Kościuszko i Jefferson: rzecz o zdradzonym honorze
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2009.09Abstrakt
KOŚCIUSZKO AND JEFFERSON: HONOUR BETRAYED
This essay portrays the lifelong bond forged between Tadeusz Kościuszko and Thomas Jefferson during the Polish hero’s second trip to America in 1797–1798. It shows that while this friendship was ripening in Philadelphia, Kościuszko’s interest in the abolition of slavery grew as he saw a vibrant free black community emerging in the nation’s capital. From this extraordinary bond sealed between the two Friends of Liberty came the will that Kościuszko wrote on the eve of his departure from the United States in 1798 – a will making Jefferson both the executor of his American estate and the beneficiary of Kościuszko’s American assets, to be used to free Jefferson’s slaves at Monticello or others of his choice. The essay recounts how Jefferson, upon learning of Kościuszko’s death in 1817, refused to serve as the executor of Kościuszko’s will and abandoned the pledge to use the Pole’s assets to further the cause of abolition.
Bibliografia
1. Niniejszy artykuł zaczerpnięto z książki Gary’ego B. Nasha i Grahama Hodgesa Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kosciuszko, and Agrippa Hull: Three Patriots, Two Revolutions and a Tragic Betrayal in the New Nation. New York 2007. Inna wersja tego artykułu została w formie referatu zaprezentowana przez Gary’ego B. Nasha podczas ceremonii ponownego otwarcia Domu Kościuszki (Thaddeus Kosciuszko National Memorial), oddziału National Park Service w Filadelfii, w lutym 2009 r.
View in Google Scholar
2. List Benjamina Rusha do Horatio Gatesa z 25 sierpnia 1797 r. W: Butterfield L.H. (ed.): The Letters of Benjamin Rush. Vol. 2. Princeton 1951, pp. 788.
View in Google Scholar
3. Cyt. za: Nash G.B.: Forging Freedom: The Formation of Philadelphia’s Black Community, 1720–1840. Cambridge 1988, pp. 121.
View in Google Scholar
4. Mieszkanie to, będące obecnie własnością National Park Service jako oddział Independence National Historic Park, znane jest pod nazwą Dom Kościuszki. Zwiedzający mogą obejrzeć odrestaurowany przez National Park Service salon na pierwszym piętrze i poczuć atmosferę miejsca, w którym mieszkał niegdyś słynny Polak. Plan tego pomieszczenia jest dostępny w internecie na stronie: http:// www.nps.gov/thko/Ap-k-House.
View in Google Scholar
5. Niemcewicz J.U.: Under the Vine and Fig Tree. Travels through America in 1797–1799, 1805. Elizabeth 1965, pp. 33, 45; Haiman M.: Kosciuszko: Leader and Exile. New York 1946, pp. 62–64.
View in Google Scholar
6. List Jeffersona do Marthy Jefferson Randolph z 27 grudnia 1797 r. W: Boyd J. et al. (eds.): The Papers of Jefferson. Vol. 29. Princeton 1950–2009, pp. 596.
View in Google Scholar
7. List Jeffersona do Marthy Jefferson Randolph z 8 lutego 1798 r. W: The Papers… Vol. 30, pp. 91.
View in Google Scholar
8. Większość spośród dziesiątków biografii Jeffersona pomija temat tej bliskiej zażyłości. W pomnikowym studium ery federalistów autorstwa Stanley’a Elkinsa i Erica McKitricka nie ma nawet wzmianki o Kościuszce i jego przyjaźni z Jeffersonem, zawiązanej podczas pobytu w Filadelfii. Por. Elkins S., McKitrick E.: The Age of Federalism. New York 1993.
View in Google Scholar
9. List Careya do Tuckera z 19 października 1796 r. W: Lea and Ferbiger Papers. Library Company of Philadelphia. Autorzy niniejszego artykułu zwrócili uwagę na ten list dzięki uwagom Jamesa Greena.
View in Google Scholar
10. Artykuł z „Moniteur” został przedrukowany w czasopiśmie „Providence Gazette and Country Journal” 20 maja 1797 r.
View in Google Scholar
11. List Jeffersona do Gatesa z21 lutego 1798 r. W: The Papers… Vol. 30, pp. 123.
View in Google Scholar
12. Haiman M.: Fall of Poland in Contemporary American Opinion. Chicago 1935, s. 253; idem: Kosciuszko, Leader and Exile. New York 1946, pp. 70–72; Pula J.S.: Thaddeus Kosciuszko: the purest
View in Google Scholar
son of liberty. New York 1999, pp. 249–52. Niektórzy federaliści twierdzili, że pieniądze przesłano do banków w Europie na nazwisko Kościuszki już wiele lat wcześniej, okazało się jednak, że kwoty te zostały następnie przez banki zwrócone i odesłane do Stanów Zjednoczonych. To, co było prawdopodobnie wynikiem niekompetencji jakiegoś księgowego, uznał Kościuszko za podstępne działanie federalistów i nalegał później, by Jefferson opublikował korespondencję zawierającą szczegóły tej pomyłki.
