Brama Kombinatu – zwycięskie koncepcje projektów Centrum Administracyjnego w Nowej Hucie, ewolucja i realizacja
DOI:
https://doi.org/10.36123/RK.2021.87.08Słowa kluczowe:
Nowa Huta, Centrum Administracyjne HiL, kombinat metalurgiczny, realizm socjalistyczny, biurowiec, „narodowa forma”Abstrakt
Budynki Centrum Administracyjnego Huty im. Lenina były jedną z najbardziej prestiżowych realizacji na terenie Nowej Huty okresu realizmu socrealistycznego. Mieściły siedzibę Zarządu Kombinatu, pełniły funkcjebiurowców, były też zapleczem socjalnym zakładu metalurgicznego. Artykuł porządkuje dotychczasową wiedzę na temat historii budowy kompleksu, omawia dwa zachowane zwycięskie projekty konkursowe, a takżeostatecznie zrealizowaną koncepcję. Wskazuje na inspiracje oraz idee, jakimi się posłużono, próbując nadaćdziedzictwu nowe znaczenie, a tym samym spełnić główny postulat doktryny – zastosować „narodową formędo socjalistycznej treści”.
Pobrania
Bibliografia
Baraniewski Waldemar, Ideologia w architekturze Warszawy okresu realizmu socjalistycznego, „Rocznik Historii Sztuki”, T. 22: 1996.
View in Google Scholar
Baraniewski Waldemar, Klasycyzm a nowy monumentalizm. Materiały z sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa, listopad 1991, Warszawa 1994.
View in Google Scholar
Baraniewski Waldemar, Rola „tradycji” w architekturze polskiej lat 1949–1956, w: Tradycja i innowacja. Materiały z sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Łódź, listopad 1979, Warszawa 1981.
View in Google Scholar
Blaschke Kinga, Mit „renesansu lubelskiego” w polskiej historii sztuki w latach 50. XX wieku, w: Między Wrocławiem a Lwowem. Sztuka na Śląsku, w Małopolsce i na Rusi Koronnej w czasach nowożytnych, red. Andrzej Betlej, Katarzyna Brzezina-Scheuerer, Piotr Oszczanowski, Wrocław 2011.
View in Google Scholar
Fabiański Marcin, Purchla Jacek, Historia architektury Krakowa, Kraków 2001.
View in Google Scholar
Jankowski Janusz, Mosty w Polsce i mostownicy polscy, Wrocław i in. 1973.
View in Google Scholar
Komorowski Waldemar, Urbanistyka i architektura Nowej Huty 1949–1959, „Rocznik Krakowski”, T. 71: 2005.
View in Google Scholar
Krakowski Piotr, Nacjonalizm a sztuka patriotyczna, w: Nacjonalizm w sztuce i historii sztuki 1789–1950, red. Dariusz Konstantynow, Robert Pasieczny, Piotr Paszkiewicz, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Leśniakowska Marta, Polska historia sztuki i nacjonalizmy, w: Nacjonalizm w sztuce i historii sztuki 1789–1950, red. Dariusz Konstantynow, Robert Pasieczny, Piotr Paszkiewicz, Warszawa 1998.
View in Google Scholar
Miezian Maciej, Nowa Huta: Socjalistyczna w formie, fascynująca w treści, Kraków 2004.
View in Google Scholar
Mikułowski-Pomorski Jerzy, U genezy powołania nowego miasta. Między pogłoską a dedukcją,w: Narodziny nowej Huty. Materiały sesji naukowej odbytej 25 kwietnia 1998 roku, Kraków 1999.
View in Google Scholar
Paradowska Aleksandra, Szymański Wojciech, Towarzysz architekt. Wizje nowoczesności Mariana Spychalskiego i nieukończony projekt II RP, w: Socrealizmy i modernizacje, red. Aleksandra Sumorok, Tomasz Załuski, Łódź 2017.
View in Google Scholar
Pilikowski Michał, Architekt Adolf Szyszko-Bohusz w Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, Kraków 2020.
