Model podmiotowego rozwoju miast. Analiza politologiczno-prawna

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.86.18

Keywords:

subjectivity, urban development, political and legal analysis, model of subjective development of cities

Abstract

THE MODEL OF SUBJECTIVE DEVELOPMENT OF CITIES: POLITICAL AND LEGAL ANALYSIS

The development policy of the cities is analyzed and studied mainly with the help of concepts typical of geography, spatial economy and sociology. The article proposes to look at this issue through the prism of political science. The epistemology of the concept of political subjectivity, the theory of rational choice, the new institutionalism and system analysis will be used. Based on the conclusions from the theoretical part, the authors distinguish four criteria for the political analysis of the position of cities in Poland. They are: the criterion of resources and interests, the criterion of efficiency, the criterion of relations, and the criterion of coordination. Those criteria relate to, i.a. activities of political authorities in relation to cities, the influence they have on implementation of functions assigned to them, as well as the way in which the role of cities in the state’s political system changes. Based on the analysis of the four criteria, it is possible to determine whether cities are to a greater extent subjects or objects of activities of the central center of political power in the state. Using a schematic matrix of city development models proposed by the author, it is then possible to determine whether, in political terms, we are dealing with a subjective development of cities in Poland.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biographies

  • Michał Dulak, Krakow University of Economics

    Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce. Adiunkt w Katedrze Studiów nad Procesami Integracyjnymi w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiego Towarzystwa Studiów Europejskich. Jego zainteresowania badawcze obejmują polityki Unii Europejskiej, krajową koordynację polityk europejskich, parlamenty narodowe w UE oraz ustrój i polityki publiczne samorządu terytorialnego. Autor i współautor m.in. Legitymizacji polskiej polityki europejskiej. Analizy systemowej (2017) oraz Oceny skutków regulacji w gminach (2020).

  • Jeremiasz Salamon, Krakow University of Economics

    Doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce, adiunkt w Instytucie Gospodarki Przestrzennej i Studiów Miejskich (Katedra Gospodarki Przestrzennej) Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Jego główne zainteresowania naukowe koncentrują się na zagadnieniach związanych z polityką rozwoju (polityka regionalna, polityka spójności Unii Europejskiej, terytorializacja polityki rozwoju, polityka miejska, rewitalizacja, strategiczne zarządzanie rozwojem na poziomie lokalnym i regionalnym) oraz problematyce wyborczej (systemy wyborcze i ich konsekwencje, zachowania wyborcze, systemy partyjne). Uczestniczył w pracach nad dokumentami strategiczno-programowymi na poziomie regionalnym, krajowym oraz europejskim.

References

Acuto M. i in., The City as Actor in UN Frameworks: Formalizing „Urban Agency” in the International System?, „Territory, Politics, Governance” 2021, vol. 11, no. 3, https://doi.org/10.1080/21622671.2020.1860810. DOI: https://doi.org/10.1080/21622671.2020.1860810
View in Google Scholar

Badanie funkcji, potencjału oraz trendów rozwojowych miast w województwie małopolskim [badanie zrealizowane na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego pod kierunkiem prof. B. Domańskiego i prof. A. Noworóla], Kraków 2010, [online] http://www.fundusze20072013.malopolska.pl/pokl/Documents/baza-badan/priorytet VIII/Badanie-funkcji-potencjalu-oraz-trendow-rozwojowych-miast.pdf.
View in Google Scholar

Barometr Krakowski 2022. Raport badawczy, oprac. M. Chrzanowski, Kraków, VII 2022, [online] https://strategia.krakow.pl/barometr_krakowski/262668,artykul,edycja_2022.html.
View in Google Scholar

Bierwiaczonek K., Przestrzeń publiczna jako przedmiot badań studiów miejskich w kontekście współczesnego definiowania miasta, [w:] Zmiany w przestrzeni współczesnych miast, red. M. Malikowski, M. Palak, J. Halik, Rzeszów–Tomaszów Mazowiecki 2015.
View in Google Scholar

Bierwiaczonek K., Lewicka B., Nawrocki T., Rynki, malle i cmentarze. Przestrzeń publiczna miast śląskich w ujęciu socjologicznym, Kraków–Katowice 2012.
View in Google Scholar

Calder K.E., Global Political Cities. Actors and Arenas of Influence in International Affairs, Washington 2021, https://doi.org/10.1353/sais.0.0036.
View in Google Scholar

Calder K.E., de Freytas M., Global Political Cities as Actors in Twenty-First Century International Affairs, „The SAIS Review of International Affairs” 2009, vol. 29, no. 1. DOI: https://doi.org/10.1353/sais.0.0036
View in Google Scholar

Chmaj M., Podmiotowość polityczna, [w:] Leksykon politologiczny. Polityka – ustrój – idee, red. M. Chmaj, W. Sokół, Lublin 1999.
View in Google Scholar

