„Muzeum to sposób pamiętania”
Wokół jubileuszu Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
DOI:
https://doi.org/10.36123/RK.2020.86.01Keywords:
Muzeum, miasto, mieszczanin, Kraków, narracja, pamięć zbiorowaAbstract
“A MUSEUM IS A WAY OF REMEMBERING”. AROUND THE JUBILEE OF THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
The article presents the reflections accompanying the author during his work on the monograph of the Historical Museum of the City of Kraków and in in the context of the 120th anniversary of its founding. The history of the Museum served as a mirror showing how the understanding, experience and “expression” of Krakow’s citizens has fundamentally changed over the past 120 years. In recognition of the fact that caring for the memory and the past of the city is an important and fundamental task of both the Museum and the Society of Friends of Kraków History and Heritage (literally “society of lovers…”), the author assumes that the focus of their mission is the contemporary inhabitant of Kraków, who is to “love” the city here and now, and who wonders what is to be the object of this love. Pious dogmas about the unique value of the extraordinary royal city seem insufficient to arrive at an answer. Therefore, the development of the Historical Museum of the City of Kraków and its activities is presented by the author as follows: – the museum in the position of a defender (1899– 1917), guardian of artefacts; – the museum at the crossroads (1917–1934), when the institution was looking for its modern identity; – the museum as a player (1934–1939), when the artefacts collected and protected were recognised as a development resource that should serve the city; – a bourgeois museum at a bad time for the bourgeoisie (1945–1964), when under the Polish People’s Republic the citizens of Kraków remained bourgeois in the world without bourgeoisie; – the museum again at the crossroads (1964–1984), when the facility expanded its premises, but did not have a clear shape and character. Only at the beginning of the 21st century was it possible to return to the vision of the first director of the Museum, Jerzy Dobrzycki, who saw it not as a collector of artefacts, but as a place where the public gathers around the collection, traditions and customs, where a community is created. The jubilee exhibitions from the Moving cycle and the #jestemkrakow (I am Kraków) described in the article also served to build such a community. The guiding principle was that the Museum is aware of the times and their needs – the needs of Kraków citizens, and being aware of these needs must always mean being open to change. One of the signs of this openness was the change of name of the institution, which since March 1, 2019 has been operating as the Museum of Kraków.
Downloads
References
Bąk-Koczarska Celina, Mieszkańcy pałacu „pod Krzysztofory” w Krakowie. Właściciele i lokatorzy od XIV do XX wieku, Kraków 1999.
View in Google Scholar
Bieńkowski Wiesław, Strażnicy dziejów miasta narodowej pamięci. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w latach 1896–1996, Biblioteka Krakowska, nr 137, Kraków 1997.
View in Google Scholar
Boczoń Joanna, Passowicz Wacław, Krzysztofory nasze, kartki z dziejów zmagań o własny dom, „Krzysztofory”, T. 30: 2012.
View in Google Scholar
Chwalba Andrzej, Kraków w latach 1945–1989, Dzieje Krakowa, t. 6, Kraków 2004.
View in Google Scholar
Chwalewik Edward, Zbiory polskie. Archiwa, biblioteki, gabinety, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie w porządku alfabetycznym według miejscowości ułożone, t. 1, Warszawa–Kraków 1926.
View in Google Scholar
Czerpak Stanisław, Wroński Tadeusz, Ulica Pomorska 2. O krakowskim Gestapo i jego siedzibie w latach 1939–1945, Kraków 1972.
View in Google Scholar
Dobrzycki Jerzy, Muzeum Historyczne i jego społeczne i naukowe zadania, „Echo Krakowa”, 1950, nr 293 z 24 X.
View in Google Scholar
Dobrzycki Jerzy, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, jego dzieje i zbiory, Kraków 1954.
View in Google Scholar
Dobrzycki Jerzy, Szopka krakowska, jej powstanie i znaczenie, „Czas”, 1929, nr 296 z 25 XII.
View in Google Scholar
Duda Eugeniusz, Stara Bożnica na krakowskim Kazimierzu, „Krzysztofory”, T. 20: 1998.
View in Google Scholar
Dutkiewicz Gracjana, Dzieje samorządu terytorialnego w Polsce po II wojnie światowej, „Colloquium Wydziału Nauk Społecznych i Humanistycznych AMW”, R. 2: 2010.
View in Google Scholar
Folga-Januszewska Dorota, Muzeum: definicja i pojęcie. Czym jest muzeum dzisiaj?, „Muzealnictwo”, T. 49: 2008.
View in Google Scholar
Follprecht Kamila, Z dziejów kamienicy przy ul. Siennej 16 w Krakowie, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, T. 19: 2013.
View in Google Scholar
Hapanowicz Piotr, Działalność Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie i jego likwidacja w latach 1949–1950, „Zarządzanie w Kulturze”, 2007, t. 8.
View in Google Scholar
Kiełbicka Aniela, Archiwa krakowskie na tle polskiej nauki historycznej: 1878–1951, Biblioteka Krakowska, nr 130, Kraków 1993.