View in Google Scholar
Pochwała Stanisław, Salwiński Jacek, Sibila Leszek J., Kryptonim „Gigant”, Kraków 2008.
View in Google Scholar
Pszczółkowski Michał, Architektura użyteczności publicznej II Rzeczpospolitej 1918–1939. Forma i styl, Łódź 2014.
View in Google Scholar
Sibila Leszek J., Nowa Huta – architektura i twórcy „miasta idealnego”, w: Nowa Huta –architektura i twórcy miasta idealnego – niezrealizowane projekty, red. Anna Biedrzycka, Agnieszka Chyb, Magdalena Fryźlewicz, Kraków 2007.
View in Google Scholar
Sibila Leszek J, Nowohucki design. Historia wnętrz i ich twórcy w latach 1949–1959, Kraków 2007.
View in Google Scholar
Smaga Magdalena, Od planu po realizację – budynki „Z” i „S” Centrum Administracyjnego Huty im. Lenina, „Światowid. Rocznik Muzeum PRL-u w Krakowie”, T. 4: 2017.
View in Google Scholar
Smaga Magdalena, Od planu po realizację – budynki „Z” i „S” Centrum Administracyjnego Huty im. Lenina, cz. 2, „Światowid. Rocznik Muzeum PRL-u w Krakowie”, T. 5: 2018.
View in Google Scholar
Stefański Krzysztof, Architektura polska 1949–1956, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 1982, t. 27, nr 1/2.
View in Google Scholar
Szacki Jerzy, Trzy pojęcia tradycji, „Studia Socjologiczne”, 1970, t. 10, nr 1.
View in Google Scholar
Trybuś Jarosław, Warszawa niezaistniała. Niezrealizowane projekty urbanistyczne i architektoniczne Warszawy dwudziestolecia międzywojennego, Warszawa 2012.
View in Google Scholar
Turowski Andrzej, Polska ideoza, w: Sztuka polska po 1945 roku. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, listopad 1984, Warszawa 1984.
View in Google Scholar
Włodarczyk Małgorzata, Nowy Gmach Muzeum Narodowego w Krakowie. Z dotychczasowych dziejów, zwroty historii, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 2010, t. 55, nr 3.
View in Google Scholar
Włodarczyk Wojciech, Socrealizm. Sztuka polska w latach 1950–1954, Paris 1986.
View in Google Scholar
Artykuły prasowe
View in Google Scholar
Dyskusja o architekturze Młynowa, „Stolica. Warszawski Tygodnik Ilustrowany”, 1953, nr 48; 1954, nr 16.
View in Google Scholar
Fołtyn Adam, Powstają mury nowej dzielnicy śródmieścia Nowej Huty, „Dziennik Polski”, 1952, nr 298.
View in Google Scholar
Na budowie Centrum Administracyjnego, „Budujemy socjalizm”, 1956, nr 3.
View in Google Scholar
Powstaje 100 000 socjalistyczne miasto. Budowa centralnej dzielnicy Nowej Huty rozpocznie się we wrześniu b.r., „Dziennik Polski”, 1952, nr 202.
View in Google Scholar
Powstanie Centrum Administracyjne, „Dziennik Polski”, 1952, nr 20.
View in Google Scholar
Robak Tadeusz, Baszty, kolumny i forteca, czyli o architekturze Nowej Huty, „Budujemy socjalizm”, 1955, nr 118.
View in Google Scholar
Strony internetowe
View in Google Scholar
http://www.sztakmodernizmu.pl/szlak//baza-obiektow/centrum-administracyjne-huty-im-leninaHYPERLINK
View in Google Scholar
http://www.sztakmodernizmu.pl/szlak//baza-obiektow/centrum-administracyjne-huty-im-lenina [dostęp: 26.11.2020]”
View in Google Scholar
http://www.inmemoriam.architektsarp.pl/pokaz/artur_chwalibogowski,8827
View in Google Scholar
