Pamięć, tabu, trauma w najnowszym kinie polskim
Przypadek Róży W. Smarzowskiego, Idy P. Pawlikowskiego i Pokłosia W. Pasikowskiego
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.12.2015.35.17Keywords:
Róża (Rose), Ida, Pokłosie (Aftermath), prosthetic memory, postmemory, politics of regretAbstract
Memory, Taboo, Trauma in Contemporary Polish Cinema
Contemporary film settlement of the twentieth‑century history, especially of experiences of World War II and Polish People’s Republic, on the one hand continues the tradition started by Polish Film School of de‑mythologizing trend, on the other hand – seeks new means of aesthetic expression. Through the analysis of Rose, dir. W. Smarzowski, Aftermath, dir. W. Pasikowski and Ida, dir. P. Pawlikowski, I present how the recent Polish cinema struggles with the collective trauma. As my research tools, I used concepts proposed by M. Hirsch, J.K. Olick, D. LaCapra and A. Landsberg, among others. That allowed me to take a look at relations between the protagonists inside diegesis, but also to reflect on the situation of the Polish cinema, which still struggles with, what M. Janion defined as “the post‑Romantic neurosis of Polish society”. However, I have tried to show, that “the politics of regret”, “the prosthetic memory” and, dictated by the logic of capitalism, the realities of postmemory in popular culture, may have also positive overtones in highlighting marginalised history.
Downloads
References
Datner H., Graff A., My, komisarki od kultury – polemika z Vargą o „Idzie”, Wyborcza.pl, 13 XI 2013, [online] http://wyborcza.pl/1,75475,14939785,My__komisarki_od_kultury___polemika_z_Varga_o__Idzie_.html.
View in Google Scholar
Farrell K., Post‑Traumatic Culture. Injury and Interpretation in the Nineties, Baltimore 1998.
View in Google Scholar
Graff A., „Ida” – subtelność i polityka, „Krytyka Polityczna” 2013, 1 XI, [online] http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/film/20131031/graff‑ida‑subtelnosc‑i‑polityka.
View in Google Scholar
Hirsch M., The Generation of Postmemory. Writing and Visual Culture After the Holocaust, New York 2012, Gender and Culture.
View in Google Scholar
Hirsch M., Pokolenie postpamięci, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, „Didaskalia” 2011, nr 105.
View in Google Scholar
Janion M., Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Kobielska M., Pamięć zbiorowa w centrum nowoczesności. Ujęcie Jeffreya K. Olicka, „Teksty Drugie” 2010, nr 6.
View in Google Scholar
Kristeva J., Czarne słońce. Depresja i melancholia, przeł. M.P. Markowski, R. Ryziński, wstęp M.P. Markowski, Kraków 2007, Horyzonty Nowoczesności, t. 63.
View in Google Scholar
LaCapra D., Historia w okresie przejściowym. Doświadczenie, tożsamość, teoria krytyczna, przeł. K. Bojarska, Kraków 2009, Horyzonty Nowoczesności, t. 81.
View in Google Scholar
LaCapra D., Trauma, Absence, Loss, „Critical Inquiry” 1999, Vol. 25, nr 4. DOI: https://doi.org/10.1086/448943
View in Google Scholar
Landsberg A., Prosthetic Memory. The Transformation of American Remembrance in the Age of Mass Culture, New York 2004.
View in Google Scholar
Lubelski T., Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty, Katowice 2009.
View in Google Scholar
Mach A., Poetyka postpamięci i etyka świadka‑spadkobiercy Zagłady w polskiej literaturze najnowszej, Warszawa 2013 [maszynopis].
View in Google Scholar
Mach A., Polska kondycja posttraumatyczna – próba diagnozy, [w:] Kultura po przejściach, osoby z przeszłością. Polski dyskurs postzależnościowy – konteksty i perspektywy badawcze, red. R. Nycz, Kraków 2011, Seria Wydawnicza Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych, t. 1.
View in Google Scholar
Marczak M., Obraz Warmii i Mazur w polskim filmie fabularnym i serialu. Rekonesans, „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna” 2012, nr 8.
View in Google Scholar
Mąka‑Malatyńska K., Widok z tej strony. Przedstawienia Holocaustu w polskim filmie, Poznań 2012, Seria Filmoznawcza, nr 9.
View in Google Scholar
Morstin‑Popławska A., Mocne filmy i głębokie kompleksy. „Róża” Wojtka Smarzowskiego wobec „Jak być kochaną” Wojciecha J. Hasa, „Kwartalnik Filmowy” 2012, nr 77/78.
View in Google Scholar
Radny A., Wpływ traumy na psychikę. Psychoterapia ofiary, „Annales Academiae Medicae Stetinentis” 2011, sympozja 1: Neurokognitywistyka w patologii i zdrowiu 2009‑2011.
View in Google Scholar
Sierbińska A., Konstrukcje pamięci. „Postpamięć” Marianne Hirsch, postpamięć Christiana Boltanskiego, „Konteksty” 2010, nr 1.
View in Google Scholar
Szczepan A., Polski dyskurs posttraumatyczny. Literatura polska ostatnich lat wobec Holokaustu i tożsamości żydowskiej, [w:] Kultura po przejściach, osoby z przeszłością. Polski dyskurs postzależnościowy – konteksty i perspektywy badawcze, red. R. Nycz, Kraków 2011, Seria Wydawnicza Centrum Badań Dyskursów Postzależnościowych, t. 1.
View in Google Scholar
Tokarska‑Bakir J., Polska jako chory człowiek Europy? Jedwabne, „postpamięć” i historycy, [online] http://www.eurozine.com/articles/2003‑05‑30‑tokarska‑pl.html.
View in Google Scholar
Wigura K., Dlaczego „Ida” tak gniewa. Częściowe podsumowanie dyskusji o filmie Pawła Pawlikowskiego, „Kultura Liberalna” 2013, 26 XI, [online] http://kulturaliberalna.pl/2013/11/26/wigura‑dlaczego‑ida‑tak‑gniewa‑czesciowe‑podsumowanie‑dyskusji‑o‑filmie‑pawla‑pawlikowskiego.
View in Google Scholar
Zawadzka A., Ida, Lewica.pl, 25 X 2013, [online] http://lewica.pl/blog/zawadzka/28791.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
