Relacje pomiędzy kulturą a etnicznością w tekstach Cezarii Anny Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowej

Authors

  • Lilianna Dorak-Wojakowska Akademia Ignatianum

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.11.2014.31_1.04

Keywords:

folk culture, ritual, nation, ethnicity, tradition

Abstract

Relations between Culture end Ethnicity in the Texts of Cezaria Anna Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowa

The article describes main fields of interest of the outstanding Polish ethnologist, one of the most important researchers of folk rituals and culture in the interwar period. The article analyses her texts dedicated to ethnical and national problems, in which there are deliberations on the research subject of ethnology (whose distinguishing criterion is tradition) and its scientific material, which serve the cognition of culture’s morphology. Research on products of folk culture, mostly from Wileńszczyzna, passed in oral tradition, makes possible such cognition. Interrelationship between ethnicity and culture is present in crucial texts of Cezaria Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowa collected in the volume The Tradition’s Chain written in the years 1922‑1953, such as: ‘From Studies of Wedding Rites of Polish People’ (1929), ‘A Few Notes and News about Ethnography of Wileński District’ (1930), ‘Two Cultures and Two Sciences’ (1936) and ‘Ethnical Groups on the Territory of the Great Duchy of Lithuania and Three Nations’ (1953). Using the phenomenological method in the research of folk culture on the borderland between Poland and Lithuania, Cezaria Jędrzejewiczowa interprets preserved stories, tracks down their main motifs, reveals their genesis and meaning, which has developed over centuries. The article discusses social and cultural determinants of the rural people, such as ties of tradition, ethnical collective consciousness, religion and language.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Lilianna Dorak-Wojakowska, Akademia Ignatianum

    Adiunkt w Instytucie Kulturoznawstwa Akademii Ignatianum w Krakowie, absolwentka teatrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problematyki związków teatru i antropologii kultury. Główny nurt jej badań obejmuje poszukiwanie elementów wspólnych dla form teatralnych i parateatralnych powstałych w różnych tradycjach kulturowych. Autorka książki Poetyka cielesności w utworach dramatycznych Tadeusza Różewicza. Publikuje m.in. w „Perspektywach Kultury”, „Horyzontach Wychowania”, pracach zbiorowych: Teatr, przestrzeń, ciało, dialog. Poszukiwania we współczesnym teatrze; Zwrot performatywny w estetyce oraz seriach wydawniczych: Dramat Współczesny. Interpretacje; Humanitas. Studia Kulturoznawcze; Varia Culturalia oraz tomie Etos życia – etos sztuki. Wokół legendy o św. Genezjuszu – aktorze.

References

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, j.3142.
View in Google Scholar

Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Materiały Cezarii Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowej, sygn. 31.
View in Google Scholar

Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Materiały Rodziny Baudouin de Courtenay, sygn. III‑298.
View in Google Scholar

Babiński G., Pogranicze polsko‑ukraińskie.
View in Google Scholar

Etniczność, zróżnicowanie religijne, tożsamość, Kraków 1997.
View in Google Scholar

Barth F., Introduction, [w:] Ethnic Groups and Boundaries. The Social Organisation of Cultural Difference, red. tenże, Boston 1969.
View in Google Scholar

Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowa C., Łańcuch tradycji. Teksty wybrane, wybór L. Mróz, A. Zadrożyńska, Warszawa 2005, Archiwum Etnologiczne.
View in Google Scholar

Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowa C., Zakład Etnologii Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i jego zadania, Wilno 1933.
View in Google Scholar

Była taka szkoła. Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie, 1915‑1939, red. E. Sławińska‑Zokościelna, Londyn 1987.
View in Google Scholar

Bystroń J.S., Etnografia Polski, Warszawa 1947.
View in Google Scholar

Bystroń J.S., Wstęp do ludoznawstwa polskiego, Lwów 1926, Lwowska Biblioteka Slawistyczna, 1.
View in Google Scholar

Dégh L., The Study of Ethnicity in Modern European Ethnology, [w:] Folklore, Nationalism and Politics, red. F.J. Oinas, Columbus 1978, Indiana University Folklore Institute Monograph Series.
View in Google Scholar

