Stanisław Wyspiański w paryskiej Académie Colarossi
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2007.12Abstrakt
STANISŁAW WYSPIAŃSKI AT THE ACADEMIE COLAROSSI IN PARIS
The paper presents the unsuccessful attempts of the Polish artist Stanisław Wyspiański to get admitted to the École des Beaux-Arts. The author discusses the history of Académie Colarossi, its system of education, its students and professors, and the atmosphere and customs of the Parisian school. The main body of the article contains a detailed presentation of Stanisław Wyspiański’s studies at the Académie Colarossi in the period 1891–1894. The author’s aim was to indicate when the painter regularly attended classes at Colarossi’s workshop and which of his works were created at that time. The sources on which the author drew include the artist’s correspondence with his uncle and aunt (the Stankiewicz family) and Karol Maszkowski, as well as the letters and the Diary of Józef Mehoffer.
Bibliografia
1. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego. Oprac. M. Rydlowa. Kraków 1997, s. 161, list z dn. 20 XII 1891.
2. Zob.Durski J.: Wyspiański w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. „Kurier Literacko-Naukowy” 1933, nr 46, s. 5–7; Ślesiński W.: Wiadomości archiwalne o studiach Stanisława Wyspiańskiego w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych i na Uniwersytecie Jagiellońskim. W: OWyspiańskim i artystach okresu Młodej Polski. „Sztuka i Krytyka. Materiały do studiów i dyskusji” 1957, R. VIII, s. 80–83; Wójcik A.: Studia Stanisława Wyspiańskiego w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. W: Stanisław Wyspiański w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Red. J. Antos. Kraków 2007, s. 14–18.
3. Wójcik A.: „Sztuka dawna i nowa w pismach i szkicach Stanisława Wyspiańskiego”, praca magisterska napisana w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem dr hab. M. Zgórniaka.
4. Listy Stanisława Wyspiańskiego różne – do wielu adresatów. Oprac. M. Rydlowa. Kraków 1998, s. 31, list z dn. 12 VII 1891.
5. Ibidem, s. 32, list z dn. 12 VII 1891.
6. L’Acadèmie Suisse powstała pomiędzy 1825 a 1830 r., została założona przez modela Suisse’a. Znajdowała się na Quai des Orfèvres. Swój szczytowy okres popularności osiągnęła w latach 60. XIX w., wówczas studiował tam m.in. C. Monet, C. Pissarro, P. Cézanne.
7. L’Académie Julian powstała w 1868 r., została założona przez malarza Rodolphe Juliana (1839–1907). Od 1876 r. mogły studiować wniej kobiety. Została zamknięta w1946 r. Studiowali wniej m.in.: M. Denis, P. Bonnard, A. Mucha, H. Matisse. Wykładali u Juliana m.in.: J.-J. Bejamin-Constant, W. Bouguereau, J.-P. Laurens.
8. L’Académie Carrière powstała w 1898 r. założona została przez malarza Eugène Carrière’a (1849–1906). Istniała zaledwie kilka lat. Kształcili się w niej m.in.: H. Matisse i A. Derain.
9. L’Académie de la Grand Chaumière została założona w 1902 r. przez Szwajcarkę Martę Stattler (1870–1946), nazwa pochodziła od nazwy ulicy, przy której znajdowała się szkoła (de la Grand Chaumière nr 14). Studiowali w niej m.in.: H. Epstein, A. Modigliani, A. Giacometti, T. Łempicka.
10. L’Acadèmie Ranson powstała w 1908 r., nazwa uczelni pochodzi od nazwiska założyciela malarza Paula Ranson (1864–1909). Mieściła się przy ul. Josepha Bara nr 7. Zajęcia prowadzili w niej artyści z grupy nabistów: M. Denis, P. Sérusier, X. Roussel, F. Vallotton. Akademia została zamknięta podczas II wojny światowej, wznowiła swoją działalność w 1951 r.
