III Komendant Okręgu Krakowskiego Armii Krajowej pułkownik Józef Spychalski
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2002.11Abstract
COLONEL JÓZEF SPYCHALSKI, THE 3RD COMMANDER OF THE CRACOW DISTRICT OF THE HOME ARMY
He was a leading figure of the underground Resistance against the Nazis in 193 9-1944. Born in 1898, in his youth he was a member of the Polish Armed Organisation. He participated in wars defending Poland’s borders in 1918-1921. He was an infantry officer of the Polish Army. In 1939 he was the Commander of the Capital Battalion and defended Warsaw. He was among the fourteen officers who created the clandestine Service for Poland’s Victory and became the Lublin Voivodeship Commander of this organisation, and later the Commander of the Union for Armed Struggle in Lublin and of its Area No. II in Bialystok. Arrested by the Soviets in 1940, he was imprisoned in Lubianka Prison. Released, he joined the Polish Army in Russia, then in London. He was parachuted back to occupied Poland and was appointed Commander of the Cracow District of the Home Army. He significantly contributed to the incorporation of groups of soldiers associated with political parties into the Home Army in the course of preparations to Warsaw Uprising. He was arrested on 24th March 1944. There were attempts to liberate him but they failed. He was executed after the outbreak of the Warsaw Uprising in 1944. He was awarded numerous battle honours and distinctions.
References
Lista opiniodawców Krzyża POW, „Peowiak” 1931 nr 1;
View in Google Scholar
Lista Peowiaków odznaczonych Krzyżem Niepodległości z Mieczami, „Peowiak” 1932 nr 9;
View in Google Scholar
Lista starszeństwa oficerów zawodowych, W. 1922;
View in Google Scholar
Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty, W. 1935;
View in Google Scholar
Rocznik oficerski, W. 1923,1924,1928,1932;
View in Google Scholar
„Dziennik Urzędowy Województwa Krakowskiego”, 30 XII 1986 nr 17;
View in Google Scholar
„Gazeta Urzędowa Miasta Krakowa”, 29 V 1995 nr 10 i 18 X 2000 nr 16;
View in Google Scholar
Wesołowski Z., Order Virtuti Militari i jego kawalerowie, Miami 1992;
View in Google Scholar
Kijewska A., Sanojca A., Schemat organizacyjny SZPZWZ-AK 1939-1945, „Dzieje Najnowsze” 1980 nr 3;
View in Google Scholar
Armia Krajowa w dokumentach 1939-1945, Londyn 1970-1989, I-III, VI;
View in Google Scholar
Krakowski Okręg Armii Krajowej w dokumentach, Kraków 1989 I;
View in Google Scholar
Obrona Warszawy 1939. Wybór dokumentów wojskowych, W. 1968;
View in Google Scholar
Polskie Podziemie na terenach Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi w latach 1939- 1941, W. Moskwa 2001;
View in Google Scholar
Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej, t. III, Armia Krajowa, Londyn 1950;
View in Google Scholar
Ruch oporu na wsi małopolskiej w dokumentach konspiracyjnego ruchu ludowego 1940-1944, Kr. 1973;
View in Google Scholar
Szkoła Podchorążych Piechoty. Księga Pamiątkowa, Ostrów Mazowiecka 1930;
View in Google Scholar
Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, W. 1999;
View in Google Scholar
Armia Krajowa. Rozwój organizacyjny, W. 1996;
View in Google Scholar
Banasikowski E., Na zew ziemi wileńskiej, Paryż 1990;
View in Google Scholar
