Zanim powstał plac Szczepański (XIII–XVIII w.)

Authors

  • Waldemar Komorowski

DOI:

https://doi.org/10.32030/KRZY.2015.12

Abstract

BEFORE SZCZEPAŃSKI SQUARE WAS LAID OUT (13–18 CENTURIES)

Before Krakow was granted a town charter, the area of the present-day square (plac Szczepański) was originally a burial ground, and subsequently a settlement. After 1257, four housing complexes were built in direct vicinity of St Stephen’s Church (kościoł św. Szczepana); one of them was located west of the church. Neighbouring on the church were parochial buildings, including a presbytery (mentioned in 1469) and a school (which was a wooden structure until 1501). A burial ground spread around the church. After 1425, the Chapel of SS Matthias and Matthew was added to the north side of the chancel. At the beginning of the nineteenth century, Szczepańska Street was double the length of what it is now, extending as far as the city defences. The street ran along the south frontage of the present-day square. To the north, the square was edged with Szpiglarska Street, and to the east, with św. Macieja Street. Due to the little advancement of field research and the scarcity of preserved substance of the earliest houses, we know next to nothing of the medieval dwellings in that area. The speculation that housing density in this part of Krakow was higher than elsewhere in the city gains in credibility when collated with the fact that from the very time when it was laid down, Szczepańska Street used to be the living location of second choice for Krakow’s bourgeois elite, superseded only by the Main Market Square. Also, the area abounded in malt houses and breweries. A bath house was operated not far from the church.

References

1. Estreicherówna M.: Wykaz zniesionych kościołów, kaplic, klasztorów w Krakowie. „Kalendarz Katolicki Krakowski w Roku Pańskim 1889” 1888, s. 112; Rożek M.: Nieistniejący kościół św. Szczepana w Krakowie. „Biuletyn Historii Sztuki” 1974, t. 36, z. 3, s. 215–226; idem: Nieistniejące kościoły Krakowa. „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” 1983, t. 33, s. 101–104; Goras M.: Zaginione gotyckie kościoły Krakowa. Kraków 2003, s. 50–58; Paszenda J.: Budowle jezuickie w Polsce XVI–XVIII w. T. 3. Kraków 2006, s. 237–242; Zabielska A.: Architektura i sztuka zburzonego kościoła Świętego Szczepana w Krakowie. Kraków 2011.
View in Google Scholar

2. Tomkowicz S.: Ulice i place Krakowa w ciągu dziejów. Biblioteka Krakowska, nr 63–64. Kraków 1926, s. 98–99, 105–107.
View in Google Scholar

3. Chmiel A.: Szkice krakowskie. Biblioteka Krakowska, nr 100. Kraków 1939–1947. Plac Szczepański w Krakowie przed stu laty, s. 185–192.
View in Google Scholar

4. Rożek M.: Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa. Warszawa–Kraków 1997, s. 112–118; idem: Nietypowy przewodnik po Krakowie. Silva rerum. Kraków 2006, s. 189–191.
View in Google Scholar

5. Klein F.: Stary Kraków. „Rocznik Krakowski” 1916, t. 17.
View in Google Scholar

6. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12 w Krakowie” [zabudowa między placem Szczepańskim i ulicami św. Tomasza, Sławkowską oraz Szczepańską]. Kraków 1977, Miejskie Biuro Projektów (dalej cyt. MBP) w Krakowie; Łuka c z M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6 w Krakowie” [zabudowa między placem Szczepańskim i ulicami św. Tomasza, Sławkowską, św. Marka oraz Reformacką]. T. 1–3. Kraków 1980, MBP w Krakowie; Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18 w Krakowie [zabudowa między placem Szczepańskim i ulicami Jagiellońską oraz Szewską]. T. 1–3. Kraków 1980, MBP w Krakowie. Wszystkie opracowania są przechowywane w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.
View in Google Scholar

7. Radwański K.: Kraków przedlokacyjny. Rozwój przestrzenny. Kraków 1975, s. 214–215.
View in Google Scholar

8. Głowa W.: Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe na Rynku Głównym w Krakowie. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2010, z. 28, cz. 1, s. 129–144, zwł. 144. Red. nauk. E. Firlet.
View in Google Scholar

9. Buśko C., Głowa W.: Osada przedlokacyjna na Rynku krakowskim. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2010, z. 28, cz. 1, s. 145–152.
View in Google Scholar

