Fotograficzne judaika w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2019.05Słowa kluczowe:
Muzeum Etnograficzne w Krakowie, fotografia, Żydzi, judaika, typy ludzkie, etnografia, antropologia, wojna, HolokaustAbstrakt
JEWISH PHOTOGRAPHS IN THE COLLECTION OF THE SEWERYN UDZIELA ETHNOGRAPHIC MUSEUM IN KRAKÓW
Photographs presenting Jewish subjects constitute the largest collection of Judaica within the archive of the Ethnographic Museum in Kraków. Among the oldest, and the most priceless of them, are those from the album of Prof. Izydor Kopernicki (1825–1891) titled Types et costumes de la Pologne. The set contains 104 photographs from the period spanning from the 1860s until the 1880s representing the Jewish population, mostly that of Kraków, Lwów, and Warsaw, but also the odd examples from a_numer of smaller towns of the former Eastern Galicia. Over a half of all the photographs portraying Jewish types were produced by two Kraków-based photographers of Jewish descent: Szymon Balicer (ca. 1824–1885), and Ignacy Krieger (1817–1889). Eleven photographs from the 1870s and the 1880s were produced by Michał Greim (1828–1911); in these images the author immortalized the figures of the Jews of Podolia. Photographs by Władysław Postawka (1883–1932) dating from the beginning of the 20th century show the Jewish inhabitants of the author’s family estates in the Swietokrzyskie region. The photographs from the times of WWI were produced as part of the documentary works of the Tourist Commission which had been established in 1916 in German-occu pied Warsaw. The territorial scope of the places and figures immortalized in these photographs, many of which represent Jewish people, is primarily the area of Congress Poland: Warsaw, Łódz, Łeczyca, Kutno, Łuków, Sandomierz, Biała Podlaska and others, the only exception being the photographs taken in Kazimierz – the Jewish quarter of Kraków. Two larger groups of photographs date from the interwar period (early 1930s). The first set contains materials from the Swiatowid Photographic Agency: photographs by Wilhelm Ze’ev Aleksandowicz, showing views from Kraków’s Kazimierz district, as well as the wedding of the daughter of the second Bobover Rebbe, Ben Zion Halberstam. The second set contains a_series of outdoor portrait photographs by an unknown author, depicting the Jews of Myslenice. A_group of dramatic photographs from the Holocaust period, depicting the inhabitants of one of the smaller ghettoes in the General Government (1940–1942) also survive at the Ethnographic Museum. Moreover, the Museum’s Archive has preserved an assortment of individual photographs presenting a variety of Jewish subjects, such as cemeteries and synagogues, most of which no longer exist.
Bibliografia
Abramowicz Andrzej: Société d’anthropologie et d’ethnographie polonaise de Paris (1878–?). „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1875, t. 20, nr 1, s. 79–88
Aleksandrowicz Sinai, Gawron Edyta, Strug Tomasz: Polska i Palestyna – dwie ziemie i dwa nieba. Żydzi krakowscy w obiektywie Ze’eva Aleksandrowicza. Kraków 2012
Bałuk-Ulewiczowa Teresa: Wyzwolić się z błędnego koła… Institut für Deutsche Ostarbeit w świetle dokumentów Armii Krajowej i materiałów zachowanych w Polsce. Kraków 2004
Duchińska Seweryna: Z Wystawy Paryzkiej. „Biblioteka Warszawska” 1878, t. 3, s. 111–133
Duda Eugeniusz, Sosenko Marek: Dawna pocztówka żydowska ze zbiorów Marka Sosenki. Kraków 1997
Dolat Jarosław: Stanisław Graeve (1868–1912). W: Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne. Red. Anna Spiss, Zofia Szromba-Rysowa. T. 3. Kraków–Wrocław 2010, s. 104–106
Duszenko-Król Elżbieta: Kolekcja Institut für Deutsche Ostarbeit Krakau 1940–1945. Zdjęcia z Polski. Kraków 2014
Dziewulska Joanna M.: Świat Podola i Besarabii w obiektywie Michała Greima. Dary fotografii dla Polskiej Akademii Umiejętności. „Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie” 2007, t. 56, s. 379–420
Gaczoł Ewa: Ignacy Krieger i jego kolekcja klisz szklanych. „Spotkania z Zabytkami” 2017, nr 7–8, s. 51–53
Gaczoł Ewa, Gellner Joanna: Watki żydowskie w fotografii ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.
