Hołd armii polskiej pamięci króla Jana III Sobieskiego — w Krakowie 6.X. 1933 r
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.1982.06Abstract
Brak abstraktu dla tego artykułu.
References
1. Jędrzejewicz Janusz, W służbie idei, Londyn 1972, s. 190.
View in Google Scholar
2. W tym czasie wejście do grobów królewskich znajdowało się przed kaplicą Świętokrzyską.
View in Google Scholar
3. Jędrzejewicz J., W służbie idei, s. 190–191.
View in Google Scholar
4. Tamże, s. 192.
View in Google Scholar
5. Pensja premiera wynosiła wtedy ok. 1300 zł, oprócz tego posiadał bardzo skromny fundusz dyspozycyjny na ściśle określone cele reprezentacyjne. Swoboda dysponowania tym funduszem przez premiera była określona do minimum. Stąd kłopot z owymi 200 tys. zł spadł na głowę min. skarbu Władysława Zawadzkiego, Jędrzejewicz J., W służbie idei, s. 192.
View in Google Scholar
6. Piłsudska Aleksandra, Wspomnienia, Londyn 1960, s. 356.
View in Google Scholar
7. Jędrzejewicz Wacław, przypis w: Jędrzejewicz J., W służbie idei, s. 194. Na marginesie należy dodać, że na forum publicum Piłsudski nigdy nie czynił Mościckiemu żadnych afrontów. Wprost przeciwnie, zawsze podkreślał pozycję prezydenta RP. Stąd np. on przyjechał do Mościckiego na zamek a nie odwrotnie.
View in Google Scholar
8. „Głos Narodu”, 6.IX.1933. Rocznica bitwy pod Wiedniem upływała 12 września. Trudno o odpowiedź wprost, dlaczego akurat uroczystości krakowskie zaplanowano na 6 października. Być może wchodziły tutaj w grę trudności techniczne (przygotowanie oprawy uroczystości, sprowadzenie do Krakowa pułków z różnych miejsc zakwaterowania). Nie można wykluczyć też problemu zgromadzenia w jednym czasie tylu dostojników najwyższego szczebla.
View in Google Scholar
9. „Głos Narodu”, 13.IX.1933.
View in Google Scholar
10. „Głos Narodu”, 14.IX.1933.
View in Google Scholar
11. Jędrzejewicz W., przypis w: Jędrzejewicz J., W służbie idei, s. 194. Następnie W. Jędrzejewicz dodał: „W chwili jego (tzn. Piłsudskiego – J.N.) zgonu nie było żadnych trudności czy obiekcji ze strony metropolity Sapiehy przeciw złożeniu zwłok Komendanta w grobach królewskich.”
View in Google Scholar
12. „Światowid”, 14.IX.1933, s. 5.
View in Google Scholar
13. Wojewódzkie Archiwum Państwowe (WAP) Kraków, sygn. IT 1067. Wydatki te nie poszły na marne. Drewno z rozbiórki trybun decyzją władz miejskich zastało odsprzedane, ewentualnie wykorzystane do celów publicznych. Np. wybudowano poręcze nad Wisłą wzdłuż ul. Barskiej, wykonano ptaszarnię dla Ogrodu Zoologicznego, naprawiono parkany w Parku Strzeleckim i Parku Krakowskim, przekazano odpowiednią ilość na ogrodzenie ogródków działkowych dla bezrobotnych, itp.
View in Google Scholar
14. „Czas”, 28.IX.1933.
View in Google Scholar
15. WAP, Kraków, sygn. IT 1067. Chęć obejrzenia rewii powodowała, iż do prezydenta napływały tego typu prośby, jaką np. wystosował jeden ze znanych adwokatów krakowskich: „Jaśnie Wielmożny Panie Prezydencie! Znając uprzejmość JW Pana Prezydenta, a nie mogąc w żaden inny sposób dostać biletów na Trybunę, najuprzejmiej śmiem Go prosić, aby z posiadanego (niewątpliwie) zapasu raczył mi w drodze najwyższej protekcji przydzielić 2 bilety na 6 b.m. Z góry serdecznie dziękując, pozostaję z wyrazami głębokiego szacunku i poważania.”
