Uroczystość hołdu pruskiego w Krakowie 10 kwietnia 1525 roku w świetle diariuszy profesorów Uniwersytetu Krakowskiego

Authors

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2025.05

Keywords:

Prussian Homage, Treaty of Kraków, University of Kraków, diaries of professors

Abstract

THE CELEBRATION OF THE PRUSSIAN HOMAGE IN KRAKÓW ON 10 APRIL 1525 IN THE LIGHT OF THE DIARIES OF THE PROFESSORS OF THE UNIVERSITY OF KRAKÓW

The Prussian Homage of 1525 was one of the most significant events in the history of Poland, yet the base of source materials used to describe it is relatively modest. The goal of this paper is to draw the readers’ attention to the material offered by the diaries of the professors of the University of Kraków which has been largely overlooked and insufficiently exploited in historical research to date. Diaries are the daily records documenting events from the authors’ private or public lives (including their academic, municipal, church or state-related aspects) written on the pages of ephemerides, or printed astronomical calendars. A large collection of such sources has been preserved at the Jagiellonian Library in Kraków. The Prussian Homage and the circumstances associated with it have been recorded in the diaries of several university professors: doctors Łukasz Noskowski and Mikołaj Sokolnicki, theologian Marcin Biem from Olkusz, and philosopher Stanisław Aurifabr (Lubart) from Kraków. This set of sources is complemented by two versions of diary notes of theologian Grzegorz from Stawiszyn (self-edited by the author). While some of these sources have been familiar to historians, they have not been consistently explored for the purpose of research. The article presents the texts of these historical notes and analyses their contents, contributing some new, minor supplementary data to what has been known so far about the course of the homage ceremony itself, as well as its social reception.

Author Biography

  • Maciej Zdanek, Jagiellonian University

    PhD, Associate Professor at Jagiellonian University, historian, Jagiellonian University Archive

References

Banaś-Górniak Teresa: Pieśń o chwale Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Uwagi o tradycji genologicznej „Proporca albo Hołdu pruskiego” Jana Kochanowskiego. „Tematy i Konteksty” 2019, t. 14, nr 9, s. 170–184
View in Google Scholar

Barycz Henryk: Historja Uniwersytetu Jagiellońskiego w epoce humanizmu. Kraków 1935
View in Google Scholar

Biskup Marian: „Wojna pruska” czyli walka Polski z zakonem krzyżackim z lat 1519–1521. U źródeł sekularyzacji Prus Krzyżackich. Oświęcim 2019 (wyd. 1 Olsztyn 1991)
View in Google Scholar

Błażewska Elżbieta: Kilka uwag o pierwszym zegarze mechanicznym na wieży Ratusza krakowskiego. „Krzysztofory.
View in Google Scholar

Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2007, z. 25, s. 51–60
View in Google Scholar

Bogucka Maria: Hołd pruski. Warszawa 1985
View in Google Scholar

Bogucka Maria, Zernack Klaus: Sekularyzacja zakonu krzyżackiego w Prusach. Hołd pruski 1525 roku. Przeł. z jęz. łac. i niem. Tomasz Ososiński. Red. nauk. wyd. pol. Igor Kąkolewski. Warszawa 1998
View in Google Scholar

Brzegowy Joanna: Rodzina Czernych herbu Nowina w średniowieczu i czasach nowożytnych. Studium kariery. Warszawa 2024
View in Google Scholar

Buszewicz Elwira: Mistrz i uczeń albo sekrety humanistów. Dialog Jana z Wiślicy z Pawłem z Krosna na kartach „Wojny pruskiej”. „Ruch Literacki” 2012, t. 53, z. 6, s. 663–678
View in Google Scholar

Dreścik Jakub: Zegar wielki na wieży wyższej kościoła Mariackiego, jego dzieje i znaczenie. „Rocznik Krakowski” 1999–2000, t. 65–66, s. 39–63
View in Google Scholar

Katalog testamentów z krakowskich ksiąg miejskich do 1550 roku. Oprac. Jakub Wysmułek. Warszawa 2017
View in Google Scholar

Kąkolewski Igor: Hołd pruski (1525). Historia, pamięć i narracje o scenariuszach alternatywnych. Warszawa 2025
View in Google Scholar

Komorowski Waldemar, Follprecht Kamila: Właściciele kamienic Rynku krakowskiego w czasach nowożytnych (do pierwszej okupacji szwedzkiej), (część 7). „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2002, t. 8. s. 39–45
View in Google Scholar

Komorowski Waldemar, Follprecht Kamila: Właściciele kamienic Rynku krakowskiego w czasach nowożytnych (do pierwszej okupacji szwedzkiej), (część 10). „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2005, t. 11, s. 21–30
View in Google Scholar

