Koncepcja patriotyzmu krytycznego jako punkt odniesienia polskiej polityki historycznej
Przypadek parlamentarnego dyskursu o zbrodni katyńskiej i ludobójstwie na Wołyniu
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.21.2024.90.14Keywords:
critical patriotism, commemorative resolutions, historical politics, Volhynian Genocide, Katyn MassacresAbstract
THE CONCEPT OF „CRITICAL PATRIOTISM” AS A BENCHMARK FOR POLISH POLITICS OF MEMORY: PARLIAMENTARY DISCOURSE ON THE KATYN MASSACRES AND THE GENOCIDE IN VOLHYNIA
The article focuses on the idea of “critical patriotism”, expressed mainly in the prominent essay Two fatherlands, two patriotisms published in the early 1980s by Jan Józef Lipski. The Discourse-Historical Approach in Critical Discourse Analysis was applied to examine over 30 commemorative resolutions adopted by the Polish Sejm and the Senate between the years 1990 and 2019. The author argues that the concept espoused by J.J. Lipski had (and still has) great impact on the political elites of the Third Polish Republic. The article will demonstrate that the analysed documents strongly reflect the discourse associated with the idea of “critical patriotism”.
Downloads
References
Biuletyn Komisji Spraw Zagranicznych nr 2006/IV z 7 lipca 2003 r., Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji, [online] http://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/wgskrnr/SZA-100.
View in Google Scholar
Blažek P., Ryszard Siwiec 1909-1968, przeł. T. Grabiński, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Czapliński P., Niewspólna. Kilka uwag o ojczyźnie, „Teksty Drugie” 2021, nr 3, https://doi.org/10.18318/td.2021.3.1. DOI: https://doi.org/10.18318/td.2021.3.1
View in Google Scholar
Czubaj-Kuźmin S., Rocznice katyńskie w latach 1990-2010. Funkcje rytuału politycznego w polskiej kulturze pamięci, Poznań 2019.
View in Google Scholar
Draus J., Ryszard Siwiec, [w:] Żywe pochodnie. Świadectwa sprzeciwu i solidarności wobec agresji na Czechosłowację w 1968 roku, red. J. Draus, M. Szymanowski, Warszawa 2018.
View in Google Scholar
Dudek A., Historia i polityka w Polsce po 1989 roku, [w:] Historycy i politycy. Polityka pamięciw III RP, red. P. Skibiński, T. Wiścicki, M.
View in Google Scholar
Wysocki, Warszawa 2011.
View in Google Scholar
Dudek A., Historia polityczna Polski 1989-2012, Kraków 2013.
View in Google Scholar
Fedorowicz K., Polityka Polski wobec Rosji, Ukrainy i Białorusi w latach 1989-2010, Poznań2011.
View in Google Scholar
Gawin D., O pożytkach i szkodliwości historycznego rewizjonizmu, [w:] Pamięć i odpowiedzialność, red. R. Kostro, T. Merta, Kraków–Wrocław 2005.
View in Google Scholar
Kamiński Ł., Ręce precz od Czechów! Polacy wobec inwazji na Czechosłowację w 1968 r., „Więź”, 20 VIII 2018, [online] https://wiez.pl/2018/08/20/rece-precz-od-czechow-polacy-wobec-inwazji-na-czechoslowacje-w-1968-r/#_ftn1.
View in Google Scholar
Kobielska M., Polska kultura pamięci w XXI wieku: dominanty. Zbrodnia katyńska, powstanie warszawskie i stan wojenny, Warszawa 2016, https://doi.org/10.4000/books.iblpan.4490. DOI: https://doi.org/10.4000/books.iblpan.4490
View in Google Scholar
Kończal K., Politics of Innocence: Holocaust Memory in Poland, „Journal of Genocide Research” 2022, vol. 24, no. 2, https://doi.org/10.1080/14623528.2021.1968147. DOI: https://doi.org/10.1080/14623528.2021.1968147
View in Google Scholar
Lipski J.J., Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy (uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków), [w:] tegoż, Pisma polityczne. Wybór, red. Ł. Garbal, Warszawa 2011.
View in Google Scholar
Lipski J.J., Kwestia żydowska, [w:] tegoż, Pisma polityczne. Wybór, red. Ł. Garbal, Warszawa 2011.
View in Google Scholar
Lipski J.J., [Wypowiedź w ankiecie emigracyjnego kwartalnika ukraińskiego „Widnowa” o stosunkach polsko-ukraińskich z 1986 roku], [w:] tegoż, Pisma polityczne. Wybór, red. Ł. Garbal, Warszawa 2011.
View in Google Scholar
Łuczewski M., Kapitał moralny. Polityki historyczne w późnej nowoczesności, Kraków 2017.
View in Google Scholar
Majchrzak G., Operacja „Podhale”, [w:] Wokół Praskiej Wiosny. Polska i Czechosłowacja w 1968 r., red. Ł. Kamiński, Warszawa 2004.
View in Google Scholar
Majchrzak G., Rok 1968: Protesty Polaków przeciw „ohydnej agresji”, „Rzeczpospolita”, 19 VIII
View in Google Scholar
, [online] https://www.rp.pl/historia/art9668651-rok-1968-protesty-polakow-przeciwohydnej-agresji.