10. Najdawniejsze roczniki krakowskie i kalendarz. Wyd. Z. Kozłowska-Budkowa. Monumenta Poloniae Historica, Series nova, t. 5. Kraków 1978, s. 86. Przekład polski w: Wyrozumski J.: Dzieje Krakowa. T. 1. Kraków do schyłku wieków średnich. Red. J. Bieniarzówna, J.M. Małecki. Kraków 1992, s. 160. Interpretacja: Wyrozumski J.: Lokacja czy lokacje Krakowa na prawie niemieckim. W: Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta. Red. J. Wyrozumski. Biblioteka Krakowska, nr 150. Kraków 2007, s. 138–148.
View in Google Scholar

11. Grabski W.: Wybrane zagadnienia z urbanistyki średniowiecznego Krakowa. „Biuletyn Krakowski” 1961, t. 3, s. 80–110; Jamroz S.: Układ przestrzenny miasta Krakowa przed i po lokacji 1257 roku. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1967, t. 12, z. 1, s. 17–49; Wyrozumski J.: Dzieje Krakowa. T. 1…, s. 147–174; idem: Lokacja czy lokacje Krakowa…, s. 120–138; Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne na obszarze Ziemi Krakowskiej w XIII i XIV wieku. Cz. 1. Kraków 2004, s. 28–37, 86–122; Buśko C., Głowa W.: Osada przedlokacyjna…, s. 150–152; Kr a snowolski B.: Lokacje na prawie niemieckim a układy urbanistyczne i architektura Krakowa w wiekach XIII i XIV. W: Urbs celeberrima. Księga z okazji jubileuszu 750-lecia lokacji Krakowa. Red. A. Grzybkowski, T. Grzybkowska, Z. Żygulski jun. Kraków 2008, s. 29–33.
View in Google Scholar

12. Wymiar ustalony na podstawie zapisu źródłowego o wielkości działki lokacyjnej: 36 na 72 łokcie, zob. Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa 1257–1506. Cz. 1–3. Wyd. F. Piekosiński. Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 7. Kraków 1882, nr 277. O blokach lokacyjnych: Gr abski W.: Wybrane zagadnienia…, s. 94–99; Kr a snowol ski B.: Lokacje i rozwój Krakowa, Kazimierza i Okołu. Problematyka rozwiązań urbanistycznych. W: Kraków. Nowe studia…, s. 362–363.
View in Google Scholar

13. Grabski W.: Wybrane zagadnienia…, ryc. 6 na s. 96.
View in Google Scholar

14. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 5.
View in Google Scholar

15. Łukacz M.: Pierwsze fazy kształtowania się dominującego typu kamienicy krakowskiej. „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 1988, t. 22, il. 1 na s. 10; idem: Metrologia i pierwsza faza zabudowy staromiejskich bloków lokacyjnego Krakowa. W: Materiały z Międzynarodowej Konferencji Konserwatorskiej Kraków 2000. T. 3. Kraków 1998, rys. 1 i 5; idem: Przemiany układu funkcjonalno-przestrzennego krakowskich domów mieszczańskich w okresie gotyku i renesansu. W: Materiały z Międzynarodowej Konferencji Konserwatorskiej Kraków 2000. Dziedzictwo kulturowe fundamentem cywilizacji, 23–26 października 2000. Kraków 2000, rys. 5.
View in Google Scholar

16. Jamroz J.S.: Układ przestrzenny…, s. 29. Szerokość innych ulic związanych z Rynkiem Głównym: Sławkowska – 11,34 m, św. Jana – 9,72 m, Floriańska – 12,6 m, Grodzka – ok. 10 m (obecna szerokość 13 m jest efektem regulacji po 1850 r.), Bracka – 9,6 m, Wiślna – 10,55 m, św. Anny – 10,59 m, Szewska – 11,97 m.
View in Google Scholar

17. Ibidem, s. 29–30.
View in Google Scholar

18. Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne… Cz. 1, s. 93, 96 oraz il. 3.
View in Google Scholar

19. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 5.
View in Google Scholar

20. Wyrozumski J.: Dzieje Krakowa. T. 1…, s. 129. Zob. R a -dwański K.: Kraków przedlokacyjny…, s. 215. Opinia przeciwna: Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy, proces lokacji, mieszczanie do roku 1333. Kraków 2004, s. 171–172.
View in Google Scholar

21. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 7.
View in Google Scholar

