Analiza anatomo-antropologiczna oraz demograficzna ludności pochowanej na przedlokacyjnym cmentarzysku w Krakowie
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2010.02.08Abstrakt
AN ANATOMICAL, ANTHROPOLOGICAL AND DEMOGRAPHIC ANALYSIS OF PEOPLE BURIED AT THE PRE-CHARTER BURIAL GROUND IN KRAKOW
In the light of the anatomical, anthropological, biodemographic and pathological analyzes, the dwellers of Kraków in the pre-charter era having their representatives buried at the burial ground underneath today’s Main Market Square (Rynek Główny) in Kraków maintained good condition in biological terms during their lives. The evidences of that thesis include a rather low child mortality rate and a relatively high indicator of sexual dimorphism. The low rate of disorders in the analyzed osteological material points to good conditions of living in its both socioeconomic and environmental aspects. A minute number of fractures and injuries sustained during lifetime suggests that major conflicts within the analyzed population and in contacts with the neighbouring communities did not take place. It is regrettable that the human remains are poorly preserved, thus making it impossible to subject them to more thorough anthropological tests. The intensified research in the field of molecular anthropology will hopefully allow the authors to answer the question about the past residents of Kraków and their social stratification.
Bibliografia
1. Buikstra J., Ubelaker D.: Standards for Data Collection from Human Skeletal Remains. Arkansas 1994.
View in Google Scholar
2. Kaczanowski K.: Czaszki z cmentarzy przy kościele Mariackim w Krakowie (XV–XVIII w.). „Materiały i Prace Antropologiczne” 1965, t. 71, s. 57–112.
View in Google Scholar
3. Piontek J.: Stres w populacjach pradziejowych: metody i wstępne wyniki badań. W: Biologia populacji ludzkich współczesnych i pradziejowych. Red. F. Rożnowski. Słupsk 1992, s. 321–345; Borysławski K., Szczurowski J.: „Tak więc po owocach ich poznacie…”, czyli o możliwościach interpretacji cech i zjawisk biologicznych w populacjach ludzkich. Funeralia Lednickie. Poznań 2010, t. 12, s. 15–31; Bielicki T.: Physical Growth as Measure of the Economic Well-Being of Populations. In.: Human Growth. Eds. F. Falkner, S.M. Tanner. New York 1986, pp. 283–305; idem: Nierówności społeczne w Polsce w oczach antropologa. „Nauka Polska” 1989, t. 1, s. 13–29.
View in Google Scholar
4. Piontek J.: Wysokość ciała populacji ludzkich w okresie neolitu w Europie Środkowej: zmiana adaptacyjna czy trend sekularny. W: Trendy sekularne na tle zmian cywilizacyjnych. Red. K. Kaczanowski, P. Bergman, J. Charzewska, H. Piechaczek. Warszawa 2002, s. 7–31; Jankowska D., Krenz-Niedbała M., Piontek J., Wierzbicki J.: Biological and Cultural Consequences of the Transition to Agriculture in Central Europe. Monografie Instytutu Antropologii UAM. T. 4. Poznań 1999; Krenz-Niedbała M.: Biologiczne i kulturowe skutki neolityzacji w populacjach ludzkich na ziemiach polskich. Monografie Instytutu Antropologii UAM. T. 8. Poznań
View in Google Scholar
2000; Kozak J.: Biologiczne skutki zróżnicowania społecznego populacji ludzkich z terenu Polski w okresie feudalnym i przełomu industrialnego. Monografie Instytutu Antropologii UAM. T. 1. Poznań 1998; Szczepanek A., Haduch E., Wrębiak A., Gumieniuk M., Pacocha K.: Analiza antropologiczna szkieletów z cmentarza w Krośnie Odrzańskim. W: Archeologia, antropologia i historia w studiach nad dziejami Krosna Odrzańskiego. Red. E. Haduch, A. Szczepanek, M. Nawrocka, T. Struk. Krosno Odrzańskie 2008, s. 79–159.
View in Google Scholar
5. Trotter M., Gleser G.C.: Estimation of Stature from Long Bones of American Whites and Negroes. “American Journal of Physical Anthropology” 1952, Vol. 10, pp. 463–514.
View in Google Scholar
6. Feldesman M.R., Lundy J.K., Kleckner J.G.: The Femur- Stature Ratio and Estimates of Stature in Mid- to Late-Pleistocene Fossil Hominids. “American Journal of Physical Anthropology” 1989, Vol. 79, pp. 219–220.
