Odtwarzanie średniowiecza a muzea w Polsce po 1989 roku. Zmarnowany potencjał wspólnego dziedzictwa?

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2021.08

Keywords:

historical reenactment, mediaevalism, new museology, heritage, definition of a museum, popularization

Abstract

REENACTING THE MIDDLE AGES AND
MUSEUMS IN POLAND AFTER 1989. A WASTED
POTENTIAL OF THE COMMON HERITAGE?

From the chronological perspective, the Middle Ages constitute roughly a half of Poland’s history. However, this fact does not translate into proportions in terms of and promotion of our cultural heritage, including the activity of Polish museums. This, in turn, has an impact on the consolidation of numerous, unjustified stereotypes about the Middle Ages. Paradoxically, among history lovers, including those involved in the reenactment movement, this very historical period enjoys the greatest popularity. At the same time, the mediaeval reenactment phenomenon develops parallel to the museum boom which has been observed since the mid-1990s. Meanwhile, chronological concurrence does not necessarily mean synergy. So, we have an enormous social potential on the one hand, and a stable and lasting institutional base on the other. The mediaeval period seems, for a number of reasons, a very good subject area for cooperation. Therefore, it is well worthwhile examining the phenomenon of historical reenactment and the role it plays (or can play) in museums, as well as scrutinizing the image of the Middle Ages which is being presented to society. In order to be able to better understand this phenomenon and its development in the context of Polish museology, it is advisable to go back to the political transformation which took place after 1989 and retrace the process of changes up until the present day. If we follow through the activity of reenactment groups we will notice that such groups often lack factual verification, which frequently leads to oversimplification. The space of museums, we might presume, should be a good place for preventing such risks, a venue of the more comprehensive approach where history can be reenacted in a rich, multi-faceted context. Genuine examples of a direct and very concrete involvement of museums in historical reconstructions, as well as examples of reconstruction groups showing their openness to engage in more institutional forms of activity, including exhibition and academic projects, do exist. It seems, however, that such instances are still too rare. Meanwhile, our mediaeval heritage, despite its limitations, possesses huge potential and presents a major challenge for Polish museology.

Author Biography

  • Jacek Zinkiewicz

    PhD, historian, Curator at the Museum of Kraków, Department of the History and Art of Kraków in the Middle Ages at the Museum of Kraków.

References

Baraniecka-Olszewska Kamila: Naprzód do przeszłości! Rekonstrukcje historyczne między historią a teraźniejszością. „Etnografia Polska” 2015, t. 59, z. 1–2, s. 87–96
View in Google Scholar

Blockley Marion: Społeczny kontekst rekonstrukcji archeologicznych. W: Ochrona dziedzictwa archeologicznego w Europie. Red. Zbigniew Kobyliński. Warszawa 1998, s. 72–91
View in Google Scholar

Bogacki Michał: Przydatność działań rekonstrukcyjnych w badaniach nad uzbrojeniem w okresie wczesnego średniowiecza. W: Polska historiografa wojskowa wobec wyzwań badawczych i politycznych XXI wieku. Red. Tadeusz Dubicki, Tadeusz Panecki. Częstochowa 2006, s. 33–42
View in Google Scholar

Bogacki Michał: Wybrane problemy odtwórstwa wczesnośredniowiecznego w Polsce. W: Kultura ludów Morza Bałtyckiego. Nowożytność i współczesność. Red. Michał Bogacki, Maciej Franz, Zbigniew Pilarczyk. Toruń 2008, s. 219–269
View in Google Scholar

Bogacki Michał: Czy można „ożywić muzeum”? Edukacja muzealna a odtwórstwo historyczne. W: Przeszłość dla przyszłości – problemy edukacji muzealnej. Red. Jacek Wrzesiński, Andrzej Marek Wyrwa. Lednica 2010, s. 93–104
View in Google Scholar

Bogacki Michał: O współczesnym „ożywianiu” przeszłości. „Turystyka Kulturowa” 2010, nr 5, s. 4–27
View in Google Scholar

Borusiewicz Mirosław: Nauka czy rozrywka? Nowa muzeologia w europejskich definicjach muzeum. Kraków 2012
View in Google Scholar

Brzostowicz Michał: Imprezy historyczne – edukacja czy rozrywka? Kilka refleksji z doświadczeń Festiwali Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej w Lądzie nad Wartą. „Fontes Archaeologici Posnanienses” 2009, Vol. 45, s. 293–300
View in Google Scholar