View in Google Scholar
16. WAP, Kraków, sygn. IT 1067.
View in Google Scholar
17. Tamże.
View in Google Scholar
18. „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 28.IX.1933.
View in Google Scholar
19. WAP, Kraków, sygn. IT 1067. Godna podkreślenia była zapobiegliwość władz miejskich w nawet najbardziej przyziemnych sprawach. Wydając dyspozycje w sprawie założenia ubikacji na linii Park Jordana–Cichy Kącik, polecano: „W ustępach należy umieścić ręczniki, umywalki, wodę, mydło oraz płyn dezynfekcyjny, odwanniający. Klozety te obsługiwać mają kobiety i za użycie pobierać 10 groszy.”
View in Google Scholar
20. Ks. dr Tadeusz Kruszyński, Jak dzięki Marszałkowi Piłsudskiemu rozszerzono wejście do grobów królewskich na Wawelu, w: „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 23.V.1935.
View in Google Scholar
21. Tamże.
View in Google Scholar
22. Tamże.
View in Google Scholar
23. Tamże. Autor dodaje, iż na drzwiach zamykających wejście umieszczono pamiątkową tablicę z napisem: „Z okazji składania Prochom Króla Jana III Sobieskiego Hołdu przez Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego w obecności Prezydenta Rzeczypospolitej Prof. Ignacego Mościckiego, wejście to i drzwi nakładem Wojska Polskiego rozszerzono i odnowiono dnia 6.X.1933 r.”
View in Google Scholar
24. „Czas”, l.X.1933.
View in Google Scholar
25. „Czas”, 5.X.1933. Wspomniana tablica pamiątkowa mieściła się na froncie dworca kolejowego; w tym miejscu znajduje się obecnie tablica ku czci pomordowanych w latach II wojny światowej pracowników kolei z Krakowa.
View in Google Scholar
26. WAP, Kraków, sygn. IT 1067.
View in Google Scholar
27. Tamże.
View in Google Scholar
28. „Czas”, 30.IX.1933; „Głos Narodu”, 1.X.1933.
View in Google Scholar
29. „Głos Narodu”, 5.X.1933.
View in Google Scholar
30. WAP, Kraków, sygn. IT 1067, Wojciech Kossak wywiązał się dobrze z tego zadania. Już w roku następnym przekazał do Muzeum Narodowego (z przeznaczeniem do zawieszenia w Sukiennicach) na malowany pod wrażeniem uroczystości swój słynny obraz „Rewia kawalerii w Krakowie”. Oprócz tego wykonał 3 ujęcia marszałka Piłsudskiego na trybunie, por.: Kazimierz Olszański, Wojciech Kossak, wyd. III, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 45–46.
View in Google Scholar
31. Tablicę pamiątkową w związku ze zmianą nazwy ulicy Wolskiej na Piłsudskiego odsłonięto na budynku narożnym z ul. Straszewskiego w 1934 r. Obecnie tablica nieistniejąca.
View in Google Scholar
32. „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 29.IX.1933.
View in Google Scholar
33. „Czas”, 4.X.1933.
View in Google Scholar
34. „Czas”, 6.X.1933.
View in Google Scholar
35. Ks. dr Tadeusz Kruszyński, Miejsce spoczynku Marszałka Piłsudskiego w Krakowie, w: „Kurier Literacko-Naukowy” dodatek do nr 145 „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” z dnia 27.V.1935.
View in Google Scholar
38. „Czas”, 6.X.1933.
View in Google Scholar
37. „Glos Narodu”, 6.X.1933.
View in Google Scholar
38. „Czas”, 5X1933.
View in Google Scholar
39. „Czas”, 28.IX.1933.
View in Google Scholar
40. „Glos Narodu”, 6.X.1933.