View in Google Scholar
7. Feldesman M.R., Fountain R.L.: “Race” Specifity and the Femur/Stature Ratio. “American Journal of Physical Anthropology” 1996, Vol. 100, pp. 207–224.
View in Google Scholar
8. Sjovold T.: Estimation of Stature From Long Bones Utilizing the Line of Organic Correlation. “Human Evolution” 1990, Vol. 5, pp. 431–447. Tab. 2. Rynek Główny – wysokość ciała mężczyzn (cm) Metoda N Średnia SD Min – max Współczynnik zmienności (proc.)
View in Google Scholar
Trotter i Gleser 27 170,14 6,4 156,6–181,2 3,77
View in Google Scholar
Trotter i Gleser – kość udowa 23 169,50 6,3 156,6–180,6 3,71
View in Google Scholar
Feldesman 20 172,47 8,1 160,8–187,6 4,69
View in Google Scholar
Feldesman i Fountain 20 170,31 6,5 160,9–182,5 3,83
View in Google Scholar
Sjovold 1 18 169,06 6,8 159,3–180,4 4,03
View in Google Scholar
Sjovold 2 20 168,54 6,3 158,6–179,4 3,76
View in Google Scholar
Tab. 3. Rynek Główny – wysokość ciała kobiet (cm) Metoda N Średnia SD Min – max Współczynnik zmienności (proc.)
View in Google Scholar
Trotter i Gleser 34 157,83 6,4 150,0–171,2 3,51
View in Google Scholar
Trotter i Gleser – kość udowa 21 158,29 6,0 146,9–171,1 3,81
View in Google Scholar
Feldesman 19 156,79 8,7 140,8–177,5 5,66
View in Google Scholar
Feldesman i Fountain 19 157,68 7,0 144,8–174,4 4,46
View in Google Scholar
Sjovold 1 14 155,89 6,8 142,3–173,0 4,36
View in Google Scholar
Sjovold 2 19 155,75 7,2 142,4–172,5 4,62
View in Google Scholar
9. Kozak J.: Stature Reconstruction from Long Bones. The Estimation of the Usefulneess of Some Selected Methods for Skeletal Populations from Poland. “Variability and Evolution” 1996, Vol. 5, pp. 83–94.
View in Google Scholar
10. Malinowski A., Strzałko J.: Antropologia. Warszawa 1985.
View in Google Scholar
11. Borgognini-Tarli S.M., Repetto E.: Methodological Consideration on the Study of Sexual Dimorphism in Past Human Populations. “Human Evolution” 1986, Vol. 1, pp. 51–56.
View in Google Scholar
12. Cieślik J., Kaczmarek M., Kaliszewska-Drozdowska M.D.: Dziecko poznańskie’90. Wzrastanie, dojrzewanie, normy i metody rozwoju. Poznań 1994.
View in Google Scholar
13. Jańczuk Z.: Zarys kliniczny stomatologii zachowawczej. Warszawa 1981; Larsen C.S., Shavit R., Griffin M.C.: Dental Caries Evidence for Dietary Change. An Archaeological Context. In: Advances in Dental Anthropology. Eds. M.A. Kelley, C.S. Larsen. New York–Toronto 1991, pp. 179–202.
View in Google Scholar
14. Wasterlain S.N., Hillson S., Cunha E.: Dental Caries in Portuguese Indentifi ed Skeletal Sample from the Late 19th and Early 20th Centuries. “American Journal of Physical Anthropology” 2009, Vol. 140, pp. 64–79; Wasterlain S.N., Dias G.J.: Amelogenesis Imperfecta in an Early 20th Century. “Population from Central Portugal. International Journal of Osteoarchaeology” 2009, Vol. 19, pp. 424–435.
View in Google Scholar
15. Acsádi G.Y., Nemeskéri J.: History of Human Life Span and Mortality. Budapest 1970.
View in Google Scholar
16. Henneberg M., Steyn M.: Preliminary Report on the Paleodemography of the K2 and Mapungubwe Populations (South Africa). “Journal of Comparative Human Biology” 1994, Vol. 66, pp. 105–120.
