Praktyki dyskursywne a proces konstruowania rzeczywistości politycznej. W poszukiwaniu możliwości dialektycznego objaśniania
DOI:
https://doi.org/10.12797/Politeja.22.2025.98.06Keywords:
anti-naturalism, interpretivism, discourse, discourse power, dialectics, critical discourse analysis, perception, objectivity, subjectivism, truth, authority, pressure of authorityAbstract
DISCURSIVE PRACTICES AND THE PROCESS OF CONSTRUCTING POLITICAL REALITY. IN SEARCH OF THE POSSIBILITY OF DIALECTICAL EXPLANATION
The article’s starting point is the anti-naturalist assumption that the social world is socially constructed. The conceptualisation of the social reality’s susceptibility to change through the discourse assumes that 1) texts/statements are part of a dialectical process in which a kind of “materialization” of meanings takes place, while 2) contextual factors condition ways of perceiving reality. The analysis aims to trace the possibilities and limitations of scientific cognition within such an outlined research field.
Downloads
References
Amsterdamski S., Między historią a metodą. Spory o racjonalność nauki, Warszawa 1983.
View in Google Scholar
Beck U., Społeczeństwo światowego ryzyka. W poszukiwaniu utraconego bezpieczeństwa, przeł. B. Baran, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
Bielicki T., „Światopogląd naukowy” i naczelne wartości ludzkiego życia: harmonia czy dysonans?, [w:] Wizje człowieka i społeczeństwa w teoriach i badaniach naukowych, red. S. Nowak, Warszawa 1984.
View in Google Scholar
Bunge M., Znaczenie w nauce, „Poznańskie Studia z Filozofii Nauki” 1976, nr 1.
View in Google Scholar
Chiapello E., Fairclough N., Nowa ideologia zarządzania. Podejście transdyscyplinarnej krytycznej analizy dyskursu i nowej socjologii kapitalizmu, przeł. K. Stefaniak, [w:] Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej, red. A. Duszak, N. Fairclough, Kraków 2008.
View in Google Scholar
Derrida J., Struktura, znak i gra w dyskursie nauk humanistycznych, przeł. K. Kłosiński, [w:] Język,
View in Google Scholar
dyskurs, społeczeństwo. Zwrot lingwistyczny w filozofii społecznej, red. L. Rasiński, Warszawa 2009.
View in Google Scholar
Dijk T.A. van, Badania nad dyskursem, [w:] Dyskurs jako struktura i proces, red. T.A. van Dijk, przeł. G. Grochowski, Warszawa 2001.
View in Google Scholar
Dixon B., Nie igra się z nauką, przeł. H. Pawlikowska, Warszawa 1984.
View in Google Scholar
Duszak A., Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Fairclough N., Duszak A., Wstęp. Krytyczna analiza dyskursu – nowy obszar badawczy dla lingwistyki i nauk społecznych, [w:] Krytyczna analiza dyskursu. Interdyscyplinarne podejście do komunikacji społecznej, red. A. Duszak, N. Fairclough, Kraków 2008.
View in Google Scholar
Fairclough N., Wodak R., Critical Discourse Analysis, [w:] Discourse as Social Interaction. Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, vol. 2, red. T.A. van Dijk, London 1997.
View in Google Scholar
Fish S., Krytyczna samoświadomość albo czy możemy wiedzieć, co robimy, [w:] S. Fish, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, red. A. Szahaj, przeł. K. Abriszewski i in., Kraków 2002.
View in Google Scholar
Fish S., Retoryka, [w:] S. Fish, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, red. A. Szahaj, przeł. K. Abriszewski i in., Kraków 2002.
View in Google Scholar
Fish S., Zmiana, [w:] S. Fish, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, red. A. Szahaj, przeł. K. Abriszewski i in., Kraków 2002.
View in Google Scholar
Foucault M., Bezpieczeństwo. Terytorium. Populacja, przeł. M. Herer, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Fourastié J., Myśli przewodnie, przeł. T. Jaworski, J. Lindner, Warszawa 1972.
View in Google Scholar
Frysztacki K., Socjologia problemów społecznych, Warszawa 2009.
View in Google Scholar
Gadamer H.-G., Rozum, słowo, dzieje. Szkice wybrane, przeł. M. Łukasiewicz, K. Michalski, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Gromiec W., Immanuel Kant: historiozofia i myśl polityczna a schematy interpretacyjne, [w:] Dziedzictwo Kanta. Materiały z sesji kantowskiej, red. J. Garewicz, Warszawa 1976.
View in Google Scholar
Grzegorczykowa R., Głos w dyskusji o pojęciu tekstu i dyskursu, [w:] Tekst. Problemy teoretyczne, red. J. Bartmiński, B. Boniecka, Lublin 1998.
View in Google Scholar
Habermas J., Teoria i praktyka. Wybór pism, oprac. Z. Krasnodębski, przeł. M. Łukasiewicz, Z. Krasnodębski, Warszawa 1983.