22. Krukowski J.: Z dziejów szkolnictwa parafialnego Krakowa w okresie Odrodzenia. Kraków 1986, s. 149.
View in Google Scholar

23. Tego zdania są autorzy studium z 1977 r., zob. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 6, 19.
View in Google Scholar

24. Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne… Cz. 1, s. 95 oraz il. 3.
View in Google Scholar

25. Ibidem, s. 104 oraz il. 3.
View in Google Scholar

26. Łukacz M.: Metrologia i pierwsza faza…, s. 94.
View in Google Scholar

27. Ibidem, s. 94 oraz il. 4.
View in Google Scholar

28. Ibidem, s. 94.
View in Google Scholar

29. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 6, 149.
View in Google Scholar

30. Ibidem, s. 6, rys. 5; Łukacz M.: Metrologia i pierwsza faza…, rys. nr 5; idem: Pierwsze fazy…, il. 1.
View in Google Scholar

31. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 6 i przyp. 6 na s. 262. Na s. 10 następujące stwierdzenie: „zachodnia granica pierwszej od wschodu działki lokacyjnej pokrywa się z czytelną do dziś w obrębie budynku Starego Teatru granicą między działkami środkową B i zachodnią C (…). Granica trzeciej działki pokrywa się z lokalizacją ściany zachodniej piwnicy wschodniego z dwóch gotyckich domów wchodzących w skład obecnego domu przy pl. Szczepańskim 3. Pozostałe granice są nieczytelne”.
View in Google Scholar

32. Ibidem, 10.
View in Google Scholar

33. Grabski W.: Wybrane zagadnienia…, ryc. 6.
View in Google Scholar

34. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskowni cka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 8, 13.
View in Google Scholar

35. Ibidem, rys. 21.
View in Google Scholar

36. Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne… Cz. 1, il. 3.
View in Google Scholar

37. Grabski W.: Wybrane zagadnienia…, ryc. 6; Jamroz J.S.: Układ przestrzenny…, ryc. 14; Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne… Cz. 1, il. 3.
View in Google Scholar

38. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 21.
View in Google Scholar

39. Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400. Wyd. F. Piekosiński, J. Szujski. Cz. 1–2. Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia, t. 4. Kraków 1877–1878, nr 21; zob. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 89.
View in Google Scholar

40. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 52, 53, 58.
View in Google Scholar

41. Ibidem, nr 265.
View in Google Scholar

42. Tyszka P.: Obraz przestrzeni miejskiej Krakowa XIV–XV wieku w świadomości jego mieszkańców. Lublin 2011, s. 140.
View in Google Scholar

43. Ibidem, s. 148.
View in Google Scholar

44. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 287.
View in Google Scholar

45. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 277 (zapis z 1313 r.); nr 457 (1317 r.); nr 509 (1318 r.); nr 598 (1320 r.); nr 623 i 659 (1321 r.); nr 708 (1324 r.).
View in Google Scholar

46. Ibidem, nr 1129 (1332 r.). O stosowaniu pojęć prope i circa zob. Tyszka P.: Obraz przestrzeni miejskiej…, s. 197–204.
View in Google Scholar

47. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 40 (1306 r.); nr 158 (1310 r.); nr 318 (1314 r.); nr 340 i 349 (1316 r.); nr 722 i 736 (1324 r.).
View in Google Scholar

48. Ibidem, nr 176.
View in Google Scholar

49. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 287.
View in Google Scholar

50. Grabski W.: Wybrane zagadnienia…, s. 98–99.
View in Google Scholar

51. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 338 (zapis z 1316 r.: „que domus iacet retro sanctum Stephanum”); nr 340 i 377 (1316 r.); nr 509 (1318 r.); nr 767 (1324 r.); nr 781 (1325 r.); nr 938 (1328 r.).
View in Google Scholar

52. Ibidem, nr 720 i 913.
View in Google Scholar

53. Komorowski W.: Najstarsze kamienice krakowskie. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 1997, t. 42, z. 2, s. 110–111.
View in Google Scholar

54. Cechosz S., Holcer Ł.: O początkach pałacu „Pod Krzysztofory” w świetle najnowszych badań architektonicznych. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa” 2006, z. 24, s. 18.
View in Google Scholar

55. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 2; Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 3, 6, 12.
View in Google Scholar

