Uznawanie orzeczeń sądów w czasach kryzysu konstytucyjnego w Polsce – czyli „Problem donosiciela” bez problemu donosicieli

Authors

DOI:

https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.104.06

Keywords:

a constitutional crisis, grudge informers, legal philosophy, the Polish justice system

Abstract

ON THE RECOGNITION OF COURT’S JUDGMENTS DURING THE CONSTITUTIONAL CRISIS IN POLAND – „THE PROBLEM OF THE GRUDGE INFORMER” WITHOUT THE PROBLEM OF THE GRUDGE INFORMERS

Many actions of the political officials of the VIII and IX cadences of the Polish Parliament (between 2015 and 2023) resemble the literary fiction of Lon L. Fuller, “The Problem of the Grudge Informers”. The current state of affairs in Poland – a constitutional crisis – represents a pattern with inevitable consequences and dilemmas that could have been anticipated. In the paper, some aspects of literary fiction in question will be compared to the Polish political and legal reality. It will be argued that there are a lot of similarities, even if Fuller’s fiction is way crueler. Even though it’s a matter of degree, this does not change the fact that currently, after the change of government, pro-democratic politicians and other officials face the difficult task of dealing with the consequences of reforms that raise legal doubts. In the area of the justice system, a significant problem is whether judgments issued by judges, whose legitimacy to adjudicate is being questioned, should be deemed or not. The text will utilize proposals from four of the five Fullerian deputies of the Minister of Justice to illustrate how officials of the Polish legal system are approaching the problem in question.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

  • Sławomir Piekarczyk, Uniwersytet Śląski w Katowicach

    Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauk prawnych, adiunkt na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, ekspert prawny w Biurze Rzeczni­ka Praw Obywatelskich. Zainteresowania naukowe autora koncentrują się na zagad­nieniach teorii i filozofii prawa, a w szczególności na problematyce wykładni tekstu prawnego.

References

Bernaczyk M., Idea konstytucjonalizmu w państwach demokratycznych i autorytarnych, „Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem” 2020, t. 42, nr 3. DOI: https://doi.org/10.19195/2300-7249.42.3.1
View in Google Scholar

Bober M. i in., Wymiar sprawiedliwości pod presją. Represje jako metoda walki o przejęcie kontroli nad władzą sądowniczą i prokuraturą w Polsce w latach 2015-2023, Warszawa 2019.
View in Google Scholar

Brown v. Allen, 344 U.S. 443 (1953), [online] https://supreme.justia.com/cases/federal/us/344/443/.
View in Google Scholar

Chauvin T., Przypadki króla Rexa – koncepcja wewnętrznej moralności prawa Lona Luvois Fullera, „Edukacja Prawnicza” 2013, nr 4.
View in Google Scholar

Dębska H., Władza, symbol, prawo. Społeczne tworzenie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2015.
View in Google Scholar

Druk nr 2002 z 26 września 2017 r., s. 9, [online] https://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/984366E2B5A47089C12581D800339FDA/%24File/2002.pdf.
View in Google Scholar

Dzwończyk J., Wybory 2015 – dwie kampanie i dwa populizmy, [w:] Oblicza kampanii wyborczych 2015, red. M. Kułakowska, P. Borowiec, P. Ścigaj, Kraków 2016.
View in Google Scholar

Florczak-Wątor M., O skutkach prawnych nieopublikowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Rozważania na tle oczekującego na publikację wyroku z 9.03.2016 r. (K 47/15), „Przegląd Sądowy” 2016, nr 10.
View in Google Scholar

Fuller L.L., Moralność prawa, przeł. S. Amsterdamski, Warszawa 2023.
View in Google Scholar

Gallie W.B., Essentially Contested Concepts, „Proceedings of the Aristotelian Society” 1955, vol. 56. DOI: https://doi.org/10.1093/aristotelian/56.1.167
View in Google Scholar

Gizbert-Studnicki T., Ujęcie instytucjonalne w teorii prawa, [w:] Studia z filozofii prawa, red. J. Stelmach, Kraków 2001.
View in Google Scholar

Gizbert-Studnicki T., Wieloznaczność leksykalna w interpretacji prawniczej, Kraków 1978.
View in Google Scholar