Bełdowski L., Zarys historii wojennej 29-go Pułku Strzelców Kaniowskich, W. 1928;
View in Google Scholar
Bieniecki K., Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Kr. 1994;
View in Google Scholar
Borodziej W., Terror i polityka. Policja niemiecka a polski ruch oporu w GG 1939-1944, W. 1985;
View in Google Scholar
Bratko J., Gestapowcy, Kr. 1985; Caban I. Ludzie Lubelskiego Okręgu Armii Krajowej, Lublin 1995;
View in Google Scholar
tenże, Okręg Armii Krajowej Lublin, Lublin 1996;
View in Google Scholar
tenże, Mańkowski Z., Związek Walki Zbrojnej i Armia Krajowa w Okręgu Lubelskim 1939-1944, Lublin 1971 I-II;
View in Google Scholar
Chlebowski C., „ Wachlarz”. Monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej AK, wrzesień 1941 – marzec 1943, W. 1983;
View in Google Scholar
tenże, „Ścibor”, „WTK” 1981 nr 17;
View in Google Scholar
tenże, Z upoważnienia Naczelnego Wodza i generała „ Grota ”, „WTK” 1981 nr 24;
View in Google Scholar
Ciechanowski J., Płk Janusz Bokszczanin o Armii Krajowej i Powstaniu Warszawskim, „Zeszyty Historyczne”, Paryż 1988, z. 86;
View in Google Scholar
Dąbrowa-Kostka S., Hitlerowskie afisze śmierci, Kr. 1983;
View in Google Scholar
tenże, Czyn zbrojny na Ziemi Krakowskiej, „Życie i Myśl” 1971 nr 1/2;
View in Google Scholar
tenże, W okupowanym Krakowie 6 IX 1939 - 18 I 1945, W. 1972;
View in Google Scholar
tenże, Akcja ,,Luty”, „Dziennik Polski” 1968, nr 114-116, 118-119;
View in Google Scholar
tenże, Kim byli, „Świat” 1969 nr 16;
View in Google Scholar
tenże, Próba odbicia płk. Spychalskiego, „Tyg. Powszechny” 1963 nr 22;
View in Google Scholar
tenże, Próba odbicia płk. „Lutego” w okupowanym Krakowie, „Za Wolność i Lud” 1963 nr 15;
View in Google Scholar
tenże, Próby odbicia płk. „Lutego”, „Kronika”, Londyn 1966 nr 37;
View in Google Scholar
tenże, Hamann i Foedrowitz, „Zeszyty Historyczne SZAK” 1996 nr 1 i aneks;
View in Google Scholar
tenże, Płk „ Luty ” Józef Spychalski, komendant Krakowskiego Okręgu AK, „Refleks. Mieś. Krak. Okr. Wojsk.” 1995 nr 2;
View in Google Scholar
tenże, Przygotowania do rozbicia więzienia Montelupich, „W marszu”, Kr. 1981;
View in Google Scholar
tenże, Jankowski S. M., Rozkaz zdobyć więzienie, Kr. 1988; Dominik M., Dr Adam Gradziński, „Przegląd Lekarski”, 1972 nr 1;
View in Google Scholar
Dubicki T., Sepkowski A., „Afera ” Starykonia czyli historia agenta Gestapo, W. 1998;
View in Google Scholar
Epitafium dla czterdziestu. Pięćdziesiąta rocznica egzekucji przy ul. Botanicznej w Krakowie, Kr. 1994;
View in Google Scholar
Fitowa A., Bataliony Chłopskie w Małopolsce 1939-1945. Działalność organizacyjna, polityczna i zbrojna, W.-Kr. 1984; Garas J. B., Postacie Polski Ludowej. Marian Spychalski, „Panorama” 1984 nr 44;
View in Google Scholar
Garliński J., Politycy i żołnierze, Londyn 1971;
View in Google Scholar
Gąsiorowski T., Heił Edward, Małopolski Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939- 1956, Kr. 1997 I;
View in Google Scholar
Głowacki L., Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939, W. 1975;
View in Google Scholar
Gwozdek Z., Białostocki Okręg ZWZ-AK(X 1939-I 1945), Białystok 1993 I;
View in Google Scholar
Jankowski S. M., Steny z ulicy Mogilskiej, Kr. 1977;
View in Google Scholar