Bursche Aleksandra, Chowaniec Roksana: Festyn archeologiczny w Biskupinie: komercyjny odpust czy promocja dziedzictwa archeologicznego. W: Blisko i daleko. Księga Jubileuszowa Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa 2009, s. 69–77
View in Google Scholar

Czubkowska Sylwia: Nasz narodowy kicz. „Przekrój” 2006, nr 32, s. 6–11
View in Google Scholar

Dominiak Łukasz: Zabawa w przeszłość. Festyn archeologiczny jako forma karnawału. W: Karnawalizacja. Tendencje ludyczne w kulturze współczesnej. Red. Jan Grad, Hanna Mamzer. Poznań 2004, s. 81–86
View in Google Scholar

Dz.U. 1997, nr 5, poz. 24. Oprac. na podstawie t.j. Dz.U. 2020, poz. 902; 2021, poz. 1641
View in Google Scholar

Działalność muzeów w 2019 roku. Informacja sygnalna [online]. GUS [dostęp 12 listopada 2021]. Dostępny w internecie: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-sport/kultura/dzialalnosc-muzeow-w-2019-roku,12,3.html
View in Google Scholar

Działalność muzeów w 2020 roku. Informacja sygnalna [online]. GUS [dostęp 12 listopada 2021]. Dostępny w internecie: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-sport/kultura/dzialalnosc-muzeow-w-2020-roku,12,4.html
View in Google Scholar

Dziedzictwo w akcji. Rekonstrukcja historyczna jako sposób uczestnictwa w kulturze. Warszawa 2012
View in Google Scholar

Folga-Januszewska Dorota: Muzea w Polsce 1989–2008. „Muzealnictwo” 2009, nr 50, s. 18–46
View in Google Scholar

Folga-Januszewska Dorota: Muzeum – fenomeny i problemy. Kraków 2015
View in Google Scholar

Folga-Januszewska Dorota: Dzieje pojęcia muzeum i problemy współczesne – wprowadzenie do dyskusji nad nową definicją muzeum ICOM. „Muzealnictwo” 2020, nr 61, s. 39–57
View in Google Scholar

Goodacre Elizabeth Jane, Baldwin Gavin: Living the past. Reconstruction, recreation, reenactment and education at museums and historical sites. London 2002
View in Google Scholar

Grupy rekonstrukcji historycznych – działania oddolne na rzecz krzewienia kultury narodowej. Raport z badań, 2016 [online]. Narodowe Centrum Kultury, 23 lutego 2017 [dostęp 18 listopada 2021]. Dostępny w internecie: https://www.nck.pl/badania/raporty/raport-grupy-rekonstrukcji-historycznych-dzialaniaoddolne-na-rzecz-krzewienia-
View in Google Scholar

Imiołczyk Ewelina, Kawka Wojciech: Rekonstrukcje przeszłości. Ślązacy pod Grunwaldem. Katalog wystawy. Bytom 2017
View in Google Scholar

Kantor Ryszard: Zabawa przeszłością – zabawa w przeszłość. Historia uludyczniona. ,,Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Sociologica” 2010, Vol. 3, s. 134–149
View in Google Scholar

Kirshenblatt-Gimblett Barbara: Inscenizowanie historii. Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. W: Muzeum i zmiana…, s. 101–116
View in Google Scholar

Kłaput Barbara: Pomiędzy Scyllą i Charybdą. Muzeum narracyjne oczyma projektantów. W: Muzeum i zmiana…, s. 301–318
View in Google Scholar

Kowal Paweł: Społeczny, cywilizacyjny i polityczny kontekst polskiego boomu muzealnego. W: Muzeum i zmiana…, s. 31–48
View in Google Scholar

Kula Marcin: Krótki raport o użytkowaniu historii. Warszawa 2004
View in Google Scholar

Kultura muzyczna w początkach państwa polskiego. Red. Anna Jabłońska, Magdalena Robaszkiewicz. Gniezno–Szczecin 2020
View in Google Scholar

Kultura w 2018 [Informacje statystyczne GUS]. Warszawa–Kraków 2019
View in Google Scholar

Kułakowska Małgorzata: Nazwy bractw rycerskich jako element budowania wizerunku grupy rekonstrukcyjnej. „Słowo. Studia językoznawcze” 2018, t. 9, s. 68–83, https://doi.org/10.15584/slowo.2018.9.07
View in Google Scholar