View in Google Scholar
Horkheimer M., Adorno Th.W., Dialektyka oświecenia. Fragmenty filozoficzne, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Howarth D., Dyskurs, przeł. A. Gąsior-Niemiec, Warszawa 2008.
View in Google Scholar
Jakobson R., Język i mówienie: kod i przekaz, przeł. M. Gusin, [w:] Język, dyskurs, społeczeństwo. Zwrot lingwistyczny w filozofii społecznej, red. L. Rasiński, Warszawa 2009.
View in Google Scholar
Karpiński J., Wprowadzenie do metodologii nauk społecznych, Warszawa 2006.
View in Google Scholar
Klawiter A., Trzy postawy wobec nauki – uczestnik, rozumiejący obserwator, badacz, „Poznańskie Studia z Filozofii Nauki” 1989, z. 11.
View in Google Scholar
Kmita J., Kultura i poznanie, Warszawa 1985.
View in Google Scholar
Kmita J., Wykłady z logiki i metodologii nauk, Warszawa 1976,
View in Google Scholar
Korżyk K., Prawda w konwencjonalnych metaforach języka polskiego. Preliminaria, [w:] Nazwy wartości. Studia leksykalno-semantyczne, t. 1, red. J. Bartmiński, M. Mazurkiewicz-Brzozowska, Lublin 1993.
View in Google Scholar
Kowalska M., Dialektyka poza dialektyką. Od Bataille’a do Derridy, Warszawa 2000.
View in Google Scholar
Lalewicz J., Semantyczne wyznaczniki lektury, [w:] Problemy odbioru i odbiorcy, red. T. Bujnicki, J. Sławiński, Wrocław 1977.
View in Google Scholar
Langer S.K., Nowy sens filozofii. Rozważania o symbolach myśli, obrzędu i sztuki, przeł. A.H. Bogucka, Warszawa 1976.
View in Google Scholar
Laskowska E., Dyskurs parlamentarny w ujęciu komunikacyjnym, Bydgoszcz 2004.
View in Google Scholar
Leach E., Kultura i komunikowanie. Logika powiązań symbolicznych. Wprowadzenie do analizy strukturalnej w antropologii społecznej, [w:] Rytuał i narracja, red. E. Leach, A.J. Greimas, przeł. M. Buchowski, A. Grzegorczyk, E. Umińska-Plisenko, Warszawa 1989.
View in Google Scholar
March J.G., Olsen J.P., Instytucje. Organizacyjne podstawy polityki, przeł. D. Sielski. Warszawa 2005.
View in Google Scholar
Marsh D., Furlong P., Skóra, a nie sweter: ontologia i epistemologia w politologii, [w:] Teorie i metody w naukach politycznych, red. D. Marsh, G. Stoker, przeł. J. Tegnerowicz, Kraków 2006.
View in Google Scholar
Nadel-Turoński T., Metafory matematyczne w teoriach fizycznych, „Poznańskie Studia z Filozofii Nauki” 1976, nr 1.
View in Google Scholar
Niżnik J., Przedmiot poznania w naukach społecznych, Warszawa 1979.
View in Google Scholar
Nowakowska I., Idea „prawdy jako procesu”. Pewna próba eksplikacji, „Poznańskie Studia z Filozofii Nauki” 1989, z. 11.
View in Google Scholar
Rorty R., Konsekwencje pragmatyzmu. Eseje z lat 1972–1980, przeł. C. Karkowski, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Rorty R., Obiektywność, relatywizm i prawda. Pisma filozoficzne, t. 1, przeł. J. Margański, Warszawa 1999.
View in Google Scholar
Rorty R., Wstęp do polskiego wydania wyboru esejów Stanleya Fisha, [w:] S. Fish, Interpretacja, retoryka, polityka. Eseje wybrane, red. A. Szahaj, przeł. K. Abriszewski i in., Kraków 2002.
View in Google Scholar
Siemek M.J., Rozum między światłem i cieniem oświecenia, [w:] M. Horkheimer, Th.W. Adorno, Dialektyka oświecenia. Fragmenty filozoficzne, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa 2010.
View in Google Scholar
Steiner J., Bächtiger A., Spörndli M., Steenbergen M.R., Deliberative Politics in Action. Analyzing Parliamentary Discourse, Cambridge 2004. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511491153
View in Google Scholar
Such J., Dialektyczne wizje świata, Warszawa–Poznań 1992.
View in Google Scholar
Śpiewak P., Ideologie i obywatele, Warszawa 1991.Waśkiewicz A., Interpretacja teorii politycznej. Spór o metodę we współczesnej literaturze anglosaskiej, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Weizsäcker C.F. von, Jedność przyrody, wyb. i wstęp K. Maurin, przeł. K. Napiórkowski i in., Warszawa 1978.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
