Kaplica grobowa pw. św. Józefa należąca do kanoniczek zakonu premonstrateńskiego kanonii zwierzynieckiej w Krakowie na cmentarzu Salwatorskim 1889–2020
DOI:
https://doi.org/10.12797/RK.2025.91.06Słowa kluczowe:
Kanoniczki Zakonu Premonstrateńskiego, norbertanki, Konwent Zwierzyniecki, cmentarz Salwatorski, kaplica św. JózefaAbstrakt
Na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie znajduje się neogotycka kaplica pw. św. Józefa wraz z katakumbami. Jest ona wybitnym dziełem sztuki funeralnej z XIX wieku w skali krajowej. Została wybudowana w 1888 roku według projektu Sebastiana Jaworzyńskiego na potrzeby pochówków klasztoru norbertanek zwierzynieckich. W latach 1889–2020 zostało w niej pochowanych 113 osób. Obecnie spoczywają w nim szczątki 109 osób: 105 norbertanek zwierzynieckich, jednej norbertanki z Imbramowic i czterech osób świeckich. W katakumbach jest 115 nisz oznaczonych 109 tabliczkami i jedna płyta nagrobna; pięć nisz nie ma oznaczeń. Katakumby grobowca zostały poddane działaniom konserwatorskim w 2024 roku, niemniej z powodu gromadzenia się w nich wody istnieje konieczność wdrożenia innego sposobu zabezpieczającego. Przy okazji prac przeprowadzono inwentaryzację tabliczek memoratywnych umieszczonych w niszach i oznaczających miejsca pochówkowe. Kaplica św. Józefa jest trzecim z czterech miejsc, w których grzebano zwierzynieckie norbertanki. Do 1837 roku kanoniczki chowano w podziemiach kościoła pw. św. Jana Chrzciciela i św. Augustyna należącym do prepozytury zwierzynieckiej, a następnie w grobowcu zlokalizowanym przy cmentarzu okalającym kościół Najświętszego Salwatora. Od 2020 roku zakonnice są grzebane w nowym grobowcu usytuowanym w nowej części cmentarza Salwatorskiego.
Bibliografia
Borkowska Małgorzata, Zwierzyniec – Norbertanki, w: Leksykon zakonnic polskich epoki przedrozbiorowej, t. 2: Polska centralna i południowa, Warszawa 2006, s. 454‒489.
Borkowska Małgorzata, Kraków – Norbertanki zwierzynieckie, ciąg dalszy, (w:) Leksykon zakonnic polskich epoki przedrozbiorowej, t. 4: Uzupełnienia, klasztory śląskie, wiek XIX, Warszawa 2008, s. 225‒230.
Kramarska-Anyszek Krystyna, Dzieje klasztoru PP. Norbertanek w Krakowie na Zwierzyńcu część druga 1840–1945, „Nasza Przeszłość”, T. 58: 1982, s. 95‒168.
Kramarska-Anyszek Krystyna, Dzieje klasztoru PP. Norbertanek w Krakowie na Zwierzyńcu do roku 1840, „Nasza Przeszłość”, T. 47: 1977, s. 5‒169.
Lenczowski Janusz, Cmentarze na Salwatorze, Kraków 2021.
Rajman Jerzy, Klasztor Norbertanek na Zwierzyńcu w wiekach średnich, Kraków 1993.
Rajman Jerzy, Nowożytne relacje o początkach klasztoru na Zwierzyńcu, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis”, T. 40: 2007, Studia Historica, nr 5, s. 58‒65.
Rajman Jerzy, Średniowieczne zapiski w nekrologu klasztoru norbertanek na Zwierzyńcu, „Nasza Przeszłość”, T. 77: 1992, s. 33‒55.
Rożek Michał, Salwator, zabytki i tradycje Zwierzyńca, Kraków 1988.
Stefaniak Piotr, Krzyż i Chwała: błogosławiona Bronisława i Konwent Panien Norbertanek na Zwierzyńcu w Krakowie / Cross and Glory: blessed Bronislava and Norbertine Canonesses Convent in Zwierzyniec, Cracow, Katowice 2019.
Stefaniak Piotr, Przesławna patronka miasta Krakowa błogosławiona Bronisława, Kraków 2020.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
