Ratownicze badania wykopaliskowe w rejonie bazyliki Św. Trójcy na terenie południowej części placu Dominikańskiego w Krakowie

Authors

  • Monika Łyczak
  • Radosław Górski

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2012.19

Abstract

RESCUE EXCAVATIONS NEAR THE BASILICA OF THE HOLY TRINITY IN THE SOUTH PART OF DOMINICAN SQUARE IN KRAKÓW

Rescue excavations in Dominican Square (Plac Dominikański)  in front of the south aisle of the Dominican  Church of the Holy Trinity and in front of the west façade  of the Chapel of St Rose of Lima (the Lubomirski Chapel)  were carried out in the summer of 2011 due to road surface  repair and redevelopment works.  The result of the research was the uncovering of relics  of a 14th-century, polygonal chapel (aka the Royal Chapel)  whose foundation is tentatively linked with the family of  Otto of Pilcza (Pilecki). Architectural analysis of the discovered  relics also enabled theoretical localization of the  corner buttress of the original Dominican hall church.  Moreover, further exploration revealed the remnants of a  12th-century Romanesque structure which was identified  as the original parish church of the Holy Trinity. The recently  uncovered walls were partly used as the foundations  of both the Dominican church, and the 14th-century Pilecki  Chapel. So far, only a fragment of the foundations of the  church’s west wall and of the south-west corner tower have  been revealed.  Another research result was the corroboration of the existence  of a churchyard which, until now, has only been known  from historical sources. On the basis of stratigraphic and ceramological  analyses, it was determined that the necropolis  was used from the 12th century at the latest, until the 18th  century. All of the discovered burials followed a similar burial  rite: no coffins were used (the bodies were probably buried in  shrouds), and there was almost no tomb equipment. The only  antiquity that was found in one of the graves was a rosary  made of glass beads with a badly damaged Caravaca cross.  In the course of the said research, an accumulative, pre-settlement,  early mediaeval layer was also distinguished, which  is connected with the rather intense settlement activity that  existed at this site. This is corroborated both by the thickness  of the layer (60–70 cm), and by the presence of archaeological  features of purely farming character, such as the pit (probably  a storage pit, only a fragment of which has been uncovered),  and a dome kiln used for lime burning. Preliminary conjectures  based on the results of ceramological analysis say that the  settlement was used from the 9th to the 12th century. 

References

1. Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. 4. Miasto Kraków. Cz. 3. Kościoły i klasztory Śródmieścia, 2. Red. A. Bochnak, J. Samek. Warszawa 1978, s. 135.
View in Google Scholar

2. Por. Szyma M.: Kościół i klasztor Dominikanów w Krakowie. Architektura zespołu klasztornego do lat dwudziestych XIV wieku. Kraków 2004, s. 82–86.
View in Google Scholar

3. Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa (1257–1506). Wyd. F. Piekosiński. Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. 5. Kraków 1879, cz. 1, nr LXXXI, s. 109–111; Inwentarz Kościoła Zakonnego i Klasztoru Xsięży Dominikanów, 1822, Archiwum Prowincji Dominikanów, nr inw. Kr 41; Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej św. Wacława. Wyd. F. Piekosiński. Monumenta medii aevi historica res gestas Poloniae illustrantia. T. 8. Kraków 1883, cz. 2, nr CCCLXXIV, s. 154–155.
View in Google Scholar

4. Zob. Myszka M.: Dawne cmentarze Krakowa w świetle badań archeologicznych. W: Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Krakowska Teka Konserwatorska. T. 3. Kraków 2003, s. 136, ryc. 2.
View in Google Scholar

5. Szczepanek A.: Analiza antropologiczna szkieletów z placu Dominikańskiego – badania 2011 r. W: Łyczak M., Górski R.: „Wyniki badań archeologicznych prowadzonych w rejonie bazyliki Św. Trójcy na terenie Placu Dominikańskiego w Krakowie (etap I – część południowa placu)”. Kraków 2011, s. 119–148, mps w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.
View in Google Scholar

6. Radwański K.: Kraków przedlokacyjny. Rozwój przestrzenny. Kraków 1975, s. 195.
View in Google Scholar

7. Chudz ińska B.: Dewocjonalia ze zbiorów Muzeum Podkarpackiego w Krośnie oraz Muzeum Historycznego w Sanoku. W: Gancarski J.: Archeologia okresu nowożytnego w Karpatach polskich. Krosno 2008, s. 460–463; eadem: Archeolog o medalikach. „Alma Mater. Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego” 2008, nr 99, s. 289 (numer specjalny).
View in Google Scholar

8. Pawlikowski M.: Wyniki badań mineralogiczno-petrograficznych próbek skał i zapraw z obiektów architektonicznych (wykop archeologiczny między wejściem do kościoła Dominikanów a ul. Sienną). W: Łyczak M., Górski R.: „Wyniki badań…”, s. 93–118.
View in Google Scholar

9. Mueller-Bieniek A., Tomczyńska Z.: Analiza makroszczątków roślinnych pobranych z nawarstwień historycznych w trakcie badań archeologicznych w rejonie fasady kościoła Św. Trójcy w Krakowie. W: Łyczak M., Górski R.: „Wyniki badań…”, s. 156–162.
View in Google Scholar

10. Radwański K.: Kraków przedlokacyjny…, s. 150–154; Zaitz E.: Osadnictwo wczesnośredniowieczne na terenie Krakowa. W: Kraków w chrześcijańskiej Europie X-XIII w. Katalog wystawy. Red. nauk. E. Firlet. Kraków 2006, s. 229. Wystawa w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, Pałac Krzysztofory, 5 czerwca – 12 listopada 2006 r. Kuratorzy E. Firlet, E. Zaitz; Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy, proces lokacji, mieszczanie do roku 1333. Kraków 2004, s. 41–44; Wyrozumski J.: Dzieje Krakowa. T. 1. Kraków do schyłku wieków średnich. Red. J. Bieniarzówna, J.M. Małecki. Kraków 1992, s. 158, 159.
View in Google Scholar

11. Rajman J.: Kraków…, s. 82.
View in Google Scholar

12. Długosz J.: Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego. Ks. 6. Przeł. J. Mrukówna, red. i koment. K. Pieradzka. Warszawa 1973, s. 235; idem: Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. Wyd. A. Przeździecki. T. 3. Kraków 1864, s. 449.
View in Google Scholar

13. Spież J.A.: Święty Jacek Odrowąż. Kraków 2007, s. 32–39.
View in Google Scholar

14. Wyrozumski J.: Dzieje Krakowa…, s. 120.
View in Google Scholar

15. Bober M.: Architektura przedromańska i romańska w Krakowie. Badania i interpretacje. „Collectio Archaeologica Ressoviensis” 2008, t. 6, s. 118, 119.
View in Google Scholar

16. Zbiór dokumentów katedry i diecezji krakowskiej. Cz. 1. 1063–1415. Wyd. S. Kuraś. Materiały Źródłowe do Dziejów Kościoła w Polsce. T. 1. Lublin 1965, nr 11, s. 16, 17.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2026-11-09

Issue

Section

Articles

How to Cite

Łyczak, M., & Górski, R. (2026). Ratownicze badania wykopaliskowe w rejonie bazyliki Św. Trójcy na terenie południowej części placu Dominikańskiego w Krakowie. Krzysztofory: Scientific Bulletin of the Historical Museum of the City of Kraków, 30, 235-242. https://doi.org/10.32030/KRZY.2012.19