traditions of Czech spiritualism.
Downloads
References
Baluch J., Poetyzm. Propozycja czeskiej awangardy z lat dwudziestych, Wrocław 1969.
View in Google Scholar
Berman M., „Wszystko, co stałe, rozpływa się w powietrzu”, przeł. M. Szuster, wstęp A. Bielik-Robson, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Bouillet A., Co to jest art brut?, przeł. Jacek Jan Pawlik, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2011, nr 1.
View in Google Scholar
Bürger P., Teoria awangardy, przeł. J. Kita-Huber, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Čapek J., Méně výstav a více umění. Výběr z výtvarných referátů v Lidových novinách 1921-1939, red. P. Pečinková, Praha 1999.
View in Google Scholar
Čapek J., Nejskromnější umění, [w:] J. Čapek, Knihy o umění. Nejskromnější umění – Málo
View in Google Scholar
o mnohém – Umění přírodních národů, red. L. Merhaut, Praha 2009.
View in Google Scholar
Chvatík K., Strukturalismus a avantgarda, Praha 1970.
View in Google Scholar
Dubuffet J., Dusivá kultura, przeł. L. Šerý, Praha 1998.
View in Google Scholar
Dubuffet J., O sztukę nieobrobioną, [w:] G. Picon, Panorama myśli współczesnej, oprac. R. Caillois i in., Paris 1960.
View in Google Scholar
Dubuffet J., Sztuka surowa, przeł. T. Wójcik, „Ogród. Kwartalnik” 1992, nr 1(9).
View in Google Scholar
Dubuffet J., Gombrowicz W., Korespondencja, przeł. I. Kania, Kraków 2005.
View in Google Scholar
Dziamski G., Hybrydyczna tożsamość Europy Środkowej po 1989 roku, [w:] Dylematy wielokulturowości, red. W. Kalaga, Kraków 2004.
View in Google Scholar
Gierowski P., Na artystycznych peryferiach: „Nejskromnější umění” Josefa Čapka, [w:] Słowiańskie
View in Google Scholar
przyjemności 2: Przekraczanie granic, red. E. Solak, B. Popiołek, B. Todorović, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Gierowski P., Praski strukturalizm: przekroje, miejsca, tożsamości, Kraków 2018.
View in Google Scholar
Grygar M., Terminologický slovník českého strukturalismu, Brno 1999.
View in Google Scholar
Jirsa T., Fyziognomie psaní. V záhybech literárního ornamentu, Praha 2012.
View in Google Scholar
Jirsa T., Vynalézavá krádež jazyka. Écrits bruts mezi žánrem a diagnózou, „A2” 2015, R. 9, nr 5.
View in Google Scholar
Košek Z., Typlt J., Jak se dělá počasí, Liberec 2001.
View in Google Scholar
Kroutvor J., Praha. Město ostrých hran, Praha 1992.
View in Google Scholar
Księżyk R., Śnialnia. Śląski underground, Kraków 2023.
View in Google Scholar
Kundera M., Zakład czeski, przeł. A. Kołakowska, „Zeszyty Literackie” 1983, nr 1.
View in Google Scholar
Macura V., Masarykovy boty a jiné semi(o)fejetony, Praha 1993.
View in Google Scholar
Markowski M.P., Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Schulz, Witkacy, Kraków 2007.
View in Google Scholar
Mitarski J., Twórczość chorych psychicznie. Przegląd badań psychiatrycznych, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 1972, t. 26, z. 4.
View in Google Scholar
Mitarski J., Lęk i fantastyka, „Przekrój” 1975, 26 I, nr 1555.
View in Google Scholar
Mukařovský J., Wśród znaków i struktur, wyb., red. i wstęp J. Sławiński, Warszawa 1970.
View in Google Scholar
Nádvorníková A., K surrealismu, Praha 1998.
View in Google Scholar
Nádvorníková A., Na místě úvodu, [w:] Umělci čistého srdce. Naivní a lidové umění, art brut.
View in Google Scholar
Sbírka Pavla Konečného, Olomouc 2001.
View in Google Scholar
Nádvorníková A., Art brut v českých zemích. Mediumici, solitéři, psychotici, Olomouc 2008.
View in Google Scholar
Nycz R., Język modernizmu. Prolegomena historycznoliteracka, Wrocław 2002.
View in Google Scholar
Sládek O., Jan Mukařovský. Život a dílo, Brno 2015.
View in Google Scholar
Švankmajer J., Imaginace je možná cesta ke svobodě. Rozhovor s Janem Švankmajerem, „Host” 2006, nr 4.
View in Google Scholar
Syrové umění. Sbírka Jana a Evy Švankmajerových, red. F. Dryje, B. Solařík, M. Souček, Praha 2004.
View in Google Scholar
Teige K., Kresby Karla Havlíčka, [w:] K. Teige, Osvobozování života a poezie. Studie ze čtyřicátých let, Praha 1994.
View in Google Scholar
Thévoz M., Le Langage de la rupture, Paris 1978.
View in Google Scholar
Typlt J., Rukou psané vysílání. O textech, které se vzpírají literatuře, „A2” 2009, R. 5, nr 7.
View in Google Scholar
Wolff J., Malarze naiwnego realizmu w Polsce. Nikifor, „Arkady” 1938, nr 3.
View in Google Scholar
Zemánková T., Art brut v kulturologické perspektivě. Symbolická imaginace v art brut, Dizertační práce, Univerzita Karlova, Filozofická fakulta, Ústav etnologie, 2009, [online] https://dspace.cuni.cz/handle/20.500.11956/21160.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