56. Przechowywana w Muzeum Narodowym w Krakowie, nr inw. Fot/2305.
View in Google Scholar

57. Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie (od lokacji miasta do połowy XVII wieku). Kamienice, pałace miejskie i rezydencje kanonicze. Trwałość gotyckiego modelu w nowożytności. Red. J. Polit, K. Twardowska. Prace Naukowe Muzeum Narodowego w Krakowie. T. 4. Kraków 2014, s. 121, 124–125, 137.
View in Google Scholar

58. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 287–289; idem: Gdzie mieszkali rajcy krakowscy w XIV wieku?. „Res Gestae. Czasopismo Historyczne” 2015, t. 1, s. 50, 54–55, 57–58, 60–62, 65, 67, 72–73, 77, 83–85, 89; Kir yk F.: Etos pracy (podstawy gospodarcze formowania się Krakowa lokacyjnego 1257–1333). W: Kraków — dziedzictwo lokacji. Materiały sesji naukowej odbytej 21 kwietnia 2007 roku. Red. J.M. Małecki. Rola Krakowa w Dziejach Narodu, nr 27. Kraków 2008, s. 54.
View in Google Scholar

59. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 293. Więcej informacji o ławnikach i rajcach zob. Star zyński M.: Krakowska rada miejska w średniowieczu. Kraków 2010, s. 46–47, 64, 99, 222.
View in Google Scholar

60. Zob. Dryja S., Sławiński S.: Krakowskie słodownie przełomu wieku XVI i XVII. Biblioteka Krakowska, nr 155. Kraków 2010, s. 11–25.
View in Google Scholar

61. Najstarsze księgi i rachunki…, m.in. nr 415 (zapiska z 1317 r.); nr 659 (1322 r.); nr 912 (1328 r.).
View in Google Scholar

62. Dr yja S., Sławiński S.: Krakowskie słodownie…, s. 133.
View in Google Scholar

63. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 293, autor wymienia sześciu słodowników.
View in Google Scholar

64. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 708 i 766 (1324 r.).
View in Google Scholar

65. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 293.
View in Google Scholar

66. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 1.
View in Google Scholar

67. Ibidem, nr 766; nr 767; nr 773; nr 781.
View in Google Scholar

68. Lachs J.: Dawne łaziebnictwo krakowskie. Biblioteka Krakowska, nr 55. Kraków 1919, s. 12–13.
View in Google Scholar

69. Sowina U.: Woda i ludzie w mieście późnośredniowiecznym i wczesnonowożytnym. Ziemie polskie z Europą w tle. Warszawa 2009, s. 175.
View in Google Scholar

70. O nazewnictwie przecznic: Tys zka P.: Obraz przestrzeni miejskiej…, s. 170–187; Komorowski W.: Ulica, plac i cmentarz w publicznej przestrzeni miasta na przykładzie Krakowa staropolskiego. W: Ulica, plac i cmentarz w publicznej przestrzeni średniowiecznego i wczesnonowożytnego miasta Europy Środkowej. Red. S. Krabath, J. Piekalski, K. Wachowski. Wratislavia Antiqua, t. 13. Wrocław 2011, s. 36.
View in Google Scholar

71. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 100.
View in Google Scholar

72. Najstarsze księgi i rachunki…, nr 349.
View in Google Scholar

73. Ibidem, nr 1684.
View in Google Scholar

74. Grabowski A.: Skarbniczka naszej archeologii obejmująca średniowiekowe pomniki wojennego budownictwa Polaków, wiadomości do dziejów sztuk pięknych w Polsce oraz wspomnienia z naszej przeszłości. Lipsk 1854, s. 13.
View in Google Scholar

75. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 100.
View in Google Scholar

76. Supranowicz E.: Nazwy ulic Krakowa. Kraków 1995, s. 178. Zob. też Szujski J.: Kraków aż do początków XV wieku. Wstępne słowo do najstarszych ksiąg tego miasta. W: Najstarsze księgi i rachunki…, s. XLIX.
View in Google Scholar

77. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 89.
View in Google Scholar

78. Ibidem, s. 89.
View in Google Scholar

79. Lachs J.: Dawne łaziebnictwo…, s. 5.
View in Google Scholar

80. Tyszka P.: Obraz przestrzeni miejskiej…, s. 174–175.
View in Google Scholar

81. Akta wizytacji dekanatu krakowskiego 1599 roku z polecenia kardynała Jerzego Radziwiłła. Cz. 1. Wyd. C. Skowron. Lublin 1965, s. 57, przyp. 15.
View in Google Scholar

