Prace badawczo-konserwatorskie w pałacu Pod Krzysztofory w latach 1917–2005. Wybór
DOI:
https://doi.org/10.32030/KRZY.2012.04Abstract
RESEARCH AND CONSERVATION WORKS AT KRZYSZTOFORY PALACE BETWEEN 1917 AND 2005. A SELECTION
The first and most important conservation in the history of Krzysztofory Palace was carried out between 1917 and 1918 in accordance with the design drawn up by an architect, Wacław Krzyżanowski, and a conservation officer, Professor Wiesław Zarzycki. Another conservation project was embarked on in the 1920s, when the bottom-storey elevation fronting Szczepańska Street was renovated and the fourth storey was added on top of the wing overlooking Szczepańska Street. Directly after World War II, the building was in a catastrophic condition. In the 1950s major renovation and conservation works were carried out in the cellars underneath the wing and in the courtyard. In 1973 the Historical Museum of the City of Kraków became the administrator of the entire building. That period saw a conservation of the Fontana Room and the former chapel with stuccoes by Baldassare Fontana, situated on the second floor, in the western wing facing Szczepańska Street. Also, the reconstruction of the former coach house was brought to an end, and a repair of the building at 4 Jagiellońska Street was commenced. Among the works carried out in the 1980s was a modernization of the heating system, a repair of the ceiling in the attic, and a conservation of the roofing. The 1990s were marked by a repair and conversion of the rooms on the bottom storey of the annex from the direction of Szczepańska Street (Cricoteka) and a conservation of the baroque marble floor (referred to as a “chapel”) on the first floor of the western wing of the palace with stuccoes by Baldassare Fontana. The courtyard of the palace was restored between 1998 and 2000. Another stage in the repair and conservation of Krzysztofory Palace began in 2001. It consisted in reinforcing the ceiling and securing the stuccoes above the Fontana Hall, and in commencing a conservation of the basement, including of the fragments of polychromes discovered in the cellar from the direction of Szczepańska Street (dating from the 16th century). A survey was also carried out in parallel to each of the repair and conservation projects. A complete refurbishment of the palace began in 2005.
References
1. Klein F.: Pałac „Pod Krzysztofory” w Krakowie. Kraków 1914; idem: Stary Kraków. „Rocznik Krakowski” 1916, t. 17, s. 120.
View in Google Scholar
2. Archiwum Narodowe w Krakowie (dalej cyt. ANKr), zespół TMK, t. 73, Akta Komitetu dla Ratowania Krzysztoforów w 1914 r.; Klein F.: „Krzysztofory”. „Architekt” 1914, nr 3, s. 35–37.
View in Google Scholar
3. W trakcie badań architektonicznych stwierdzono, że usuniętą figurą nie była, jak wcześniej sądzono, średniowieczna rzeźba kamienna, ale nowożytna figura wykonana w stiuku. Zob. Zań-Ograbek G.: Pałac pod Krzysztofory – wokół kultu św. Krzysztofa w Krakowie w tym zeszycie, s. 37–46; Sternschus s A.: Godła domów krakowskich. „Rocznik Krakowski” 1899, t. 2, s. 175–199. Autor podaje, że w 1792 r. figurę zdjęto ze szczytu domu. Grabowski A.: Starożytnicze wiadomości o Krakowie. Kraków 1852, s. 63. O pracach prowadzonych przez Kluszewskiego pisze Kazimierz Girtler,
View in Google Scholar
zob. Girtler K.: Opowiadania. T. 1. Pamiętniki z lat 1803–1831. Kraków 1971, s. 167–169. Przedmowa i wybór tekstu Z. Jabłoński; oprac. tekstu i przypisy Z. Jabłoński i J. Staszel; Stanisława Kaweckiego Opis miasta Krakowa w obrębie okopów w r. 1836. Wyd. A. Chmiel. Biblioteka Krakowska, nr 65. Kraków 1927, s. 24, 25. Komorowski W., Sudacka A.: Rynek Główny w Krakowie. Red. nauk. O. Czerner. Wrocław 2008, s. 323; blacha prawdopodobnie została, jak wiele innych w Krakowie, zarekwirowana przez władze wojskowe na cele wojenne. Pisze o tym Tadeusz Szydłowski, zob. Szydłowski T.: Kronika. Opieka nad zabytkami miasta Krakowa (Z działalności Urzędu Konserwatorskiego). „Rocznik Krakowski” 1926, t. 20, s. 190, 191.
View in Google Scholar
5. Walkę o zachowanie budynku opisują m.in.: Franciszek Klein w: Jak Jerzy Mycielski uratował Krzysztofory”, „Czas” 1929, nr 295, z 23 grudnia, s. 14, 15; Franciszek Ziejka w: Ocalić dla potomnych narodowe pamiątki… O społecznym ruchu odnowy zabytków w Krakowie w XIX wieku. „Nauka” 2008, t. 2, s. 42, 43 oraz Celina Bąk-Koczarska w: Mieszkańcy pałacu „pod Krzysztofory”. Właściciele i lokatorzy od XIV do XX wieku. Kraków 1999, s. 208, 209.