tenże, Strzały pod więzieniem. Najsłynniejsze akcje Armii Krajowej, W. 1992;
View in Google Scholar
Kozłowski H, Jak wykradziono tajne plany Branchitscha, „WTK” 1964 nr 13;
View in Google Scholar
Księga pamiątkowa 1830 -29 XI- 1930, Ostrów-Komorowo 1930; Kunert A. K., Ilustrowany przewodnik po Polsce Podziemnej 1939-1945, W. 1996;
View in Google Scholar
Leżeński C., Dajcie im imię, W. 1985;
View in Google Scholar
Karasiówna J., Pierwsze półrocze armii podziemnej (SZP-ZWZ), „Niepodległość” 1948 nr 1;
View in Google Scholar
Kuler A., Kaczmarczyk Alojzy, Małopolski Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956, Kr. 1997 I;
View in Google Scholar
Łossowski P., Zerwane pęta. Usunięcie okupantów z ziem polskich w listopadzie 1918 r. W. 1988;
View in Google Scholar
Marat S., Snopkiewicz J., Ludzie bezpieki. Dokumentacja czasu bezprawia, W. 1990;
View in Google Scholar
Matoga H., W kręgu opiekuńczego czepka, Kr. 1999; Mazur G., Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK, W. 1987;
View in Google Scholar
Müller W., Jeszcze o aresztowaniu płk Józefa Spychalskiego, „Tyg. Powszechny” 1984 nr 20;
View in Google Scholar
Nieczuja-Ostrowski B. M., Rzeczpospolita Partyzancka. Inspektorat “Maria ” w walce. W. 1991;
View in Google Scholar
tenże, „ Ubezpieczalnia ”, „Życie i Myśl” 1965, nr 7/8; Ney-Krwawicz M., Powstanie powszechne w koncepcjach i pracach sztabu Naczelnego Wodza i Komendy Głównej Armii Krajowej, W. 1999;
View in Google Scholar
tenże, Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945, W. 1990;
View in Google Scholar
Noskowicz-Biedroniowa H., Ciągle czekając z obiadem, Kr. 1987;
View in Google Scholar
Piwowarski S., Okręg Krakowski Służby Zwycięstwu Polski-Związku Walki Zbrojnej - Armii Krajowej 1939-1945, Kr. 1994;
View in Google Scholar
Pluta-Czachowski K., Organizacja Orła Białego. Zarys genezy, organizacji i działalności, W. 1987;
View in Google Scholar
tenże, Polskie Państwo Podziemne, „Kierunki” 1981 nr 43 i 44;
View in Google Scholar
tenże, Początki Polski Podziemnej, „Kierunki” 1983 nr 52;
View in Google Scholar
tenże, Uderzenie okupanta, „Kierunki” 1984 nr 3;
View in Google Scholar
Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej. Polski ruch oporu 1939-1945, W. 1988;
View in Google Scholar
Pogorzelski W., Sieradz 1927;
View in Google Scholar
Ruszkowski A., Pułkownik Józef Spychalski (w dziewięćdziesiątą rocznicę urodzin), „Na Sieradzkich Szlakach” 1988 nr 4;
View in Google Scholar
Skulicz B., II Baon „Bolesław” Zgrupowania „ Żelbet ” Armii Krajowej w Krakowie, masz, niepubl., zb. S. Piwowarskiego;
View in Google Scholar
Stachiewicz P, „Parasol”. Dzieje oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej, W. 1984;
View in Google Scholar
Szeremeta B., Związek Walki Zbrojnej zwalczany przez NKWD we Lwowie 1939-1941, Wr. 1998;
View in Google Scholar
Śląski J., Polska Walcząca, W. 1985 I-VI; Terej J. J., Na rozstajach dróg. Ze studiów nad obliczem i modelem Armii Krajowej, Wr. 1980;
View in Google Scholar
Terlecki O., Generał Sikorski, Kr. 1981 I; Tochman K. A., Słownik biograficzny Cichociemnych, Rz. 1996 II;
View in Google Scholar
Tomaszewicz A., Działałność Obwodu Sieradzkiego POW w łatach I wojny światowej, „Na Sieradzkich Szlakach” 1988 nr 4;
View in Google Scholar