82. Długosz J.: Liber beneficiorum dioecesis cracoviensis nunc primus de codice autographo editus. T. 2. Joannis Długosz senioris canonici cracoviensis Opera Omnia cura Alexandri Przezdziecki edita. T. 7. Cracoviae 1863, s. 15.
View in Google Scholar

83. Rajman J.: Kraków. Zespół osadniczy…, s. 291.
View in Google Scholar

84. Szujski J.: Kraków aż do początków XV wieku…, s. XLIX.
View in Google Scholar

85. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 158. Zob. też Supr anowicz E.: Nazwy ulic…, s. 122.
View in Google Scholar

86. Radwański K.: Kraków przedlokacyjny…, s. 213.
View in Google Scholar

87. Komorowski W.: Ulica, plac i cmentarz…, s. 36–39. W artykule wykorzystano następujące opracowania: Łuszczkiewicz W.: Stare cmentarze krakowskie, ich zabytki sztuki i obyczaju kościelnego. „Rocznik Krakowski” 1898, t. 1, s. 9–36; Kracik J.: Miasto zatrzymuje umarłych. Krakowskie nekropolie a kultura duchowa XVII–XVIII wieku. W: Z przeszłości Krakowa. Red. J.M. Małecki. Warszawa–Kraków 1989, s. 165–182; Mor awski Z.: „Intra muros”. Zarys problematyki cmentarza miejskiego w średniowieczu. W: Czas, przestrzeń, praca w dawnych miastach. Studia ofiarowane Henrykowi Samsonowiczowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin. Red. A. Wyrobisz, M. Tymowski, W. Fałkowski, Z. Morawski. Warszawa 1991, s. 93–99; Eliade M.: Sacrum, mit, historia. Warszawa 1993, s. 71, 75, 83–86; Węcławowicz T.: Krakowski kościół katedralny w wiekach średnich. Funkcje i możliwości interpretacji. Kraków 2005, s. 117–118, 137–141.
View in Google Scholar

88. Kracik J.: Miasto zatrzymuje umarłych…, s. 174–175.
View in Google Scholar

89. Akta wizytacji dekanatu krakowskiego…, s. 56.
View in Google Scholar

90. Tyszka P.: Obraz przestrzeni miejskiej…, s. 148.
View in Google Scholar

91. Wyrozumska B.: Czy Jan Olbracht wygnał Żydów z Krakowa?. „Rocznik Krakowski” 1993, t. 59, s. 6.
View in Google Scholar

92. Krukowski J.: Z dziejów szkolnictwa parafialnego…, s. 149.
View in Google Scholar

93. Długosz J.: Liber beneficiorum… T. 2, s. 18, gdzie zapis: „Capella sanctorum Matthaei et Matthiae Appostolorum honori dedicata et per Stanislaum Rey de Kobylany, tunc plebanum Sancti Stephani muro fabricata”.
View in Google Scholar

94. Rożek M.: Nieistniejące kościoły…, s. 101.
View in Google Scholar

95. Stanisław Roj (Roy) [online]. Internetowy polski słownik biograficzny [dostęp: 25 marca 2015 r.]. Dostępny w internecie: http://www.ipsb.nina.gov.pl/index.php/a/stanislaw-roj-roy. Stanisław Roj (zm. 1464) był podskarbim i kanclerzem królowej Zofii, kanonikiem gnieźnieńskim i krakowskim.
View in Google Scholar

96. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta Krakowa albo kościoły i co jest w nich widzenia godnego i znacznego. Kraków 1745, s. 37; Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

97. Kr a snowol ski B.: Krakowski ośrodek religijny od X do XX wieku. W: Atlas historyczny miast polskich. Red. R. Czaja. T. 5. Małopolska. Red. Z. Noga. Z. 1. Kraków. Red. Z. Noga. Kraków 2007, s. 89.
View in Google Scholar

98. Długosz J.: Liber beneficiorum… T. 2, s. 18.
View in Google Scholar

99. Stosują go m.in.: Fol lpre cht K., Noga Z.: Kraków w 1598 r. W: Atlas historyczny miast polskich. Red. S. Trawkowski, M. Wilska. Mapy szczegółowe XVI wieku. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Red. H. Rutkowski. Cz. 2. Indeksy. Warszawa 2008, s. 165.
View in Google Scholar

100. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 13.
View in Google Scholar

101. Ibidem, s. 13, 35.
View in Google Scholar

102. Ibidem, s. 35, 37, 56, 58.
View in Google Scholar

103. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 13–14, 165.
View in Google Scholar

104. Łukacz M.: Geneza ukształtowania się najczęściej realizowanego typu kamienicy krakowskiej. „Wiadomości Konserwatorskie. Pismo Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków” 2003, nr 14, s. 14; idem: Zabudowa pierzei Rynku Głównego w Krakowie w okresie średniowiecza. „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, z. 28, cz. 1, s. 84; Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie…, s. 129, 159.
View in Google Scholar

105. Paszenda J.: Kościół św. Barbary w Krakowie z domem zakonnym księży jezuitów. Historia i architektura. Biblioteka Krakowska, nr 125. Kraków 1985, s. 296–297; Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne… Cz. 1, il. 7.
View in Google Scholar

106. Gdyby zastosowano zasadę dzielenia bloku zabudowy na dwie połówki i zwracania ich frontami ku ulicom głównym, to cztery posesje miałyby fronty ku południowi (dawna ul. św. Szczepana), cztery zaś ku północy (ul. św. Tomasza w pierwotnym zasięgu). Ze względu na zacieśnienie obszaru między ulicami Szczepańską a św. Tomasza posesje musiały być krótsze, miałyby głębokość ok. 33 m (zamiast typowego wymiaru 42,5 m). Odbiegałoby to znacznie od teoretycznego modułu lokacyjnego, ale nie byłoby niczym wyjątkowym. Zob. Krasnowolski B.: Lokacyjne układy urbanistyczne… Cz. 1, s. 92.
View in Google Scholar

107. Sroka S.S.: Klęski elementarne w Krakowie w XV wieku. „Rocznik Krakowski” 2001, t. 67, s. 16.
View in Google Scholar

108. Radwański K.: Sprawozdanie z badań nad przedlokacyjnym Krakowem prowadzonych w 1965 r. „Materiały Archeologiczne” 1967, t. 8, s. 253–254.
View in Google Scholar

109. Kutrzeba S.: Finanse Krakowa w wiekach średnich. „Rocznik Krakowski” 1900, t. 3, s. 71; Sowina U.: Woda i ludzie…, s. 263.
View in Google Scholar

110. Ligęza E.: Wodociągi dawnego Krakowa do połowy XVII wieku. Kraków Dawniej i Dziś, nr 18. Kraków 1971, tabl. I.
View in Google Scholar

111. Sowina U.: Woda i ludzie…, s. 328.
View in Google Scholar

112. Ibidem, s. 201 oraz lokalizacja na mapce.
View in Google Scholar

113. Bałaban M.: Przewodnik po żydowskich zabytkach Krakowa. Kraków 1935, s. 6–7; Wyrozumski J.: Dzieje Krakowa. T. 1…, s. 330.
View in Google Scholar

114. Wyrozumska B.: Czy Jan Olbracht wygnał Żydów…, s. 5–12; eadem: Żydzi w średniowiecznym Krakowie. Wypisy źródłowe z ksiąg miejskich krakowskich. Kraków 1995.
View in Google Scholar

115. Niemiec D.: Siedziby żydowskie w średniowiecznym Krakowie. W: Cracovia Iudaeorum 3D. Kraków 2013, s. 50, 52. Katalog wystawy w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, oddział Stara Synagoga, 27 czerwca 2013 – 20 kwietnia 2014 r. Koncepcja katalogu Eugeniusz Duda.
View in Google Scholar

116. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 100–101; Supranowicz E.: Nazwy ulic…, s. 178.
View in Google Scholar

117. Wyrozumska B.: Żydzi w średniowiecznym Krakowie…, s. 23, nr 7; Niemiec D.: Siedziby żydowskie… s. 52.
View in Google Scholar

118. Codex diplomaticus Universitatis Studii Generalis Cracoviensis continet privilegia et documenta quae res gestas Academiae eiusque beneficia illustrant, pars secunda, pertinet ab anno 1441 usque ad annum 1470. Cracoviae 1873, nr 223.
View in Google Scholar