The City as a Global Political Actor, red. S. Oosterlynck i in., London 2018.
View in Google Scholar

Domański R., Długookresowe tendencje w rozwoju regionalnego systemu gospodarki polskiej. Próba
View in Google Scholar

identyfikacji kodu rozwojowego, [w]: Wizja przyszłości Polski. Studia i analizy, t. 2: Gospodarka i środowisko, red. J. Kleer i in., Warszawa 2011.
View in Google Scholar

Domański R., Gospodarka przestrzenna. Podstawy teoretyczne, Warszawa 2006.
View in Google Scholar

Dulak M., Legitymizacja polskiej polityki europejskiej. Analiza systemowa, Kraków 2017.
View in Google Scholar

Dziemianowicz R.I., Kargol-Wasiluk A., Bołtromiuk A., Samodzielność finansowa gmin w Polsce w kontekście koncepcji good governance, „Optimum. Economic Studies” 2018, no. 4, https://doi.org/10.15290/oes.2018.04.94.16. DOI: https://doi.org/10.15290/oes.2018.04.94.16
View in Google Scholar

Finanse samorządowe po 25 latach samorządności. Diagnoza i perspektywy, red. W.M. Miemiec, Warszawa 2015.
View in Google Scholar

Flis J., Swianiewicz P., Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – reguły podziału, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2021.
View in Google Scholar

Flis J., Swianiewicz P., Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych III – utrwalone wzory, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2021.
View in Google Scholar

Flis J., Swianiewicz P., Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych – wzory podziału, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2021.
View in Google Scholar

Friedmann J., The World City Hypothesis, „Development and Change” 1986, no. 17, https://doi.org/10.1111/j.1467-7660.1986.tb00231.x. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-7660.1986.tb00231.x
View in Google Scholar

Gądecki J., I love NH. Gentryfikacja starej części Nowej Huty?, Warszawa 2012.
View in Google Scholar

Gilowska Z., Finansowanie samorządu terytorialnego według ustawy o finansach publicznych oraz o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, „Samorząd Terytorialny” 1999, no. 3.
View in Google Scholar

Glumińska-Pawlic J., Samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Studium finansowoprawne, Katowice 2003.
View in Google Scholar

Gospodarka finansowa jednostek samorządu terytorialnego 2019, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2020.
View in Google Scholar

Grosse T.G., Przegląd koncepcji teoretycznych rozwoju regionalnego, „Studia Regionalne i Lokalne” 2002, no. 1.
View in Google Scholar

Hausner J., Modele polityki regionalnej w Polsce, „Studia Regionalne i Lokalne” 2001, no. 1.
View in Google Scholar

Izdebski H., Pozycja ustrojowa Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, „Samorząd Terytorialny” 2013, no. 12.
View in Google Scholar

Jacobs J., The Death an Life of Great American Cities, New York 1961.
View in Google Scholar

Jakość procesu stanowienia prawa w drugim roku rządów Prawa i Sprawiedliwości, Obywatelskie Forum Legislacji, [online] http://www.batory.org.pl/upload/files/Programy%20operacyjne/Odpowiedzialne%20Panstwo/X%20Komunikat_OFL.pdf.
View in Google Scholar

Jastrzębska M., Samodzielność ekonomiczna i finansowa jednostek samorządu terytorialnego, „Ekonomia” 2004, no. 13.
View in Google Scholar

Karwat M., O kryteriach podmiotowości politycznej. Remanent pojęciowy, [w:] Granice teorii polityki. Świat zachodni w stanie zagrożenia, red. W. Bulira, Lublin 2018.
View in Google Scholar

Kisała M., Przystępowanie jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, [w:] Formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego, red. B. Dolnicki, Warszawa 2012.
View in Google Scholar

Korenik S., Teoria bazy ekonomicznej jako podstawa podbudowy procesów rozwoju lokalnego, „Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu” 1999, no. 807.
View in Google Scholar

Krajowa Polityka Miejska 2030, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Warszawa 2022, [online] https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/polityka-miejska.
View in Google Scholar

Laszlo E., Systemowy obraz świata, przeł. U. Niklas, wstęp A. Siciński, Warszawa 1978.
View in Google Scholar

Lowndes V., Instytucjonalizm, [w:] Teorie i metody w naukach politycznych, red. D. Marsh, G. Stoker, przeł. J. Tegnerowicz, Kraków 2006.
View in Google Scholar

Malewska A., Malewski H., Proces formowania się podmiotowości politycznej społeczności polskiej na Litwie, [w:] Tendencje rozwojowe myśli politycznej i prawnej, red. M. Maciejewski, M. Marszał, M. Sadowski, Wrocław 2014.
View in Google Scholar