View in Google Scholar
41. „Czas”, 5.X.1933.
View in Google Scholar
42. „Czas”, 7.X.1933.
View in Google Scholar
43. Tamże.
View in Google Scholar
44. „Głos Narodu”, 6.X.1933.
View in Google Scholar
45. „Glos Narodu”, 30.IX.1933.
View in Google Scholar
46. „Światowid”, 14X.1933.
View in Google Scholar
47. Tamże.
View in Google Scholar
48. WAP, Kraków, sygn. IT 1067.
View in Google Scholar
49. Tamże.
View in Google Scholar
50. Puget Ludwik, Dni Krakowa, w: „Ilustrowany Kurier Codzienny”, 19.V.1935.
View in Google Scholar
51. „Czas”, 7.X.1933.
View in Google Scholar
52. Puget L., „Dni Krakowa”.
View in Google Scholar
53. „Czas”, 7.X.1933.
View in Google Scholar
54. „Światowid”, 14.X.1933.
View in Google Scholar
55 tamże,
View in Google Scholar
56. Szczepański Jan Józef, Trzy czerwone róże, Kraków 1982, s. Tl.
View in Google Scholar
57. „Czas”, 7.X.1933.
View in Google Scholar
58. „Światowid”, 14.X.1933.
View in Google Scholar
59. tamże,
View in Google Scholar
60. Długoszowski-Wieniawa Bolesław gen., Wzruszenia krakowskie, Kraków 1933, s. 11.
View in Google Scholar
61. Tamże, na s. 9 gen. Wieniawa-Długoszowski tłumaczył trudności defilowania w tym tempie: „Defilada kłusem (...) jest najtrudniejszą próbą dla mej broni. Stęp, lub kłus marszowy, są naszym codziennym Chlebem, nie przedstawiają tedy specjalnych trudności dla oddziałów, galop czy cwał, najefektowniejsza forma naszego popisu, mogą się obejść bez precyzji w wykonaniu, porywają bowiem swą fascynacją ruchu, furkotem proporców na wietrze, werblem kopyt, który wprawia w drżenie zarówno ziemię, jak i serca widzów, podczas gdy dosiadany kłus, przepisany przez ceremoniał kawaleryjski pod czas defilady, wymaga niezwykłej sprawności jeździeckiej, wymaga zwłaszcza niesłychanej pedantycznej precyzyjności w wykonaniu.”
View in Google Scholar
62. „Czas”, 7.X.1933. W miejscu gdzie stała trybuna Piłsudskiego ustawiono później pamiątkowy głaz – obecnie nieistniejący.
View in Google Scholar
63. Szczepański J.J., Trzy czerwone róże, s. 77–78.
View in Google Scholar
64. „Czas”, 7.X.1933. Podczas rewii zdarzyły się również zamierzone sytuacje humorystyczne. Np. jedna z orkiestr pułkowych zagrała melodię „Pije Kuba do Jakuba”, co wywołało powszechną wesołość.
View in Google Scholar
65. Tamże.
View in Google Scholar
66. Długoszowski-Wieniawa Bolesław gen., Wzruszenia krakowskie, s. 9.
View in Google Scholar
67. Tamże.
View in Google Scholar
68. „Światowid”, 14.X.1933.
View in Google Scholar
69. Długoszowski-Wieniawa Bolesław gen., Wzruszenia krakowskie, s. 14–15. Przy okazji warto dodać, że taka gratka jaką była uroczystość 6 października, a zwłaszcza jej oprawa nie mogła ujść czujnego oka i ciętego języka satyryków. Biorąc na warsztat cytowany fragment, humorysta podpisujący się pseudonimem „was” zażartował sobie z gen. Wieniawy, znanego m.in. i z tego, że często zaglądał do kieliszka, ale i przy okazji (niejako w tle) nie oszczędził marszałka Piłsudskiego. Tekst był drukowany w oficjalnej prasie („Wróble na dachu”, 22.X.1933).
View in Google Scholar
„Zrozumiano!