Kwiatkowski Piotr Tadeusz: Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji. Warszawa 2008
View in Google Scholar

Kwiatkowski Piotr Tadeusz: Jaką historią interesują się Polacy? Pytanie o kształt pamięci zbiorowej i jej przemiany po 1989 roku. W: Historia Polski od-nowa. Nowe narracje historii i muzealne narracje przeszłości. Red. Robert Kostro, Kazimierz Wóycicki, Michał Wysocki. Warszawa 2014, s. 119–158
View in Google Scholar

Lorenc Magdalena: Polityczność nowej definicji muzeum ICOM, czyli manewrowanie transatlantykiem wśród gór lodowych. „Muzealnictwo” 2020, nr 61, s. 164–171
View in Google Scholar

Ławrynowicz Olgierd: Współczesne rekonstrukcje uzbrojenia średniowiecznego z ziem polskich. Jeszcze amatorstwo czy już archeologia doświadczalna?. W: Skanseny archeologiczne i archeologia eksperymentalna. Red. Jan Gancarski. Krosno 2012, s. 631–644
View in Google Scholar

Mairesse François: Różnorodność muzeów w świetle definicji z Kioto. „Muzealnictwo” 2020 nr 61, s. 75–79
View in Google Scholar

Majewski Piotr: Narracja, inaczej – kilka słów o historii, muzeach oraz tych, którzy je odwiedzają. W: Muzeum i zmiana…, s. 51–58
View in Google Scholar

Muzeum i zmiana. Losy muzeów narracyjnych. Red. Paweł Kowal, Karolina Wolska-Pabian. Warszawa–Kraków 2019
View in Google Scholar

Nowaczyk Szymon: Archeologia festynowa – pomiędzy eksperymentem naukowym a przedstawieniem parateatralnym. W: Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego. Red. Michał Bogacki, Maciej Franz, Zbigniew Pilarczyk. Toruń 2007, s. 501–508
View in Google Scholar

Nowiński Jacek: Instytucjonalizacja zabawy. O kulturotwórczym i kooperacyjnym potencjale ruchu rekonstrukcyjnego. W: Dziedzictwo w akcji. Rekonstrukcja historyczna jako sposób uczestnictwa w kulturze. Warszawa 2012, s. 95–99
View in Google Scholar

Ołdakowski Jan: Dlaczego powstają muzea historyczne narracyjne?. W: Muzeum i zmiana…, s. 73–78
View in Google Scholar

Paczyńska Agnieszka: Rodzina w muzeum dziś i jutro. W: Muzeum i zmiana…, s. 231–246
View in Google Scholar

Pawelec Agnieszka: Rekonstrukcja historyczna przykładem budowania narracji historycznej poza budynkiem muzeum. W: Muzeum i zmiana…, s. 163–174
View in Google Scholar

Pawleta Michał: Zabawa w przeszłość. Współczesne formy popularyzowania oraz przekazywania wiedzy na temat odległej przeszłości. W: Sztuka dla dziecka – tradycja we współczesności. Red. Grzegorz Leszczyński. Poznań 2011, s. 225–241
View in Google Scholar

Pawleta Michał: Przeszłość we współczesności. Studium metodologiczne archeologicznie kreowanej przeszłości w przestrzeni społecznej. Poznań 2016
View in Google Scholar

Pawleta Michał: Historical re-enactment as a new form of contemporary people’s relation to the past. „Sprawozdania Archeologiczne” 2018, t. 70, s. 9–29
View in Google Scholar

Pietrzyk Malwina: Świat społeczny rekonstrukcji epoki późnego średniowiecza. Podstawowe założenia, problemy i wyzwania badawcze. „Turystyka Kulturowa” 2016, nr 6, s. 32–50
View in Google Scholar

Pietrzyk-Jagielska Malwina: Rekonstruktorzy profesjonalni czy hobbystyczni? Rola i znaczenie stroju w świecie rekonstrukcji historycznej epoki średniowiecza. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” 2015, Vol. 55, s. 77–91
View in Google Scholar

Przeszłość jako pasja. Raport z jakościowego badania pasjonatów historii. NCK, Ipsos. Warszawa 2017 [online]. [dostęp 22 listopada 2021]. Dostępny w internecie: https://www.nck.pl/badania/projekty-badawcze/raport-z-jakosciowego-badania-pasjonatow-historii
View in Google Scholar