Draus J., Oświata i nauka polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie 1939‑1950, Lublin 1993, Źródła i Monografie Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 124.
View in Google Scholar

Draus J., Życie i działalność Cezarii Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowej (1885‑1967), [w:] Losy Polek żyjących na obczyźnie i ich wkład w kulturę i naukę świata – historia i współczesność. Materiały z IV Sympozjum Biografistyki Polonijnej – Wiedeń 1‑2 września 1999, red. A. Judycka, Z. Judycki, Lublin 1999.
View in Google Scholar

Draus J., Terlecki R., Polskie szkoły wyższe i instytucje naukowe na emigracji 1939‑1945, Wrocław 1984, Nauka dla Wszystkich, 382.
View in Google Scholar

Dubicki T., Polscy uchodźcy w Rumunii 1939‑1945. Studia i materiały, Warszawa 1995.
View in Google Scholar

Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne, t. 1, red. E. Fryś‑Pietraszkowa, A. Kowalska‑Lewicka, A. Spiss, Kraków 2002.
View in Google Scholar

Gawenda J., Jej życie to walka o wolną naukę i kulturę polską, [w:] M. Ehrenkreutz‑Jasińska, Romualda i Cezaria. Konkurs „Prababka w kolorze sepii”, „Twój Styl” 1993, nr 7/8.
View in Google Scholar

Gloger Z., Obchody weselne, Kraków 1869.
View in Google Scholar

Gloger Z., Rok polski w życiu, tradycji i pieśni, Warszawa 1983.
View in Google Scholar

Historia etnografii polskiej, red. M. Terlecka, Wrocław 1973, Historia Nauk Społecznych i Humanistycznych w Polsce.
View in Google Scholar

Jackiewicz M., Nauka i uczeni na ziemi wileńskiej od XVI w. do 1945 r., Bydgoszcz 2010, Biblioteka Wileńskich Rozmaitości. Seria B, 74. Encyklopedia Ziemi Wileńskiej, 9.
View in Google Scholar

Jasiewicz Z., Polacy z Ukrainy w Kazachstanie. Etniczność i historia, „Lud” 1992, t. 75.
View in Google Scholar

Jasiewicz Z., Tatarzy polscy. Grupa etniczna czy etnograficzna?, „Lud” 1980, t. 64.
View in Google Scholar

Judycki Z.A., Polski Uniwersytet na Obczyźnie w Londynie. Słownik biograficzny pracowników naukowych, Londyn 2008.
View in Google Scholar

Kabzińska I., Między grupą etniczną a narodem, „Etnografia Polska” 2000, t. 44, z. 1‑2.
View in Google Scholar

Kłoskowska A., Kultury narodowe u korzeni, Warszawa 1996.
View in Google Scholar

Kopczyńska‑Jaworska B., Problem świadomości etnicznej i narodowej. Metody i osiągnięcia badań polskiej etnografii, „Lud” 1983, t. 67.
View in Google Scholar

Kosiński D., Misterium roku polskiego, „Dialog” 2007, nr 7/8.
View in Google Scholar

Kosiński D., Teatra polskie – historie, Warszawa 2010.
View in Google Scholar

Limanowski M., Był kiedyś teatr Dionizosa, wstęp, wybór i oprac. Z. Osiński, Warszawa 1994.
View in Google Scholar

Malinowski B., Wierzenia pierwotne i formy ustroju społecznego, Kraków 1915.
View in Google Scholar

Melodje [!] ludowe litewskie, cz. 1, zebr. A. Juszkiewicz, oprac. O. Kolberg, I. Kopernicki, red. i wyd. Z. Noskowski, J. Baudouin de Courtenay, Kraków 1900.
View in Google Scholar

Michna E., Łemkowie. Grupa etniczna czy naród?, Kraków 1995, Religiologica Juventa.
View in Google Scholar

Moszyński K., Człowiek. Wstęp do etnografii powszechnej i etnologii, Wrocław 1958.
View in Google Scholar

Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2: Kultura duchowa, cz. 1‑2, Warszawa 1968.
View in Google Scholar

Obrębski J., Problem etniczny Polesia, „Sprawy Narodowościowe” 1936, R. 10, nr 1‑2.
View in Google Scholar

Obrębski J., Problem grup etnicznych w etnologii i jego socjologiczne ujęcie, „Przegląd Socjologiczny” 1936, t. 4.
View in Google Scholar

Pastuszka W., Muzeum Etnograficzne Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Prośba o pomoc, Archeowieści, 5 III 2013, [online] http://archeowiesci.pl/2013/03/05/muzeum‑etnograficzne‑uniwersytetu‑stefana‑batorego‑w‑wilnie‑prosba‑o‑pomoc/.
View in Google Scholar

Pigoń S., Na drogach kultury ludowej. Rozprawy i studia, wybór i oprac. T. Jodełka‑Burzecki, Warszawa 1974.
View in Google Scholar

Polski Uniwersytet na Obczyźnie w Londynie, [online] http://www.puno.edu.pl.
View in Google Scholar

Posern‑Zieliński A., III. Problematyka etniczna w badaniach etnologicznych i antropologicznych. Studia etniczne w polskiej etnologii po 1945 roku. Ich uwarunkowania, konteksty i nurty, „Lud” 1995, t. 78.
View in Google Scholar

Róziewicz J., Powiązanie Jana Niecisława Baudouin z petersburskim ośrodkiem naukowym, [w:] Działalność naukowa, dydaktyczna i społeczno‑polityczna Jana Niecisława Baudouina de Courtenay w Rosji, red. tenże, Wrocław 1991.
View in Google Scholar

Sadowski A., Narody wielkie i małe – Białorusini w Polsce, Kraków 1991.
View in Google Scholar

Sadowski A., Pogranicze polsko‑białoruskie. Tożsamość mieszkańców, Białystok 1995.
View in Google Scholar

Sulimirski T., Fundusz Kultury Narodowej 1939‑1946, „Nauka Polska na Obczyźnie” (Londyn) 1961, z. 3.
View in Google Scholar

Szczepański M.S., Region pogranicza kulturowego w perspektywie socjologicznej. Przypadek Górnego Śląska, [w:] Kultury regionalne i pogranicza kulturowe a świadomość etniczna, red. I. Bukowska‑Floreńska, Katowice 1999, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, 1749. Studia Etnologiczne i Antropologiczne, 2.
View in Google Scholar

Szynkiewicz S., Silva ethnicum, [w:] Konflikty etniczne. Źródła, typy, sposoby rozstrzygania, red. I. Kabzińska‑Stawarz, S. Szynkiewicz, Warszawa 1996, Biblioteka Etnografii Polskiej, 51.
View in Google Scholar

Śródka A., Uczeni polscy XIX‑XX stulecia, t. 1: A‑G, Warszawa 1994.
View in Google Scholar

Turkowski L., Prof. dr Cezaria Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowa. Wspomnienie, „Lud” 1968, t. 52.
View in Google Scholar

Zadrożyńska‑Barącz A., Fenomenologiczna koncepcja historii i kultury. Zastosowanie w polskich badaniach etnograficznych, „Etnografia Polska” 1968, t. 12.
View in Google Scholar

Zamojska D., Cezaria Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowa, [w:] Kobieta i kultura. Kobiety wśród twórców kultury intelektualnej i artystycznej w dobie rozbiorów i w niepodległym państwie polskim. Zbiór studiów, t. 4, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 1996.
View in Google Scholar

Żmigrodzki M., Lud Polski i Rusi. Wśród Słowian i Ariów, t. 1: Obrzędy weselne, Kraków 1907.
View in Google Scholar

Downloads

Published

12-09-2014

How to Cite

“Relacje Pomiędzy Kulturą a Etnicznością W Tekstach Cezarii Anny Baudouin de Courtenay‑Ehrenkreutz‑Jędrzejewiczowej”. 2014. Politeja 11 (5 (31/1): 65-91. https://doi.org/10.12797/Politeja.11.2014.31_1.04.