View in Google Scholar
Materski W., Od cara do „cara”. Studium rosyjskiej polityki historycznej, Warszawa 2017.
View in Google Scholar
Materski W., Problem rehabilitacji ofiar zbrodni katyńskiej w stosunkach polsko-rosyjskich, „NowaPolityka Wschodnia” 2012, nr 1(2), https://doi.org/10.15804/npw2012103. DOI: https://doi.org/10.15804/npw2012103
View in Google Scholar
Meier Ch., Pamiętanie – wypieranie – zapominanie, [w:] (Kon)teksty pamięci. Antologia, red. K. Kończal, przeł. E. Bagłajewska-Miglus i in., Warszawa 2014.
View in Google Scholar
Misiewicz A., Patrioci krytyczni kontra mitomani. Walka o politykę historyczną w obliczu Grossa, „Refleksje. Pismo naukowe studentów i doktorantów WNPiD UAM” 2011, nr 3.
View in Google Scholar
Narbutt M., Kłamstwo o Kresach zabija drugi raz. Z pisarzem Stanisławem Srokowskim rozmawia Maja Narbutt, „Rzeczpospolita”, 19 VII 2008, [online] https://www.rp.pl/plus-minus/art8109851-klamstwo-o-kresach-zabija-drugi-raz.
View in Google Scholar
Nijakowski L.M., Uchwały sejmowe jako mechanizm polityki pamięci, „Przegląd Humanistyczny” 2017, t. 61, nr 2, https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.4148. DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0010.4148
View in Google Scholar
Oleg Zakirow (1952-2017), IPN, [online] https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/konkursy-i-nagrody/nagroda-kustosz-pamieci/2014/24296,Oleg-Zakirow.html.
View in Google Scholar
Olszański T.A., Miejsce UPA w wielkiej wojnie ojczyźnianej. Dylematy polityki historycznej Ukrainy, Warszawa 2013.
View in Google Scholar
Oświadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2003 r. w związku z 60. rocznicą tragedii wołyńskiej, M.P. 2003, nr 37, poz. 516.
View in Google Scholar
Oświadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 października 1992 r., M.P. 1992, nr 34, poz. 241.
View in Google Scholar
Oświadczenie Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 listopada 1992 r. o zbrodni katyńskiej, M.P. 1992, nr 36, poz. 261.
View in Google Scholar
Przewoźnik A., Proces odkrywania prawdy i upamiętnienie ofiar, [w:] Białe plamy. Czarne plamy.
View in Google Scholar
Sprawy trudne w polsko-rosyjskich stosunkach (1918-2008), red. A.D. Rotfeld, A.W. Torkunow, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Reisigl M., Analiza retoryki politycznej, [w:] Jakościowa analiza dyskursu w naukach społecznych, red. R. Wodak, M. Krzyżanowski, przeł. D. Przepiórkowska, Warszawa 2011.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie uczczenia 70. rocznicy Zbrodni Wołyńskiej i oddania hołdu Jej ofiarom, M.P. 2013, poz. 606.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 kwietnia 2000 r. upamiętniająca 60. rocznicę zbrodni katyńskiej, M.P. 2000, nr 11, poz. 198.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 lipca 2009 r. w sprawie tragicznego losu Polaków na Kresach Wschodnich, M.P. 2009, nr 47, poz. 684.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie oddania hołdu ofiarom ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1943-1945, M.P. 2016, poz. 726.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1990 r. w sprawie Katynia, M.P. 1990, nr 11, poz. 80.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 2005 r. upamiętniająca 65. rocznicę zbrodni katyńskiej, M.P. 2005, nr 18, poz. 293.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 września 2009 r. upamiętniająca agresję Związku Radzieckiego na Polskę 17 września 1939 r., M.P. 2009, nr 63, poz. 831.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 stycznia 2006 r. w sprawie uhonorowania Ks. Prałata Zdzisława Peszkowskiego Pokojową Nagrodą Nobla, M.P. 2006, nr 9, poz. 112.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 kwietnia 1990 r. w sprawie Katynia, M.P. 1990, nr 18, poz. 136.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 czerwca 1995 r. upamiętniająca 55. rocznicę zbrodni katyńskiej, M.P. 1995, nr 30, poz. 346.
View in Google Scholar
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 kwietnia 2010 r. upamiętniająca 70. rocznicę zbrodni katyńskiej, M.P. 2010, nr 21, poz. 198.
View in Google Scholar
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 kwietnia 2005 r. w 65. rocznicę zbrodni katyńskiej, M.P. 2005, nr 22, poz. 333.
View in Google Scholar
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 czerwca 2013 r. w 70. rocznicę Zbrodni Wołyńskiej, M.P. 2013, poz. 582.
View in Google Scholar
Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 kwietnia 2006 r. w sprawie rocznicy Zbrodni Katyńskiej, M.P. 2006, nr 32, poz. 349.
View in Google Scholar
Wybranowski W., Sejm uczcił ofiary UPA, „Rzeczpospolita”, 15 VII 2009, [online] https://www.rp.pl/historia/art15516781-sejm-uczcil-ofiary-upa.
View in Google Scholar
Zemła Ł., Obywatelski Klub Parlamentarny – powstanie, rozwój, fragmentaryzacja. 1989-1991, „Studia Politicae Universitatis Silesiensis” 2007, nr 3.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