Pstrocka-Rak Małgorzata: Uczestnictwo reanimatorów dawnej historii w imprezach turystyki kulturowej na przykładzie inscenizacji Bitwy pod Grunwaldem. „Turystyka Kulturowa” 2013, nr 4, s. 5–20
View in Google Scholar

Regiewicz Adam: Rekonstrukcje historyczne jako edutainment. Przypadek powstania styczniowego. „Prace Naukowe. Filologia Polska. Historia i Teoria Literatury” 2013, t. 13, s. 87–104
View in Google Scholar

Regiewicz Adam: Sposoby uobecniania średniowiecza w muzyce popularnej – przypadek rocka i heavy metalu. W: Oblicza mediewalizmu. Red. Andrzej Dąbrówka, Maciej Michalski. Poznań 2013, s. 173–192
View in Google Scholar

Regiewicz Adam: Średniowieczność w literaturze i kulturze popularnej. Warszawa 2019
View in Google Scholar

Rohrscheidt Armin Mikos von: (Re)animatorzy dawnej historii a podróże w czasie wolnym. Profil polskich uczestników ruchu „historical reenactment” i ich potencjał dla rozwijania turystyki kulturowej. „Turystyka Kulturowa” 2011, nr 2, s. 22–54
View in Google Scholar

Samsonowicz Henryk: Dziedzictwo średniowiecza. Mity i rzeczywistość. Wyd. 2. popr. i uzup. Wrocław 2009
View in Google Scholar

Słowianie połabscy. Red. Łukasz Kaczmarek, Paweł Szczepanik. Gniezno–Szczecin 2020
View in Google Scholar

Szacka Barbara: Zmiany stosunku do przeszłości po przeobrażeniach ustrojowych 1989 roku w Polsce. „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2009, t. 25, nr 4, s. 415–427
View in Google Scholar

Szacka Barbara: Stosunek do przeszłości i jej przeżywanie w ponowoczesnym świecie popkultury. W: Historia – dziś. Teoretyczne problemy wiedzy o przeszłości. Red. Ewa Domańska, Rafał Stobiecki, Tomasz Wiślicz. Kraków 2014, s. 173–185
View in Google Scholar

Szlendak Tomasz: Wehrmacht nie macha. Rekonstrukcyjna codzienność jako sposób zanurzenia w kulturze. W: Dziedzictwo w akcji. Rekonstrukcja historyczna jako sposób uczestnictwa w kulturze. Warszawa 2012, s. 7–70
View in Google Scholar

Tomaszewska Ewa: Rekonstrukcja historyczna w przestrzeni muzeum na wolnym powietrzu. W: Kielecka teka skansenowska. Red. Elżbieta Szot-Radziszewska, Leszek Gawlik. T. 3. Kielce 2017, s. 212–225
View in Google Scholar

Ukielski Paweł: Koniec „końca historii”. Muzea narracyjne w nowym myśleniu o przeszłości. W: Muzeum i zmiana…, s. 79–90
View in Google Scholar

Vergo Peter: Introduction to the New Museology. Chicago 1989
View in Google Scholar

White Hayden: Poetyka pisarstwa historycznego. Red. Ewa Domańska, Marek Wilczyński. Przeł. Ewa Domańska, Mirosław Loba, Arkadiusz Marciniak, Marek Wilczyński. Kraków 2000
View in Google Scholar

Wielkie Morawy – Great Moravia. Red. Pavel Kouřil. Gniezno–Szczecin 2017
View in Google Scholar

Wikingowie w Polsce? Zabytki skandynawskie z ziem polskich. Red. Michał Bogacki, Andrzej Janowski, Łukasz Kaczmarek. Gniezno–Szczecin 2019
View in Google Scholar

Zinkiewicz Jacek: Miejsce i rola rekonstrukcji historycznych w muzeum. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2016, z. 34, s. 371–382
View in Google Scholar

Downloads

Published

2021-09-29

Issue

Section

Research Papers and Treatises

How to Cite

Odtwarzanie średniowiecza a muzea w Polsce po 1989 roku. Zmarnowany potencjał wspólnego dziedzictwa? (2021). Krzysztofory: Scientific Bulletin of the Historical Museum of the City of Kraków, 39, 151-163. https://doi.org/10.32030/KRZY.2021.08

Similar Articles

1-10 of 253

You may also start an advanced similarity search for this article.

Most read articles by the same author(s)