View in Google Scholar
13. Elkins S., McKitrick E.: Th e Age…, pp. 561–575.
View in Google Scholar
14. Ibidem, pp. 590–593, 694–696.
View in Google Scholar
15. List Jeffersona do Niemcewicza, 30 listopada 1798 r. W: The Papers… Vol. 30, pp. 591; Haiman M.: Kosciuszko, Leader…, pp. 73–75.
View in Google Scholar
16. Haiman M.: Kosciuszko, Leader…, pp. 75; Pula J.S.: Thaddeus Kosciuszko…, pp. 250–252; Th e Papers… Vol. 30, pp. 194–195.
View in Google Scholar
17. List Kościuszki do Jeffersona, niedatowany. Za: Haiman M.: Kosciuszko, Leader…, pp. 75, 76; Pula J.S.: Thaddeus Kosciuszko…, pp. 250. Napisane pismem Jeffersona pełnomocnictwo znajduje się w: The Papers… Vol. 30, pp. 313–314.
View in Google Scholar
18. Treść drugiego testamentu, na którym widnieje data 5 maja 1798, znajduje się w: Th e Papers… Vol. 30, pp. 332–333. Wyróżnienia w tekście pochodzą od autorów artykułu.
View in Google Scholar
19. Najlepsze omówienie tego argumentu można znaleźć w artykule: Onuf P.S.: Every Generation Is an “Independant Nation”: Colonization, Miscegenation, and the Fate of Jefferson’s Children. “William and Mary Quarterly” 2000, Series 3, no. 57, pp. 153–170.
View in Google Scholar
20. Tucker St.G.: Dissertation on Slavery. 1th ed. Philadelphia 1796.
View in Google Scholar
21. Freeman J.B.: Affairs of Honor: National Politics in the New Republic. New Haven 2001, pp. 247. Na temat przekonania jednego z synów Sally Hemings, Madisona Hemingsa, co do tego, że Jefferson
View in Google Scholar
zawsze dotrzymywał słowa zob. Stanton L.: Jefferson Th rough the Eyes of His Slaves. “William and Mary Quarterly” 2000, Series 3, no. 57, pp. 142.
View in Google Scholar
22. Na temat sobolego futra zob. The Papers… Vol. 30, pp. 331; na temat akwareli Westa zob. Stein S.R.: The Worlds of Jefferson at Monticello. New York 1993, pp. 150. W 1984 r. wspomnianą akwarelę nabyło J. Paul Getty Museum w Los Angeles.
View in Google Scholar
23. Jefferson T.: Notes on the State of Virginia. 1th ed. Paris 1785.
View in Google Scholar
24. List Nathanaela Greene’a do gubernatora Abnera Nasha, 7 stycznia 1781 r.; Listy Greene’a do Waszyngtona z 13 stycznia 1781 r.; 15 lutego 1781 r. W: Showman R.K. (ed.): The Papers of General Nathanael Greene. Vol. 7. Chapel Hill 1976–2005, pp. 64, 112, 143, 293.
View in Google Scholar
25. Lord Dunmore’s Proclamation została ogłoszona 7 listopada 1775 r.
View in Google Scholar
26. List Jeffersona do Kościuszki z 15 czerwca 1817 r. W: Kolekcja Herberta R. Straussa. Newberry Library, Chicago; list Kościuszki do Jeffersona z 15 września 1817 r. W: The Thomas Jefferson…
View in Google Scholar
27. List Kościuszki do Jeffersona z 15 września 1817 r. W: The Thomas Jefferson Papers. Massachusetts Historical Society, Boston.
View in Google Scholar
28. Cyt. za: Davis D.B.: Was Thomas Jefferson an Authentic Enemy of Slavery? Oxford 1970, p. 4.
View in Google Scholar
29. Statement of William Wertenbaker, maj 1819 r. “Scribner’s Monthly” 1879, vol. 17, no. 4, pp. 614–616.
View in Google Scholar
30. Malone D.: Jefferson and the Rights of Man. Boston 1950; listy Jeffersona do Wirta z 15 kwietnia 1811 r. z 12 kwietnia 1812 r. W: Jefferson Papers. Library of Congress, Washington.
View in Google Scholar
31. List Shorta do Jeffersona z 27 lutego 1798 r. W: The Papers… Vol. 30, pp. 146–153.
View in Google Scholar
32. List Shorta do Jeffersona z 18 lipca 1816 r. W: Collections Massachusetts Historical Society. Series 7, Vol. 1. Boston 1900, pp. 258–261.
View in Google Scholar
33. List Jefersona do Charlesa Clay’a, z 27 stycznia 1790 r. W: The Papers… Vol. 16, pp. 129; list Jeffersona do Shorta z 10 sierpnia 1816 r. W: Jefferson Papers. Library of Congress, Washington.
View in Google Scholar
34. Peterson M.: Thomas Jefferson and the New Nation. New York 1970, pp. 1000.
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