View in Google Scholar
17. Weiss K.M.: Demographic Models for Anthropology. “American Antiquity” 1973, Vol. 38, No. 2, part 2. Series Memoirs of the Society for American Archeology No. 27; Budnik A., Liczbińska G.: Demographic Trends and Biological Status of Historic Populations From Central Poland – Th e Ostrów Lednicki Microregion. “American Journal of Physical Anthropology” 2004, Vol. 125, pp. 369–381.
View in Google Scholar
18. Zamorski K.: Rozwój demografi czny Krakowa w ciągu wieków. W: Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta. Red. J. Wyrozumski. Biblioteka Krakowska nr 150. Kraków 2008. s. 840–887.
View in Google Scholar
19. Rosset E.: Związki antropologii z demografi ą. „Przegląd Antropologiczny” 1973, t. 39, nr 2, s. 169–201.
View in Google Scholar
20. Budnik A., Liczbińska G.: Demographic Trends and Biological Status of Historic Populations From Central Poland. The Ostrów Lednicki Microregion. “American Journal of Physical Anthropology” 2004, Vol. 125, s. 369–381.
View in Google Scholar
21. Henneberg M.: Proportion of Dying Children in Paleodemographical Studies: Estimation by Guess or by Methodological Approach. „Przegląd Antropologiczny” 1977, t. 43, s. 105–114.
View in Google Scholar
22. Kaczanowski K., Głąb H., Wiśniewska-Niedźwiecka E.: Analiza antropologiczna szczątków ludzkich z kościoła św. Marka w Krakowie. W: Studia z dziejów kościoła św. Marka w Krakowie. Red. Z. Kliś. Kraków 2001, s. 93–127.
View in Google Scholar
23. Rymkiewicz M.: Zróżnicowanie dożywalności ludności w okresie trwania kultury łużyckiej. „Śląskie Prace Prahistoryczne” 1995, t. 4. Dziedzictwo kulturowe epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na Górnym Śląsku i w Małopolsce. Red. J. Szydłowski, s. 355–374.
View in Google Scholar
24. Łubocka Z., Gronkiewicz S.: Starość na przestrzeni wieków. W: Starość – wiek spełnienia. Funeralia Lednickie, spotkanie 8. Red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński. Poznań 2006, s. 63–68.
View in Google Scholar
25. Henneberg M., Ostoja-Zagórski J., Piontek J., Strzałko J.: Główne założenia teoretyczno-metodyczne oraz możliwości badań biologii populacji pradziejowych w Europie Środkowej. „Przegląd Archeologiczny” 1975, t. 23, s. 187–231; Henneberg M., Piontek J.: Biological State Index of Human Groups. „Przegląd Antropologiczny” 1975, t. 41, s. 191–200.
View in Google Scholar
26. Crow J.F.: Some Possibilities for Measuring Selection Intensities in Man. “Journal of Comparative Human Biology” 1958, Vol. 30, pp. 763–775.
View in Google Scholar
27. Zamorski K.: Rozwój demografi czny…, s. 850.
View in Google Scholar
28. Ibidem, s. 851.
View in Google Scholar
29. Ibidem, s. 850–855.
View in Google Scholar
30. White T.D., Folkens P.A.: Th e Human Bone Manual. San Diego 2005.
View in Google Scholar
31. Schutkowski H.: Sex Determination of Infant and Juvenile Skeletons. I. Morfognostic Features. “American Journal of Physical Anthropology” 1993, Vol. 90, pp. 199–205; Loth S.R., Henneberg M.: Sexually Dimorphic Mandibular Morphology in the First Few Years of Life. “American Journal of Physical Anthropology” 2001, Vol. 115, No. 2, pp. 179–186.
View in Google Scholar
32. Żądzińska E., Karasińska M., Jędrychowska-Dańska K., Watała C., Witas H.W.: Sex Determination of Subadultus Specimens from Medieval Polish Archaeological Sites. Metric Analysis of Deciduous Dentition. “Journal of Comparative Human Biology” 2008, Vol. 59, pp. 175–187.
View in Google Scholar
33. Schutkowski H.: Sex Setermination of Infant…
View in Google Scholar
34. Loth S.R., Henneberg M.: Sexually Dimorphic…
View in Google Scholar
35. Żądzińska E., Karasińska M., Jędrychowska-Dańska K., Watała C., Witas H.W.: Sex Determination of Subadultus…
View in Google Scholar
Pobrania
Wersja elektroniczna opublikowana
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Szczegóły zob. w zakładce Prawa autorskie i udostępnianie.