Tucholski J., Cichociemni, W. 1984; tenże, Powracali nocą, W. 1988;
View in Google Scholar
tenże, Spadochroniarze, W. 1991;
View in Google Scholar
Tuszyński W., Józef Spuchalski - „Luty”, „Za Wolność i Lud” 1977 nr 21;
View in Google Scholar
Wernic A., Płk Józef Spychalski „Luty”, „Tyg. Powszechny” 1984 nr 5;
View in Google Scholar
tenże, Płk Józef Spychalski, „Polska Zbrojna” 1993 nr 55 („Magazyn Tygodniowy” nr 11);
View in Google Scholar
Wilamowski J., Honor, zdrada, kaźń... Afery Polski Podziemnej 1939-1945, W. 1999;
View in Google Scholar
tenże, Kopczuk W., Tajemnicze wsypy. Polsko-niemiecka wojna na tajnym froncie, W. 1990;
View in Google Scholar
Wroński T., Kronika okupowanego Krakowa, Kr. 1974; Wroniszewski J. K., Barykada września. Obrona Warszawy w 1939 roku, W. 1984;
View in Google Scholar
Zaborowski W., Zarys historii wojennej 28-go Pułku Strzelców Kaniowskich, W. 1928;
View in Google Scholar
Zagórski A., Inspektorat Armii Krajowej Rzeszów, Kr. 1973;
View in Google Scholar
tenże, Sobota Zenon, Małopolski Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956, Kr. 1997 II;
View in Google Scholar
Zawilski A., Bitwy polskiego września, W. 1972 I-II;
View in Google Scholar
Żarski-Zajdler W., Ruch oporu na Białostocczyźnie w latach 1939-1944, Referat materiałowy, cz. I, masz, niepubl. zb. S. Piwowarskiego; - Bohdanowicz E, Jeszcze o Batalionie Stołecznym, “WTK” 1969 nr 26;
View in Google Scholar
Bystrzycki R, Znak cichociemnych, W. 1983; Bniński W. H., Aresztowanie płk. Józefa Spychalskiego, komendanta Okręgu Armii Krajowej Kraków, „ Zeszyty Historyczne WiNu ”, Kraków 1998 nr 11;
View in Google Scholar
Ciosińska I., Po prostu miałam szczęście, Kr. 1989; Drogi Cichociemnych. Opowiadania zebrane i opracowane przez Koło Spadochroniarzy Armii Krajowej, Londyn 1972;
View in Google Scholar
Dziura-Dziurski A.,Freedemfighter. True experiences of a freedom fighter in war-time Eastern Europe, Portland 1983, s. 148, 156; Grzywacz-Świtalski Ł., Z walk na Podkarpaciu, W. 1971;
View in Google Scholar
Iglewski A., Pułkownik „ Luty ” - ojciec podkomendnych - Moje wspomnienia, masz, niepubl., zb. S. Piwowarskiego;
View in Google Scholar
tenże, Wspomnienia z lat 1939-1945, masz, niepubl., zb. S. Piwowarskiego;
View in Google Scholar
Jędrzejak F., Walki obwodu sieradzkiego POW z Niemcami – relacja komendanta organizacji lokalnej Sieradz, „Peowiak” 1931 nr 5;
View in Google Scholar
Jokiel J., Wróciłem „najkrótszą drogą”, W. 1990, s. 199-200;
View in Google Scholar
Klimek J., Polska Organizacja Wojskowa na terenie powiatu łaskiego, Pabianice 1938;
View in Google Scholar
Klimkowski J., Byłem adiutantem gen. Andersa, W. 1959;
View in Google Scholar
Kosch S., Oni grobu nie mają. O służbie w AK i męczeńskiej śmierci Jadwigi i Zygmunta Karłowskich, Kr. 1998;
View in Google Scholar
Kot S., Listy z Rosji, Londyn 1951;
View in Google Scholar
Kula-Fruziński S., Walki obwodu sieradzkiego POW z Niemcami – relacja zastępcy komendanta Obwodu, „Peowiak” 1931 nr 5;
View in Google Scholar
Kuropieska J., Misja w Londynie, W. 1981; tenże, Nieprzewidziane przygody, W. 1988; Lis R, Jak przeżyłem chwilę wyjścia okupantów z Polski, „Ziemia Sieradzka” 1919 nr 33;
View in Google Scholar
Mitkiewicz L., Z gen. Sikorskim na obczyźnie, Paryż 1968, s. 219;