Niedźwiedź Jakub: The Battle of Orsha (1514) on Maps.
View in Google Scholar

Mapping the Muscovian War as Renaissance Politics of Memory. „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 2024, t. 67, s. 59–103
View in Google Scholar

Noga Zdzisław: Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy. Kraków 2003
View in Google Scholar

Nowak-Dłużewski Juliusz: Okolicznościowa poezja polityczna w Polsce. Czasy Zygmuntowskie. Warszawa 1966
View in Google Scholar

Perkowska Urszula: Żegota Pauli – polihistor i badacz starożytności polskich. Życie i działalność w latach 1814–1860.
View in Google Scholar

„Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej”. Seria E. Zagadnienia Ogólne” 1970, z. 4, s. 3–53
View in Google Scholar

Pietrzyk Zdzisław: Poczet rektorów Uniwersytetu Jagiellońskiego 1400–2000. Kraków 2000
View in Google Scholar

Pociecha Władysław: Geneza hołdu pruskiego (1467–1525). Gdynia 1937
View in Google Scholar

Pociecha Władysław: Królowa Bona (1494-1557). Czasy i ludzie Odrodzenia. T. 2. Poznań 1949
View in Google Scholar

Polski słownik biograficzny:
View in Google Scholar

Aurifaber Stanisław. Hasło oprac. Henryk Barycz. T. 1. Kraków 1935, s. 187–188
View in Google Scholar

Biem Marcin. Hasło oprac. Aleksander Birkenmajer. T. 2. Kraków 1936, s. 68–69
View in Google Scholar

Nerwicjusz Marcin. Hasło oprac. Leszek Hajdukiewicz. T. 22. Wrocław 1977, s. 677–678
View in Google Scholar

Noskowski Łukasz. Hasło oprac. Janina Bieniarzówna. T. 23. Wrocław 1978, s. 225–226
View in Google Scholar

Pauli Żegota. Hasło oprac. Wiesław Bieńkowski. T. 25. Wrocław 1980, s. 345–347
View in Google Scholar

Sokolnicki Mikołaj. Hasło oprac. Maria Michalewiczowa. T. 41. Kraków 2000–2001, s. 87–88
View in Google Scholar

Przygocka Jadwiga: Żegota Pauli – zapomniany bibliotekarz i bibliograf. „Roczniki Biblioteczne” 1970, t. 14, z. 3–4, s. 725–769
View in Google Scholar

Semianchuk Albina: Bitwa pod Orszą w polskich utworach narracyjnych. „Senoji Lietuvos Literatūra” 2011, Vol. 31, s. 159–181
View in Google Scholar

Sowina Urszula, Pacuski Kazimierz: Testamenty mieszczan krakowskich jako źródła do badań nad stronami rodzinnymi imigrantów w krakowskiej elicie władzy.
View in Google Scholar

(Przykład Jana z Reguł na Mazowszu). W: Elita władzy miasta Krakowa i jej związki z miastami Europy w średniowieczu i epoce nowożytnej (do połowy XVII wieku). Zbiór studiów. Red. Zdzisław Noga. Kraków 2011, s. 433–445
View in Google Scholar

Wijaczka Jacek: Traktat krakowski i hołd pruski z 1525 roku. Olsztyn 2025
View in Google Scholar

Wójcik Rafał: Autobiographical marginal notes in early printed calendars, almanacs and ephemerides as the form of the pre-memoirs in Poland in the 15th and the 16th centuries. In: ¿Qué implica ser medievalista? Prácticas y reflexiones en torno al oficio del historiador. Eds. Andrea V. Neyra, Gerardo Rodriguez. Mar del Plata 2012, Vol. 3, pp. 163–197
View in Google Scholar

Zdanek Maciej: Uniwersytet Krakowski wobec własnej przeszłości w XV–XVI wieku. Kraków 2017
View in Google Scholar

Zdanek Maciej: Maciej: Zapiski biograficzne i historyczne Grzegorza ze Stawiszyna (1481–1540) oraz ich kontynuacja. „Roczniki Historyczne” 2020, t. 86, s. 187–216
View in Google Scholar

Downloads

Published

2025-12-05

Issue

Section

Research Papers and Treatises

How to Cite

Uroczystość hołdu pruskiego w Krakowie 10 kwietnia 1525 roku w świetle diariuszy profesorów Uniwersytetu Krakowskiego. (2025). Krzysztofory: Scientific Bulletin of the Historical Museum of the City of Kraków, 43, 57-64. https://doi.org/10.32030/KRZY.2025.05

Similar Articles

1-10 of 376

You may also start an advanced similarity search for this article.