Lalki mistrza Ezenekiera
Przyczynek do genezy szopkarstwa krakowskiego
Słowa kluczowe:
szopkarstwo krakowskie, szopka, kukiełki, lalki szopkowe, Kraków, Boże NarodzenieAbstrakt
Szopka Michała Ezenekiera, najstarsza zachowana szopka krakowska, to teatr bożonarodzeniowy, który ożywał, gdy na scenę wkraczały lalki, kukiełki poruszane rękami ukrytych za szopką kolędników. W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie znajduje się kolekcja kukiełek szopkowych, ale jak dotąd nie wiadomo było, czy wśród nich zachowały się lalki z szopki Ezenekiera. Analiza formalna i studia porównawcze dziewiętnastu kukiełek pozwoliły stwierdzić, że pochodzą one z tej szopki. Tym samym odsłonięte zostały nieznane dotąd karty z początków szopkarstwa krakowskiego, w 2018 roku wpisanego na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa ludzkości UNESCO.
Pobrania
Bibliografia
Anczyc Władysław Ludwik, Obrazy krakowskie. Szopka czyli jasełka i gwiazdka w Krakowie, „Tygodnik Ilustrowany, 1862, nr 135.
View in Google Scholar
Cercha Stanisław, Kleparz, przedmieście Krakowa przed 50 laty, Kraków 1914.
View in Google Scholar
Estreicher Karol, Nie od razu Kraków zbudowano, Kraków 1947.
View in Google Scholar
Fryś-Pietraszkowa Ewa, Kukiełki z szopek kolędniczych, „Polska Sztuka Ludowa”, 1984 (t. 38), nr 3.
View in Google Scholar
Krupski Jan [właśc. Stanisław i Tadeusz Estreicherowie], Szopka krakowska, Biblioteka Krakowska, nr 24, Kraków 1904.
View in Google Scholar
Kwiecińska Magdalena, Szopkarstwo krakowskie w procesach kształtowania dziedzictwa miasta, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne”, 2017, t. 45, z. 3, https://doi.org/10.4467/22999558.PE.17.016.8360.
View in Google Scholar
Oleszkiewicz Małgorzata, Krowoderskie początki szopkarstwa krakowskiego, w: Krowodrza. Przestrzeń i tożsamość. Konferencja naukowa 9 czerwca 2017, red. Dorota Strojnowska, Kraków 2017.
View in Google Scholar
Oleszkiewicz Małgorzata, Między rekwizytem kolędniczym a apoteozą miasta – fenomen szopki krakowskiej, w: Miasto w obrazie, legendzie, opowieści…, red. Róża Godula-Węcławowicz, Kraków 2008.
View in Google Scholar
Oleszkiewicz Małgorzata, Szopka mistrza Ezenekiera. Mity, pytania i okruchy prawdy o pewnej szopce z końca XIX w., „Rocznik Krakowski”, T. 74: 2008.
View in Google Scholar
Oleszkiewicz Małgorzata, Zabawka dziecięca a rekwizyt obrzędowy, w: Dawne i współczesne zabawki dziecięce, red. Dorota Żołądź-Strzelczyk, Katarzyna Kabacińska, Poznań–Kielce 2010.
View in Google Scholar
Reinfuss Roman, Szopki krakowskie, Kraków 1958.
View in Google Scholar
Schreiber Hanna, Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego sporządzona w Paryżu dnia 17 października 2003 r., w: Konwencje UNESCO w dziedzinie kultury. Komentarz, red. Katarzyna Zalasińska, Warszawa 2014.
View in Google Scholar
Szałapak Anna, Szopka krakowska jako zjawisko folkloru krakowskiego na tle szopki europejskiej. Studium historyczno-etnograficzne, Kraków 2012.
View in Google Scholar
Wspomnienia Ambrożego Grabowskiego, oprac. Stanisław Estreicher, t. 1, Biblioteka Krakowska, nr 40, Kraków 1909.
View in Google Scholar
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