Janicki M., Granie w zastraszanie, „Polityka” 2025, nr 3.
View in Google Scholar

Kelsen H., Istota i rozwój sądownictwa konstytucyjnego, przeł. B. Banaszkiewicz, Warszawa 2009.
View in Google Scholar

Kolaszyński M., Polityczny spór o sądownictwo w kampanii wyborczej z 2019 roku, [w:] Kampania parlamentarna 2019 roku, red. P. Borowiec, A. Tyszkiewicz, Kraków 2021.
View in Google Scholar

Krotoszyński M., Wokół kazusu donosiciela. Sprawiedliwość tranzycyjna z perspektywy filozofii prawa, [w:] Prawo jest dla obywateli i im ma służyć. Wokół myśli Adama Czarnoty, red. W. Zomerski i in., Warszawa 2024.
View in Google Scholar

Levitsky S., Ziblatt D., Tak umierają demokracje, przeł. O. Łabendowicz, Łódź 2018.
View in Google Scholar

Mill J.S., O wolności, [w:] J.S. Mill, Utylitaryzm. O wolności, przeł. A. Kurlandzka, Warszawa 2005.
View in Google Scholar

Nowak T., Demagogia i populistyczna propaganda w przekazie publicznym polskich partii opcji narodowo-prawicowej, [w:] Autorytarny populizm w XXI wieku. Krytyczna rekonstrukcja, red. F. Pierzchalski, B. Rydliński, Warszawa 2017.
View in Google Scholar

Opinia Komisji Weneckiej nr 1203/2024 z dnia 7 grudnia 2024 r. w sprawie projektu zmian konstytucji dotyczących Trybunału Konstytucyjnego oraz dwóch projektów ustaw o Trybunale Konstytucyjnym, CDL-AD(2024)035, [online] https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2024)035-e.
View in Google Scholar

Piekarczyk S., Edukacja jako istotny środek ochrony jednostki przed kłamstwem i postprawdą. Refleksje na tle filozoficznym i konstytucyjnym, [w:] Powszechny system ochrony praw człowieka w dobie kryzysu demokracji liberalnej, red. J. Jaskiernia, K. Spryszak, Toruń 2020.
View in Google Scholar

Piekarczyk S., Nieposłuszeństwo obywatelskie i sędziowskie w obliczu kryzysu konstytucyjnego, „Forum Prawnicze” 2017, nr 4.
View in Google Scholar

Piekarczyk S., Wentkowska A., Extraordinary Appeals of the European Commissioner of Human Rights in the Light of Judgement of the ECtHR Wałęsa v. Poland, „Prawo i Więź” 2024, nr 5, https://doi.org/10.36128/PRIW.VI52.953. DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI52.953
View in Google Scholar

Pietrzykowski T., Polski kryzys konstytucyjny oczami pozytywisty prawniczego, „Państwo i Prawo” 2022, nr 3.
View in Google Scholar

Piotrowski R., Demokracja nieliberalna, czyli oksymoron konstytucyjny, [w:] Potentia non est nisi da bonum. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Zbigniewowi Witkowskiemu, red. M. Serowaniec, A. Bień-Kacała, A. Kustra-Rogatka, Toruń 2018.
View in Google Scholar

Postanowienie SN z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt I NSNc 102/20, LEX nr 3087051.
View in Google Scholar

RPO pyta Piotra Schaba o stan postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów, 14 V 2020, [online] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-pyta-o-stan-postepowan-dyscyplinarnych-wobecsedziow.
View in Google Scholar

Sadurski W., Polski kryzys konstytucyjny, przeł. A.W. Wójcik, Łódź 2020.
View in Google Scholar

Sprawa nieopublikowania korzystnego dla emerytów wyroku TK. Nowe prawo wejdzie w życie 1 czerwca 2026 r. – przewiduje MRPiPS, [online] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-tk-wyrok-emeryci-niepublikowanie-kprm-kolejne-odpowiedz.
View in Google Scholar

Stanowisko RPO dla Trybunału Sprawiedliwości UE ws. represji wobec sędziów w Polsce, 2 III 2020, [online] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/informacja-rpo-dla-tsue-ws-represji-wobecsedziow-w-polsce.
View in Google Scholar