View in Google Scholar
6. Kronika konserwatorska. „Architekt” 1914, nr 4, s. 65, 66.
View in Google Scholar
7. „Kalendarz Krakowski Józefa Czecha na rok 1915” 1915, R. 84, s. 38.
View in Google Scholar
8. Ziejka F.: Ocalić dla potomnych…, s. 42, 43.
View in Google Scholar
9. Szydłowski T.: Kronika. Opieka nad zabytkami…, s. 189, 190.
View in Google Scholar
10. Polski słownik biograficzny: Krzyżanowski Wacław. Hasło oprac. J. Lepiarczyk. T. 15, z. 3. Red. nacz. E. Rostworowski. Wrocław 1970, s. 621–623.
View in Google Scholar
11. Zdjęcie pałacu Pod Krzysztofory w Krakowie, według stanu z czerwca 1917 r. (oznaczone odbitą liczbą 47), ANKr, plany, ABM, Dz. I, dom nr 35, za: Bąk-Koczarska C.: Mieszkańcy pałacu…, s. 214.
View in Google Scholar
12. Szydłowski T.: Kronika. Opieka nad zabytkami…, s. 189, 190.
View in Google Scholar
13. Ibidem, s. 189, 190; Bąk-Koczarska C.: Mieszkańcy pałacu…, s. 215.
View in Google Scholar
14. Szydłowski T.: Kronika. Opieka nad zabytkami…, s. 189, 190. Wiesław Zarzycki – dyrektor Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, członek Warsztatów Krakowskich. Brał czynny udział w życiu artystycznym i kulturalnym Krakowa, będąc członkiem Okręgowej Komisji Konserwatorskiej Województwa Krakowskiego, członkiem rady artystycznej w Krakowie (od 1928), członkiem
View in Google Scholar
komisji muzealnej Zarządu Miejskiego. Po II wojnie światowej, od 1947 r., był współorganizatorem Studium Konserwacji Zabytków przy Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Krakowie. O prof. Zarzyckim w: Katalog TPSP w Krakowie, Salon 1938, w zbiorach archiwum TPSP w Krakowie; Warsztaty Krakowskie. Red. M. Dziedzic. Kraków 2009, s. 66, 68, 73.
View in Google Scholar
15. Kleszczyńska B., Krasnowolski B.: „Pałac »pod Krzysztofory«. Dokumentacja historyczna”. Kraków 1978, PP PKZ w Krakowie, mps w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie (dalej cyt. arch. WUOZ).
View in Google Scholar
16. Kowarsky B.: „Konserwacja portalu, kolumnady i łuku bramy wjazdowej w dziedzińcu Pałacu »Pod Krzysztofory«, Rynek Główny 35. w Krakowie. Dokumentacja powykonawcza”. Kraków 1988,
View in Google Scholar
mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
17. Ibidem, passim.
View in Google Scholar
18. Kleszczyńska B., Krasnowolski B.: „Pałac »pod Krzysztofory «. Dokumentacja…”, passim.
View in Google Scholar
19. Ibidem, passim.
View in Google Scholar
20. Klein F.: Jak się stary Kraków odnawia, cz. II. „Czas” 1929, nr 226, z 3 października, s. 4.
View in Google Scholar
21. Encyklopedia Krakowa: Kawiarnia „Europejska”. Red. prowadzący A.H. Stachowski. Warszawa–Kraków 2000, s. 397.
View in Google Scholar
22. Notatka w arch. WKZ, brak bliższych danych na temat prac.
View in Google Scholar
23. Bąk-Koczarska C.: Mieszkańcy pałacu…, s. 219.
View in Google Scholar
24. Loc. cit.
View in Google Scholar
25. Ludwikowski L.: Prace konserwatorskie w M. Krakowie. Kronika za rok 1958. „Biuletyn Krakowski” 1959, t. 1, s. 14.
View in Google Scholar
26. Kleszczyńska B., Krasnowolski B.: „Dokumentacja historyczna pałacu »Pod Krzysztofory«”. Kraków 1978, mps, w archiwum Muzeum Historycznego Miasta Krakowa (dalej cyt. arch. MHK).
View in Google Scholar
27. Ludwikowski L.: Prace konserwatorskie…, s. 14.
View in Google Scholar
28. Prace projektowe do tych prac przygotował zespół inżynierów ze Spółdzielni Pracy w Krakowie.
View in Google Scholar
29. Notatka służbowa w sprawie dalszych faz remontu zabytkowego budynku przy Rynku Gł. 35, mps w archiwum WUOZ.
View in Google Scholar
30. Kowa r sky B.: „Dokumentacja powykonawcza dotycząca konserwacji portalu głównego Pałacu »Pod Krzysztofory«”. Kraków 1988, mps w arch. WKZ.