View in Google Scholar
Zbliża się wieczór w Krakowie. Defilada skończona. Gen. Wieniawa wzywa do siebie adiutanta.
View in Google Scholar
– Proszę mi przynieść plan sytuacyjny Hawełki i kartę z cennikiem.
View in Google Scholar
Po chwili w rękach generała znajduje się cennik i plan lokalu. Generał studiuje po czym daje rozkaz oficerom:
View in Google Scholar
– Za mną panowie!
View in Google Scholar
Równym, miarowym krokiem maszerują ułani przez ulice miasta.
View in Google Scholar
– Stanąć, stój! – odzywa się generał Wieniawa, zatrzymując się na Rynku przed Hawełką.
View in Google Scholar
– Mamy nareszcie ten lokal. W szybkiej orientacji zawsze celowałem. Z planu dowiedziałem się, że wy chodząc z lokalu, można zobaczyć Sukiennice i kościół Mariacki. Oficerowie zechcą odszukać te historyczne zabytki.
View in Google Scholar
Przez monokle obserwują oficerowie:
View in Google Scholar
– Zgadza się – plan dobry! oświadczają podwładni. Generał ciągnie dalej: Za chwilę przejdziemy przez te drzwi. Od wnętrza lokalu jest kotara. Ko tarę należy odsunąć, nie zrywać, poczem panowie przemaszerują koło bufetu równym krokiem. Bufet ma długości około 12 m. Podczas przemarszu nie należy rozglądać się po bufecie i ladach, jak również nie należy zaczepiać kasjerki. Maszerować będziecie panowie w odstępach 75 cm, aby jeden drugiemu nie zerwał ostróg. Po 20-u sekundach marszu, wchodzimy na salę. Skręcamy w prawo, tam znajduje się stół oraz krzesła. Wszyscy bez wyjątku zdejmują czapki. Na moją komendę oficerowie siadają. Po prawej stronie talerzy są widelce i noże. Vis a vis nakrycia stoją kieliszki. Zamawiać jedzenie należy kolejno, jak również kolejki. Przed płaceniem każdy z oficerów zamówi sobie zimną wodę. Broń należy wyładować. Czy oficerowie zrozumieli?!
View in Google Scholar
– Zrozumiano, panie generale!
View in Google Scholar
– Wchodzimy! – pada komenda – i jedna z pań na widok pięknego generała.”
View in Google Scholar
70. Piłsudska A., Wspomnienia, s. 356.
View in Google Scholar
71. „Czas”, 7.X.1933.
View in Google Scholar
72. Długoszowski-Wieniawa B. gen., Wzruszenia krakowskie, s. 15.
View in Google Scholar
73. Podczas przygotowań do uroczystości Piłsudski zainteresował się jakiego kalibru działa będą oddawały salut artyleryjski: „Wyjaśniono, że postawi się baterię 75 mm armat na Wawelu i one oddadzą prze pisane 101 wystrzałów. Komendant zastanowił się i miał powiedzieć: 75-tki to tak szczekają. Dajcie baterię 155 mm haubic. One mają niski, potężny głos. Okazało się, że polecenie to natrafiło na duże trudności, gdyż dla haubic nie wyrabiano ślepych naboi, które trzeba było przy tej okazji specjalnie sfabrykować. Ostatecznie jednak użyto te haubice.” Jędrzejewicz W., przypis w: Jędrzejewicz J., W służbie idei, s. 194.
View in Google Scholar
74. Puget L., Dni Krakowa.
View in Google Scholar
75. „Czas”, 10.X.1933.
View in Google Scholar
76. „Czas”, 7.X.1933. Pobyt J. Piłsudskiego w Kasynie garnizonowym upamiętniła odsłonięta przy wejściu w 1937 r. tablica pamiątkowa.
View in Google Scholar
77. WAP, Kraków, sygn. IT 1067.
View in Google Scholar
78. Jędrzejewicz J., W służbie idei, s. 193–194.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.