Suska M., Bielska-Brodziak A., Pewność prawa a zasada interpretatio retro non agit, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2023, nr 3(36), DOI: https://doi.org/10.36280/AFPiFS.2023.3.51. DOI: https://doi.org/10.36280/afpifs.2023.3.51
View in Google Scholar

Szmyt A., Zagadnienie dopuszczalności ustawy konstytucyjnej w praktyce ustrojowej pod rządami Konstytucji z 1997 r., [w:] Konstytucyjny system źródeł prawa w praktyce, red. A. Szmyt, Warszawa 2005.
View in Google Scholar

Szyszkowska M., Relatywizm filozoficzno-prawny Radbrucha, „Studia Philosophiae Christianae ATK” 1971, t. 7 nr 1.
View in Google Scholar

Tkacz S., O zintegrowanej koncepcji zasad prawa w polskim prawoznawstwie (Od dogmatyki do teorii), Toruń 2014.
View in Google Scholar

Tobor Z., Zeifert M., „Terror praworządności” w pięciu odsłonach, „radca.pl. Kwartalnik Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach” 2024, nr 1(41).
View in Google Scholar

Uchwała nr 162 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie przeciwdziałania negatywnym skutkom kryzysu konstytucyjnego w obszarze sądownictwa, M.P. 2024, poz. 1068.
View in Google Scholar

Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego, M.P. 2024, poz. 198.
View in Google Scholar

Uchwała SN(7z) z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt I KZP 37/07, OSNKW 2007, nr 12, poz. 86.
View in Google Scholar

Uchwała SN(PS) z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, OSNKW 2020, nr 2, poz. 7.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 20 grudnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2020, poz. 190.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, tj. Dz.U. 2024, poz. 442.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2024, poz. 935 ze zm.
View in Google Scholar

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2018 r., poz. 3.
View in Google Scholar

Widłak T., Fuller, Sopot 2016.
View in Google Scholar

Wyrok ETPCz w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19.
View in Google Scholar

Wyrok ETPCz w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19.
View in Google Scholar

Wyrok ETPCz w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21.
View in Google Scholar

Wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., III FSK 4104/21, LEX nr 3309434.
View in Google Scholar

Wyrok SN z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III PO 7/18, OSNP 2020, nr 4, poz. 38.
View in Google Scholar

Wyrok TK z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt K 5/17, OTK-A 2017, nr 48.
View in Google Scholar

Wyrok TK z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, nr 61.
View in Google Scholar

Wyrok TK z dnia 22 września 2006 r., sygn. akt U 4/06, OTK-A 2006, nr 8, poz. 109.
View in Google Scholar

Wyrok TK z dnia 24 października 2007 r., SK 7/06, OTK-A 2007, nr 9, poz. 108.
View in Google Scholar

Wyrok TK z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt K 34/15, OTK-A 2015, nr 11, poz. 185.
View in Google Scholar

Wyrok TK z dnia 7 października 2021 r., sygn. akt K 3/21, OTK-A 2022, nr 65.
View in Google Scholar

Zajadło J., Co po kryzysie konstytucyjnym? Sięgnijcie do Fullera, [online] https://archiwumosiatynskiego.pl/wpis-w-debacie/jerzy-zajadlo-co-po-kryzysie-konstytucyjnym-siegnijcie-dofullera/.
View in Google Scholar

Zajadło J., Pięć minut antyfilozofii antyprawa, „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” 2008, nr 1.
View in Google Scholar

Zajadło J., Radbruch, Sopot 2016.
View in Google Scholar

Ziembiński Z., Szkice z metodologii szczegółowych nauk prawnych, Warszawa–Poznań 1983.
View in Google Scholar

Zubik M., Konstytucja – dobro wspólne między systemem prawnym a teorią chaosu, „Przegląd Sejmowy” 2024, nr 3-4, https://doi.org/10.31268/PS.2024.239. DOI: https://doi.org/10.31268/PS.2024.239
View in Google Scholar

Downloads

Published

09-11-2026

Issue

Section

Polish affairs

How to Cite

Piekarczyk, Sławomir. 2026. “Uznawanie Orzeczeń Sądów W Czasach Kryzysu Konstytucyjnego W Polsce – Czyli „Problem Donosiciela” Bez Problemu Donosicieli”. Politeja 23 (4(104): 170-40. https://doi.org/10.12797/Politeja.23.2026.104.06.