View in Google Scholar
31. Ludwikowski L.: Prace konserwatorskie…, s. 15.
View in Google Scholar
32. Garlicki J.: Ochrona Zabytków w Krakowie. „Biuletyn Krakowski” 1959, t. 1, s. 10.
View in Google Scholar
33. Pismo z Administracji Budynków Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie do Wydziału Kultury i Sztuki w sprawie przekazania projektu kolorystyki wraz z opisami technicznymi, z 4 czerwca 1964 r., w arch. WUOZ, Projekt wykonany przez Pracownie Konserwacji Zabytków w Krakowie.
View in Google Scholar
34. Arch. WUOZ, pismo z lipca 1965 r.
View in Google Scholar
35. Notatka z sierpnia 1960 r., mps w arch. WKZ, brak bliższych danych na temat ewentualnych prac.
View in Google Scholar
36. Słonecki M.: „Sprawozdanie z przeprowadzonych badań tynków w kamienicy Rynek Główny 35”. Kraków 1960, mps w arch. WUOZ oraz w archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Kraków, ul. św. Tomasza 7 (dalej cyt. NID), nr inw. PKZ A-503.
View in Google Scholar
37. Arch. WUOZ.
View in Google Scholar
38. Ibidem.
View in Google Scholar
39. Kleszczyńska B., Krasnowolski B.: „Dokumentacja historyczna…, passim.
View in Google Scholar
40. Nowe piece powstały według zachowanych wzorów kafli znajdujących się w zbiorach MHK, nr inw. MHK-132/II.
View in Google Scholar
41. Świątek H.: Strącenie Faetona (pamflet polityczny Anny Marii Wodzickiej na Augusta II). „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1984, z. 11, s. 7–13.
View in Google Scholar
42. Radołowicz J.: „Program prac konserwatorskich dla Sali Dużej i Sali Małej w Pałacu »Krzysztofory«”. Kraków 1973, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
43. Ibidem, s. 1–14.
View in Google Scholar
44. Zientara M.: Buduar czy kaplica?. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1986, z. 13, s. 65–73.
View in Google Scholar
45. Radołowicz J.: „Program prac konserwatorskich…”, s. 1–14 (tam wzmianka o tej konserwacji); Majewski M.: „Program prac konserwatorskich, kaplica ze stiukami B. Fontany, marmurowa posadzka, aut. kons. Mieczysław Majewski”. Kraków 1998, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
46. Notatka w arch. WKZ.
View in Google Scholar
47. Arch. WUOZ.
View in Google Scholar
48. Wajda K.: „Dokumentacja konserwatorska z prac przeprowadzonych na plafonie Salonu Wodzickich Pałacu Pod Krzysztofory”. Kraków 1977, mps w arch. MHK. Inwestorem prac było Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
View in Google Scholar
49. Ibidem, s. 3–7.
View in Google Scholar
50. Passowicz W.: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za rok 1979. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1980, z. 7, s. 104.
View in Google Scholar
51. Idem: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za rok 1978. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1980, z. 6, s. 118.
View in Google Scholar
52. Ni ewa lda W., Fi l ipowi c z A.: „Badania architektoniczne sondażowe piwnic »Pałacu Krzysztofory«”. Kraków 1989, PP PKZ Kraków, mps w archiwum NID w Krakowie.
View in Google Scholar
53. Łukacz M.: „Program prac konserwatorskich budynku przy Rynku Głównym 35 w Krakowie”. Kraków 1980, mps w Arch. WUOZ.
View in Google Scholar
54. Passowicz W.: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za rok 1982. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1983, z. 10, s. 141.
View in Google Scholar
55. Idem: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za rok 1988. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 1989, z. 16, s. 146. Prace od maja do listopada 1987 r., wykonywane były po nakazie Wydziału Ochrony Zabytków Urzędu Miasta Krakowa. Wykonawcami prac byli E. Makar, W. Górczak, informacje za: arch. WUOZ.
View in Google Scholar
56. Kowarsky B.: „Konserwacja portalu, kolumnady i łuku bramy…, s. 1–14; eadem: „Dokumentacja powykonawcza dotycząca konserwacji portalu głównego …, s. 5; Passowicz W.:
View in Google Scholar
Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za rok 1988…, s. 146.
View in Google Scholar
57. Na zdjęciach wykonanych w okresie międzywojennym widoczny jest kartusz lub herb Krakowa.
View in Google Scholar
58. „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Małopolskiego” 1996, nr 6, s. 202. Wykonawcą prac była firma Barok, a prace finansowało Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.