View in Google Scholar
Lichończak-Nurek Grażyna, Początki Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, „Rocznik Krakowski”, T. 71: 2005.
View in Google Scholar
Ludzie, którzy umiłowali Kraków. Założyciele Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, pod red. Wiesława Bieńkowskiego, Kraków 1997.
View in Google Scholar
Łepkowski Józef, O ratuszu dawnym i dzisiejszym oraz o pamiątkach gminy miejskiej krakowskiej, „Czas”, 1866, nr: 172, 176, 178.
View in Google Scholar
Muzealnictwo, praca zbiorowa pod red. Stefana Komornickiego i Tadeusza Dobrowolskiego, Kraków 1947.
View in Google Scholar
Niezabitowski Michał, Czy muzeum potrzebuje nowej definicji, w: I Kongres Muzealników Polskich, Warszawa 2015.
View in Google Scholar
Niezabitowski Michał, Kraków. Miasto muzeum, „Rocznik Krakowski”, T. 82: 2016.
View in Google Scholar
Niezabitowski Michał, Muzeum i urok opowieści, w: Muzeum etyczne. Księga dedykowana profesorowi Stanisławowi Waltosiowi w 85. rocznicę urodzin, Muzeologia, t. 15, Kraków 2017.
View in Google Scholar
Nora Pierre, Les Lieux de mémoire, t. 1: La République (1 vol., 1984), t. 2: La Nation (3 vol., 1986), t. 3: Les France (3 vol., 1992), Bibliothèque illustrée des histoires, Paris.
View in Google Scholar
Passowicz Wacław, Prekursorzy muzealnictwa, „Krzysztofory”, T. 12: 1985.
View in Google Scholar
Pomian Krzysztof, Człowiek pośród rzeczy. Szkice historycznofilozoficzne, Warszawa 1973.
View in Google Scholar
Pomian Krzysztof, Europa i jej narody, Gdańsk 2009.
View in Google Scholar
Pomian Krzysztof, Muzea i narody w Europie Środkowej przed pierwszą wojną światową, Warszawa 2016.
View in Google Scholar
Pomian Krzysztof, Zbieracze i osobliwości. Paryż–Wenecja XVI–XVIII wiek, Gdańsk 2012.
View in Google Scholar
Przemieszczanie, praca zbiorowa, red. Michał Niezabitowski, Kraków 2019.
View in Google Scholar
Purchla Jacek, Dziedzictwo a transformacja, Kraków 2005.
View in Google Scholar
Purchla Jacek, Jak powstał nowoczesny Kraków, Biblioteka Krakowska, nr 120, Kraków 1979.
View in Google Scholar
Purchla Jacek, Kraków w Europie Środka, Kraków 2000.
View in Google Scholar
Purchla Jacek, Matecznik Polski. Pozaekonomiczne czynniki rozwoju Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej, Kraków 1990.
View in Google Scholar
Salwiński Jacek, Dom Śląski w Krakowie. Geneza – historia – teraźniejszość, „Krzysztofory”, T. 22: 2004.
View in Google Scholar
Salwiński Jacek, Kamienica przy ul. św. Jana 12 matecznikiem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, w: Dom Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa przy ul. św. Jana 12, Biblioteka Krakowska, nr 158, Kraków 2013.
View in Google Scholar
Salwiński Jacek, Ulica Pomorska 2. Oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Dorobek, potrzeby, perspektywy, „Sowiniec”, 2001, nr 19.
View in Google Scholar
Szałapak Anna, Szopka krakowska jako przejaw folkloru krakowskiego na tle szopki europejskiej, Biblioteka Krzysztoforska, t. 4, Kraków 2012.
View in Google Scholar
Szczygieł Andrzej, Założenie Muzeum Historycznego Miasta Krakowa w 1899 roku, „Krzysztofory”, T. 13: 1986.
View in Google Scholar
Szoka Andrzej Iwo, Lajkonik jako obiekt muzealny, „Krzysztofory”, T. 34: 2016.
View in Google Scholar
Waszkiewicz Jerzy, Zarys historii władz miejskich i Ratusza w Krakowie, Kraków 1970.
View in Google Scholar
Winiarczyk Katarzyna, Nie od razu będziesz przewodnikiem. Zasługi Jerzego Dobrzyckiego na polu tworzenia kadry przewodników po Krakowie, „Krzysztofory”, T. 31: 2013.
View in Google Scholar
Winiarczyk Katarzyna, Przepis na Kraków Jerzego Dobrzyckiego, Kraków 2014.
View in Google Scholar
Wojak Sławomir, Trzydzieści lat krakowskiego muzealnictwa (1945–1975), „Krzysztofory”, T. 2: 1975.
View in Google Scholar
Wroński Tadeusz, Kaźń Polaków przy ulicy Pomorskiej 2 w Krakowie w latach 1939–1945, Warszawa 1985.
View in Google Scholar
Wroński Tadeusz, Konkursy szopek krakowskich, Kraków 1973.
View in Google Scholar
Wroński Tomasz, Adam Chmiel jako dyrektor Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa w latach 1917–1934, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, T. 2: 1996.
View in Google Scholar