Część 1. Fotografie do 1939 roku. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2017, z. 35, s. 285–364
Garztecki Juliusz: Mistrz zapomniany. O Michale Greimie z Kamieńca. Kraków 1972
Handbuch von Polen. Beiträge zu einer allgemeinen Landeskunde. Hrsg. Erich Wunderlich. Berlin 1917
Ignacy Krieger. Wybór fotografii i oprac. Ewa Gaczoł, Teresa Kwiatkowska. Kraków 2017
Israel Yosef: Rescuing the Rebbe of Belz. New York 2005
Jaklińska Aleksandra: Typy Żydów krakowskich z drugiej połowy XIX w. na fotografiach I. Kriegera w zbiorach Muzeum Historycznego m. Krakowa. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1985, z. 12, s. 61–66
Karłowicz Jan: Izydor Kopernicki. Kraków 1892
Kolberg Oskar: Dzieła wszystkie. T. 65. Korespondencja Oskara Kolberga. Cz. 2 (1877–1882). Oprac. Maria Turczynowiczowa. Wrocław 1966
Kopernicki Izydor, Majer Józef: Charakterystyka fizyczna ludności galicyjskiej. „Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej” 1877, t. 1, s. 3–181
Koziński Jerzy: Fotografia krakowska w latach 1840–1914.
Zarys historii. Kraków Dawniej i Dziś, t. 20. Kraków 1978
Krakowianie. Wybitni Żydzi krakowscy XIV–XX w.: Ignacy (Izaak) Krieger. Hasło oprac. Eugeniusz Duda. Kraków 2006, s. 148–150
Kubica Grażyna: Fotografia etnograficzna dokumentująca życie Żydów w Polsce. „Etnografia Nowa” 2015–2016, nr 7–8, s. 257–321
Kwiatkowska Teresa, Malik Andrzej: Zespół negatywów szklanych z zakładu fotograficznego rodziny Kriegerów w posiadaniu Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1984, z. 11, s. 51–69
Lilientalowa Regina: Dziecko żydowskie. „Materiały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” 1904, t. 7, s. 141–173
Lilientalowa Regina: Święta żydowskie w przeszłości i teraźniejszości. Cz. 3. Kraków 1919
Nowicki Wojciech: Ciemne świecidło. Fotografie Michała Greima (1828–1911). Kraków 2013
Polski słownik biograficzny: Kopernicki Izydor. Hasło oprac. Stefan Kieniewicz, Paweł Sikora. T. 14. Wrocław 1968–1969, s. 1–3
Krieger Ignacy. Hasło oprac. Celina Bak-Koczarska. T. 15. Wrocław 1970, s. 307–308
Plutecka Grażyna, Garztecki Juliusz: Fotografowie nietypowi. Kraków 1987
Sprawozdanie Wydziału Towarzystwa Muzeum Etnograficznego w Krakowie za rok 1911. Kraków 1912
Sztandara Magdalena: Fotografia etnograficzna i „etnograficzność” fotografii. Studium z historii myś-li etnologicznej i fotografii II poł. XIX i I poł. XX w. Opole 2006 Topolska Anna: Warszawa na niemieckich fotografiach z okresu I wojny światowej. „Almanach Muzealny” 2003, t. 4, s. 213–236
Treasures of Jewish Galicia. Judaica from the Museum of Ethnography and Crafts in Lvov, Ukraine. Catalogue of the exhibition Rediscovered Treasures: Judaica Collection from Galicia from the Museum of Ethnography and Crafts in Lvov, Ukraine, held at Beth Hatefutsoth. Ed. Sarah Harel-Hoshen. Tel Aviv, July 1994 – January 1995
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.