View in Google Scholar
59. Zamor ska -Orwi c z G.: Dokumentacja konserwatorska, Sprawozdanie z przeprowadzonych badań na występowanie zabytkowych polichromii, tynków oraz kolorystyki stolarki okiennej i drzwiowej”. Kraków 1997, mps w arch. WKZ.
View in Google Scholar
60. Łuka c z M.: „Badania kolorystyki stolarki okiennej”. Kraków 1997, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
61. Grochal A., Magrysiewicz- Dobrzańska K.: „Sprawozdanie z prac konserwatorskich przy elementach kamiennych sieni Pałacu »Pod Krzysztofory«”. Kraków 1997, mps w arch. WKZ.
View in Google Scholar
62. Holewińska B.: „Badania laboratoryjne”. Kraków 1997, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
63. „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Małopolskiego” 1998, nr 8, s. 198.
View in Google Scholar
64. Passowicz W.: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za lata 1997–1998. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2004, z. 22, s. 178.
View in Google Scholar
65. Kapc i a K.: „Wyniki badań odkrywkowych ścian i sklepień pomieszczeń na parterze Pałacu Krzysztofory przy Rynku Głównym
View in Google Scholar
35”. Kraków 1997, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
66. Passowicz W.: Kronika działalności Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za lata 1997–1998…, s. 179.
View in Google Scholar
67. Majewski M.: „Program prac konserwatorskich…, s. 8.
View in Google Scholar
68. Zientara M.: Buduar czy kaplica? …, passim.
View in Google Scholar
69. Łukacz M.: [z zespołem W. Ciepiela, J. Pietroń, T. Francuz]: „Projekt techniczny zagospodarowania dziedzińca i podwórza”. Kraków 1998, mps w arch. WUOZ; ze środków Narodowego Funduszu Odnowy Zabytków Krakowa.
View in Google Scholar
70. Zakład Remontowo-Budowlany Jacek i Ryszard Kasprzyk, 1998, informacje za: mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
71. Wawr z k i ewi c z M.: „Program prac konserwatorskich. Konserwacja kamieniarki dziedzińca wewnętrznego Pałacu Krzysztofory”. Kraków 1998, mps w arch. WUOZ; idem: „Dokumentacja konserwatorska. Konserwacja kamieniarki dziedzińca wewnętrznego, Pałac Pod Krzysztofory, Rynek Główny 35 w Krakowie”. Kraków 1999, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
72. Idem: „Dokumentacja konserwatorska, dziedziniec wewnętrzny, Pałac Pod Krzysztofory, Rynek Główny 35”. Kraków 2000, mps w arch. WUOZ; prace trwały od sierpnia 1999 r. do sierpnia 2000 r.
View in Google Scholar
73. Łukacz M.: „Pałac »Pod Krzysztofory« . Badania konserwatorskie wschodniej ściany loggii”. Kraków 2000. Pracowania Badań Zabytków Architektury Marek Łukacz, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
74 Dziuba S., Drabczyński W.: „Program prac do obramienia okiennego i portalu wejściowego w związku z przemianą witryn kawiarni »Europejskiej«”. Kraków 2001, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
75. Por. Komorowski W., Krasnowolski B.: „Pałac »Pod Krzysztofory«, Kraków, Rynek Główny 35. Dokumentacja naukowo-historyczna”. Kraków 2001, mps w arch. WUOZ oraz w arch. MHK. Przedmiotem aktualizacji była dokumentacja historyczna, opracowana w ramach PP Pracownie Konserwacji Zabytków O. Kraków, przez Barbarę Kleszczyńską i Bogusława Krasnowolskiego w 1978 r. Obydwa opracowania w formie maszynopisu w arch. MHK.
View in Google Scholar
76. Wykonawstwo: Kompleksowa Rewaloryzacja Obiektów Zabytkowych Henryk Pachla, Kraków, ul. Lecha 16.
View in Google Scholar
77. Mazur D., Jabłońska J., Jasiewicz A.: „Program prac konserwatorskich dla dekoracji stiukowej Baltazara Fontany”. Kraków 2004, mps w arch. WUOZ; idem: „Dokumentacja prac badawczych na obecność polichromii ściennej w Sali Fontany w pałacu »Pod Krzysztofory«. Kraków, Rynek Główny 35”. Kraków 2005, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
78. Sawicki M.: „Piwnice pałacu »Pod Krzysztofory« przy Rynku Głównym w Krakowie. Program prac konserwatorskich”. Kraków 2005, mps w arch. WUOZ.
View in Google Scholar
79. Zań-Ograbek G.: Kronika konserwatorska. Pałac Pod Krzysztofory. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2009, z. 27, s. 323–330.
View in Google Scholar
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
See more at Copyright & Licensing tab.