View in Google Scholar
Nuszkiewicz R., Uparci, W. 1983;
View in Google Scholar
Obrona Warszawy 1939 we wspomnieniach, W. 1984; Oleksiewicz J., „Czarny Jasio”, „Stolica” 1978 nr 35; Owoc W., Krakowska Narodowa Organizacja Wojskowa. Wojna i konspiracja, Paryż 1979;
View in Google Scholar
Pogorzelski W., Sieradz, Włocławek 1927; Prawdzie-Szlaski J., Nowogródczyzna w walce 1940-1945, Londyn 1976; Rozmus W., W oddziałach partyzanckich i baonie „Skała”, Kr. 1987; Rómmel J., Za honor i ojczyznę, W. 1958; Spychalska E., Jak zginął płk „Luty ”, komendant Okręgu AK Kraków, „Za Wolność i Lud” 1968 nr 12;
View in Google Scholar
Spychalski J., Walki Obwodu Sieradzkiego POW z Niemcami – relacja komendanta Obwodu, „Peowiak” 1931 nr 5;
View in Google Scholar
Spychalski M., Początek drogi, W. 1983; Strumph-Wojtkiewicz S., Wbrew rozkazowi. Wspomnienia oficera prasowego 1939-1945, W. 1968;
View in Google Scholar
Udział kapelanów wojskowych w drugiej wojnie światowej, W. 1984; Walter-Janke Z., W Armii Krajowej na Śląsku, Kat. 1986;
View in Google Scholar
Wolf A., Batalion Stołeczny, „WTK” 1968 nr 49;
View in Google Scholar
Zator-Przytocki J., Pamiętniki z okresu lat 1939-1956, Wr.-Gd. 1999;
View in Google Scholar
Za kulisami bezpieki i partii. Józef Światło ujawnia tajniki partii, reżymu i aparatu bezpieczeństwa, W. 1989;
View in Google Scholar
Żegota- Januszaitis M., Życie moje tak burzłiwe... Wspomnienia i dokumenty, W. 1993;
View in Google Scholar
Żółtowski M., Tarcza Rolanda, Kr. 1989;
View in Google Scholar
Informacje (zapiski): Wacława H. Bnińskiego, Jana Budkiewicza (s. Bronisława), Krystyny David (ż. Wiesława), Henryka Galasa, Anny Gawłowskiej (Kołłątaj), Ryszarda Gradzińskiego (s. Adama), Zofii Kaczmarczyk (Andrzejewskiej), Zofii Łuczyńskiej-Kwiatkowej (bratanica Stefana), Kazimierza Mikuły, Aurelii Meinhard, Józefy Muzyczka (Pawlak), Ludwika Muzyczki, Władysława Mullera, Stanisława Nawary-Czeczota, Zygmunta Pogana, Pelagii Potockiej, Kazimierza Roszkiewicza, Jadwigi Sękowskiej (Michalskiej), Eleonory Spychalskiej, Teresy Spychalskiej (synowej), Dobrosława Spychalskiego (bratanka), Barbary Spychalskiej-Wolniewicz (bratanicy), Zbigniewa Śniegowskiego, Bolesława Zakrzewskiego (bratanka Władysława);
View in Google Scholar
Gryps płk Józefa Spychalskiego z więzienia Montelupich, 29 III 1944, w zb. Adama Potyry z Krakowa;
View in Google Scholar
Grypsy por. Bronisława Budkiewicza z więzienia Montelupich, 10 VI, 15 VI, (ok) 24 VI, 1 VII, 2 VII, 5 VII i 11 VII 1944, w zb. Jana Budkiewicza z Warszawy;
View in Google Scholar
Grypsy plut, pchor. Wiesława Davida z więzienia Montelupich, 13 VI, 17 VI, (bd) VII, (bd) VII, 17 VII, 24 VII 1944, w zb. Krystyny Davidowej z Tych;
View in Google Scholar
List Eleonory Spychalskiej, 1 VII 1968, w zb. Stanisława Dąbrowy-Kostki; List Aurelii Meinhard, 17 X 1986, w zb. S. Piwowarskiego;
View in Google Scholar
Meldunek por. Zenona Soboty do szefa Kedywu Okręgu Krakowskiego ppłk Stefana Tarnawskiego, 11 V 1944, w zb. S. Dąbrowy-Kostki;
View in Google Scholar
AGKBZpNP: Akta sprawy karnej przeciwko F. Ponickiemu, SWMW 599600;
View in Google Scholar
CAW: Kartoteka Biura Personalnego, 612 46; Wniosek odznaczeniowy, KZ 31 849.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.