Małe i średnie miasta w policentrycznym rozwoju Polski, red. G. Korzeniak, Kraków 2014.
View in Google Scholar

Miemiec W.M., Decentralizacja finansów publicznych a samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego, [w:] Prawo finansowe, red. R. Mastalski, E. Fojcik-Mastalska, Warszawa 2011.
View in Google Scholar

Minister Błaszczak przewodniczył komisji wspólnej. Będzie się zbierać w MSWiA, Portal Samorządowy, 24 II 2016, [online] http://www.portalsamorzadowy.pl/komunikacja-spoleczna/minister-blaszczak-przewodniczyl-komisji-wspolnej-bedzie-sie-zbierac-w-mswia,78018.html.
View in Google Scholar

Pakiet dla średnich miast, Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, [online] https://www.miir.gov.pl/strony/strategia-na-rzecz-odpowiedzialnego-rozwoju/kluczowe-projekty/pakiet-dla-srednich-miast/.
View in Google Scholar

Porawski A., Czajkowski J.M., Stan finansów JST. Raport dla Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego na posiedzenie w dniu 17 lipca 2019 r., uzupełniony po debacie na posiedzeniach Komisji i Zespołu, skorygowany ma podstawie danych z WFP z 20 stycznia 2020 r., Związek Miast Polskich, Poznań, 20 II 2020, [online] https://www.miasta.pl/uploads/attachment/file/3170/Stan_finans_w_JST_21.02.2020_final.pdf.
View in Google Scholar

Problemy społeczne i kulturowe współczesnego miasta, red. I. Bukowska-Floreńska, Katowice 2010.
View in Google Scholar

Raport roboczy grupy eksperckiej Kongresu Polityki Miejskiej ds. Nowej Krajowej Polityki Miejskiej, red. K. Janas, 7 XI 2019, [online] http://obserwatorium.miasta.pl/wp-content/uploads/2019/11/2019-11-07_KPM_NOWA_KRAJOWA_POLITYKA_MIEJSKA-raport-roboczy.pdf.
View in Google Scholar

Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (wg stanu prawnego po zmianie z dnia 26 stycznia 2018 r.), M.P. 2018, poz. 146.
View in Google Scholar

Report on the Impact of CoR Opinions, European Committee of the Regions, Brussels, 17 I 2022, [online] https://cor.europa.eu/en/our-work/Documents/Opinions/COR-2021-05964-08-01-NB-REF-EN.pdf.
View in Google Scholar

Rodriguez N.P., Feagin J.R., Urban Specialization in the World System: An Investigation of Historical Cases, „Urban Affairs Quarterly” 1986, vol. 22, no. 2, https://doi.org/10.1177/004208168602200201. DOI: https://doi.org/10.1177/004208168602200201
View in Google Scholar

Rozporządzenie (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT), Dz. Urz. UE L, 2006, nr 210.
View in Google Scholar

Runge A., Metodologiczne problemy badania miast średnich w Polsce, „Prace Geograficzne” 2012, vol. 129.
View in Google Scholar

Salamon J., Porozumienie terytorialne jako mechanizm stymulowania współpracy jednostek lokalnego samorządu terytorialnego, „Samorząd Terytorialny” 2022, no. 9.
View in Google Scholar

Samorząd 3.0, Forum Od-nowa, XI 2013, [online] http://www.jawnosc.pl/wp-content/uploads/2013/11/Forum_Od-nowa_Raport_Samorzad_3-0.pdf.
View in Google Scholar

Samorząd terytorialny w kontaktach międzynarodowych, red. M. Czornik, Katowice 2004.
View in Google Scholar

Sassen S., The Global City. New York, London, Tokyo, Princeton 1991.
View in Google Scholar

Shepsle K.A., Rational Choice Institutionalism, [w:] The Oxford Handbook of Political Institutions, red. R.A.W. Rhodes, S.A. Binder, B.A. Rockman, Oxford 2006.
View in Google Scholar

Sprawozdanie z realizacji Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030. Sprawozdanie za rok 2030 (za okres 01.10.2019-31.12.2020), Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Warszawa 2021, [online] https://www.ewaluacja.gov.pl/media/100305/Sprawozdanie_z_realizacji_KSRR_do_2030_roku.pdf.
View in Google Scholar

Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do 2020 roku (z perspektywą do 2030 r.), Warszawa 2017, [online] https://www.gov.pl/documents/33377/436740/SOR.pdf.
View in Google Scholar

Strategia Rozwoju Województwa Śląskiego „Śląskie 2030” – Zielone Śląskie, Katowice, X 2020, [online] https://www.slaskie.pl/content/strategia-rozwoju-wojewodztwa-slaskiego-slaskie-2030.
View in Google Scholar