11. Kamiński Z.: Dzieje życia w pogoni za sztuką. Warszawa 1975, s. 444.
12. Académie Colarossi. Wikipédia. L’encyclopédie libre [on line] [dostęp 9 III 2007]. Dostęp w internecie: http://fr.wikipedia.org/wiki/Acad%C3%A9mie_Colarossi; Académie Colarossi. Wikipedia, the free encyclopedia [on line] [dostęp 9 III 2007]. Dostęp w internecie: http://en.wikipedia.org/wiki/Acad%C%A9mie_Colarossi.
13. Mehoffer J.: Dziennik. Oprac. J. Puciata-Pawłowska. Kraków 1975, s. 285, 286, dn. 21 VI 1894.
14. Informacje z afisza zamieszczonego na stronie internetowej [on-line] [dostęp 21 IX 2007]. Dostępna w internecie: www.jeanboucher. net.
15. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 314, 15, list z dn. 1 I 1894. Wyspiański spłacał długi, które miał wobec Académie Colarossi jeszcze w 1901 r., wynosiły one 40 franków (Charlotte Futterer był winien 625 franków). Zob. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 420.
16. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 168, list z dn. 28 XII 1891.
17. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 389, list z dn. 22 III 1892.
18. Listy Stanisława Wyspiańskiego różne..., s. 60, list z dn. 30 I 1892.
19. Ibidem, s. 175, list z pierwszych dni stycznia 1892.
20. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 388, list z dn. 22 III 1892.
21. Ibidem, s. 389, list z dn. 22 III 1892.
22. Ibidem.
23. Ibidem, s. 124.
24. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 210, 212, list z dn. 2–3 IV 1892.
25. Ibidem, s. 172, list z dn. 30 XII 1891.
26. Ibidem, s. 160, list z dn. 20 XII 1891.
27. Ibidem, s. 64, list z dn. 10 VII 1891.
28. Ibidem, s. 156, list z dn. 15 XII 1891; s. 164–165, list z dn. 28 XII 1891.
29. Ibidem, s. 180, list z dn. 11 I 1892.
30. Ibidem, s. 190, list z dn. 4 II 1892; s. 203, list z dn. 22 III 1892.
31. Ibidem, s. 164, list z dn. 28 XII 1891.
32. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Józefa Mehoffera, Henryka Opieńskiego i Tadeusza Stryjeńskiego. Oprac. L. Płoszewski, M. Rydlowa. T. I. Kraków 1994, s. 55, list z dn. 23 IX 1892.
33. Ibidem, s. 63, list z dn. 10 VII 1891.
34. Ibidem, s. 68, list z dn. 17 VII 1891, s. 69, list z dn. 20 VII 1891.
35. Ibidem, s. 68, list z dn. 17 VII 1891.
36. Ibidem, s. 171–172, list z dn. 30 XII 1891.
37. Ibidem, s. 176, list ze stycznia 1892.
38. Olej, płótno naklejone na tekturę, wym. 56,3 x 32,8 cm, wł. prywatna.
39. Olej, płótno, wym. 59 x 34,5 cm, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie.
40. Olej, płótno naklejone na tekturę, wym. 58 x 35,8 cm, wł. prywatna.
41. Kredka, papier, wym. 59,5 x 44 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
42. Węgiel, papier, wym. 59,5 x 44 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
43. Kredka, papier, datowany 1892 r., wym. 62 x 47 cm, wł. Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie.
44. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 389.
45. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 246, list z dn. 15–16 IX 1892; Listy Stanisława Wyspiańskiego do Józefa Mehoffera..., s. 67, list z dn. 1 X 1892, s. 95; list z dn. 3 XII 1892, s. 96, 5 XII 1892.
46. Kredka, papier, 1892, wym. 48 x 38 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
47. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 222, list z dn. 16 IV – 25 V 1892.
48. Ibidem, s. 100, list z dn. 6 I 1893; Mehoffer J.: Dziennik..., s. 217, z dn. 17 VI 1893.
49. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 275, list z dn. 5 VI 1893.
50. Ibidem, s. 285, list z dn. 11 VI 1893.
51. Ibidem, s. 296, list z września 1893. Zob. ibidem, s. 473.
52. Zob.Maszkowski K.: UMadame Charlotte (1894 r.).W: Wyspiański w oczach współczesnych. Oprac. L. Płoszewski. T. I. Kraków 1971, s. 347-349.
53. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 114, list z dn. 8 X 1891.
54. Mehoffer J.: Dziennik..., s. 67, dn. 11 X 1891. Zob. Wyganowska W.: Sława, Historia i Poezja. Zapomniana kompozycja Stanisława Wyspiańskiego z 1891 roku. W: Mowa i moc obrazów. Prace dedykowane Profesor Marii Poprzęckiej. Warszawa 2005, s. 161–164.
55 Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 136, list z dn. 17 XI 1891.
56. Ibidem, s. 155, list z dn. 14 XII 1891.
57. Ibidem.
58. Ibidem, s. 161, list z dn. 20 XII 1891.
59. Akwarela, papier, wym. 78 x 50 cm, wł. prywatna.
60. Pastel, papier, wym. 30 x 100 cm, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie.
61. Ibidem, s. 173, list z dn. 30 XII 1891.
62. Ibidem, s. 77, list z dn. 26 VIII 1891, s. 104, list z dn. 27 IX 1891.
63. Ibidem, s. 190, list z dn. 4 II 1892.
64. Ibidem, s. 190, list z dn. 6 II 1892.
65. Ibidem, s. 195, list z przełomu lutego i marca 1892.
66. Ibidem, s. 235, 247, list z dn. 15–16 IX 1892.
67. Olej, deska, wym. 26,5 x 36,8 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
68. Olej, deska, wym. 22 x 32 cm, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie.
69. Olej, deska, wym. 22 x 32 cm, wł. prywatna.
70. Pastel, papier, 1893, wym. 22 x 32 cm, wł. Muzeum Narodowe w Poznaniu. Zob. Wyganowska W.: Paryskie pejzaże Stanisława Wyspiańskiego (1891–1894). „Ikonotheka” 2002. R. XV, s. 45–74; Ostrowska-Kębłowska Z.: Pejzaż Stanisława Wyspiańskiego z okresu paryskiego. „Studia Muzealne” 1964, z. 4, s. 124–129.
71. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 133, list z dn. 25 X 1891.
72. Ibidem, s. 74, list z dn. 19 VIII 1891.
73. Ibidem, s. 187–188, list z dn. 2–3 II 1892.
74. Ibidem, s. 165, list z dn. 28 XII 1891.
75. Ibidem.
76. Mehoffer J.: Dziennik.., s. 203, dn. 24 III 1893; Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 255, list z dn.
28. III 1893.
77. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 296, list z września 1893.
78. Homolas K.: Okruchy wspomnień. Wyspiański.W: Wyspiański w oczach współczesnych..., T. II, s. 396-397. K. Homolas, wybierając się do Paryża, zwrócił się do Wyspiańskiego z prośbą o radę, do której szkoły powinien tam wstąpić. Wyspiański wskazał mu Académie Colarossi, mówiąc o niej: „weźmie pan sobie sztalugę i papier i zacznie pan studiować modela. Sekretarz zgłosi się sam i bez żadnych formalności zapisze pana do szkoły. We środę przyjdzie profesor i powie to czy tamto; pan będzie naturalnie pracował dalej po swojemu. W sobotę przyjdzie inny profesor i znowu będzie panu mówił to czy tamto; pan naturalnie będzie pracował dalej po swojemu. Kiedy profesorowie przekonają się, że pan nie reaguje na korekty, przestaną się panem interesować i będzie pan mógł pracować swobodnie po swojemu”.
79. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Karola Maszkowskiego..., s. 283, list z dn. 6 VI 1893.
80. Ibidem, s. 275, list z dn. 5 VI 1893.
81. Ibidem.
82. Listy Stanisława Wyspiańskiego różne..., s. 84, list z dn. 9 V 1894.
83. Listy Stanisława Wyspiańskiego do Lucjana Rydla. Oprac. L. Płoszewski, J. Durski, M. Rydlowa. T. I. Kraków 1979, s. 262, list z dn. 29 VII 1894.
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