Strategia Rozwoju Województwa Śląskiego: „Śląskie 2020+”, Katowice, VII 2013, [online] https://www.slaskie.pl/content/1372921202_2013-07-04.
View in Google Scholar

Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2030, Szczecin, VI 2019, [online] http://bip.rbip.wzp.pl/artykul/strategia-rozwoju-wojewodztwa-zachodniopomorskie go-do-roku-2030.
View in Google Scholar

Subregionalny Program Rozwoju do roku 2020, Kraków, XII 2015, [online] https://www.rpo.malopolska.pl/download/program-regionalny/o-programie/zapoznaj-sie-z-prawem-i-dokumentami/subregionalny-program-rozwoju-do-roku-2020/2016/01/Subregionalny_Program_Rozwoju_do_roku_2020.pdf.
View in Google Scholar

Surówka K., Owsiak K., Administrowanie czy rozwój – 20 lat doświadczeń finansowania polskiego samorządu terytorialnego, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 2018, no. 56, https://doi.org/10.15584/nsawg.2018.4.2. DOI: https://doi.org/10.15584/nsawg.2018.4.2
View in Google Scholar

Swianiewicz P., Program Inwestycji Strategicznych dla terenów popegeerowskich: realne czy pozorne wsparcie?, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2022.
View in Google Scholar

Swianiewicz P., Łukowska J., Bogactwo samorządów. Ranking dochodów JST 2016, [online] http://www.wspolnota.org.pl/fileadmin/user_upload/Ranking/Ranking_-_Zamoznosc_samorzadow_2016_r_OK.pdf.
View in Google Scholar

Swianiewicz P., Łukomska J., Kondycja finansowa samorządów u progu pandemii. Ranking nadwyżki operacyjnej netto, Wspólnota, 2021, [online] https://wspolnota.org.pl/fileadmin/user_upload/Nr_08-2021_Nadwyzka_operacyjna.pdf.
View in Google Scholar

Swoiński T., Decentralizacja finansów publicznych warunkiem rzeczywistej decentralizacji państwa, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H, Oeconomia” 2012, vol. 46, no. 3.
View in Google Scholar

Szołno-Koguc J., Samodzielność dochodowa jednostek samorządu terytorialnego – aspekty teoretyczne, „Studia BAS” 2021, no. 1, https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.02. DOI: https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.02
View in Google Scholar

Sztompka P., Analiza systemowa w naukach politycznych, [w:] Metodologiczne i teoretyczne problemy nauk politycznych, red. K. Opałek, Warszawa 1975.
View in Google Scholar

Śleszyński P., Aktualizacja delimitacji miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze (powiększających dystans rozwojowy), Warszawa 2019.
View in Google Scholar

Śleszyński P., Delimitacja miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze, Warszawa 2016.
View in Google Scholar

Śleszyński P., Delimitacja Miejskich Obszarów Funkcjonalnych stolic województw, „Przegląd Geograficzny” 2013, vol. 2.
View in Google Scholar

Ślusarczyk Z., Szyjko C.T., Samorząd terytorialny podmiotem polityki regionalnej Unii Europejskiej. Rozwiązania instytucjonalno-prawne, Warszawa–Piotrków Trybunalski 2011.
View in Google Scholar

Tarnowska A., Status miasta na prawach powiatu i jego wpływ na rozwój miast, „Zeszyty Naukowe – Ostołęckie Towarzystwo Naukowe” 2011, z. 25.
View in Google Scholar

Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 1990 r. Regulamin Senatu. Tekst ujednolicony, oprac. na podstawie M.P. 2014, poz. 529 i 707 oraz M.P. 2015, poz. 373.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, Dz.U. 2000, nr 91, poz. 1009.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst ujednolicony), Dz.U. 2003, nr 203, poz. 1966.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej, Dz.U. 2005, nr 90, poz. 759.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity), Dz.U. 2021, poz. 1057.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, Dz.U. 2014, poz. 1146.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2020, poz. 1378.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, Dz.U. 2022, poz. 1079.
View in Google Scholar

Wskaźniki zagospodarowania i ładu przestrzennego w gminach, red. P. Śleszyński, Warszawa 2013.
View in Google Scholar

Założenia do Kontraktu Samorządowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020, Wydział Zarządzania Strategicznego, Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, Szczecin 2013, [online] http://www.rpo.wzp.pl/sites/default/files/pliki/12_zalozenia_do_kontraktu_samorzadowego_w_ramach_rpo_wz_2014-2020.pdf.
View in Google Scholar

Downloads

Published

03-12-2023

Issue

Section

Zagadnienia polityczne i prawne

How to Cite

“Model Podmiotowego Rozwoju Miast. Analiza Politologiczno-Prawna”. 2023. Politeja 20 (5(86): 383-410. https://doi.org/10.12797/Politeja.20.2023.86.18.