119. Wyrozumska B.: Żydzi w średniowiecznym Krakowie…, s. 25, nr 16.
View in Google Scholar

120. Niemiec D.: Siedziby żydowskie…, s. 52, według wypisów Bożeny Wyrozumskiej.
View in Google Scholar

121. Ibidem, s. 52.
View in Google Scholar

122. Grabowski A.: Starożytnicze wiadomości o Krakowie. Zbiór pism i pamiętników tyczących się opisowej i dziejowej przeszłości oraz zwyczajów tej dawnej stolicy kraju, z dodatkiem różnych szczegółów Polaków zająć mogących z dawnych rękopiśmiennych źródeł. Kraków 1852, s. 293.
View in Google Scholar

123. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 13.
View in Google Scholar

124. Niemiec D.: Siedziby żydowskie…, s. 41–50.
View in Google Scholar

125. Chmiel A.: Szkice krakowskie…, s. 188, zob. Ni emi e c D.: Siedziby żydowskie…, s. 52.
View in Google Scholar

126. Wyrozumska B.: Czy Jan Olbracht wygnał Żydów…, s. 5.
View in Google Scholar

127. Rutkowska-Płachcińska A.: Przedmowa do historii kultury materialnej Polski. W: Historia kultury materialnej Polski. T. 2. Od XIII do XV wieku. Red. A. Rutkowska-Płachcińska. Wrocław 1978, s. 8.
View in Google Scholar

128. Miłobędzki A.: Zamek w Mokrsku Górnym i niektóre problemy małopolskiej architektury XV i XVI wieku. „Biuletyn Historii Sztuki” 1959, t. 21, z. 1, s. 50.
View in Google Scholar

129. Por. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 12.
View in Google Scholar

130. Ptaśnik J.: Studia nad patrycjatem krakowskim wieków średnich, część druga. „Rocznik Krakowski” 1914, t. 16, s. 42–46, 50, 52–58, 60; Tyszka P.: Ulica Szewska w Krakowie – miejsce rozboju dokonanego wiosną roku 1497. „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2001, t. 49, s. 104.
View in Google Scholar

131. Ptaśnik J.: Studia nad patrycjatem krakowskim…, s. 44.
View in Google Scholar

132. Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie…, s. 247.
View in Google Scholar

133. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 17.
View in Google Scholar

134. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 12.
View in Google Scholar

135. Prawa, przywileje i statuta miasta Krakowa (1507–1795). Wyd. F. Piekosiński. T. 1. 1507–1586, z. 2, s. 949. Zob. Lachs J.: Dawne łaziebnictwo…, s. 10.
View in Google Scholar

136. Dr yja S., Sławiński S.: Krakowskie słodownie…, s. 70.
View in Google Scholar

137. Sowina U.: Woda i ludzie…, s. 142.
View in Google Scholar

138. Dr yja S., Sławiński S.: Krakowskie słodownie…, s. 74–75.
View in Google Scholar

139. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 17.
View in Google Scholar

140. Wyrozumska B.: Czy Jan Olbracht wygnał Żydów…, s. 10.
View in Google Scholar

141. Ibidem, s. 10.
View in Google Scholar

142. Za jej powstaniem optuje Dariusz Niemiec, zob. Niemiec D.: Siedziby żydowskie… s. 52.
View in Google Scholar

143. Wyrozumska B.: Czy Jan Olbracht wygnał Żydów…, s. 10.
View in Google Scholar

144. Zob. Tomkowicz S.: Ulice i place…, s. 101.
View in Google Scholar

145. Ibidem, s. 105–106.
View in Google Scholar

146. Zob. Kutr zeba S.: Finanse Krakowa…, s. 73–88; Tyszka P.: Obraz przestrzeni miejskiej…, s. 221–229.
View in Google Scholar

147. Zob. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 35, 37, 58, 76, 83.
View in Google Scholar

148. Follprecht K., Noga Z.: Kraków w 1598 r…, s. 326. Zob. także Nowolecki A.: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów miasta Krakowa. Kraków 1878, s. 117. O rurmistrzu Stanisławie zob. Ligęza E.: Wodociągi dawnego Krakowa…, s. 58.
View in Google Scholar

149. Księga wiertelnicza krakowska. Cz. 2 (1578–1591). Wyd. K. Jelonek-Litewka, A. Litewka, Ł. Walczy. Fontes Cracovienses, 6. Kraków 1998, nr 337, s. 168.
View in Google Scholar

150. Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie…, s. 274.
View in Google Scholar

151. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 35, 37, 56, 58, rys. 17.
View in Google Scholar

152. Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie…, s. 274.
View in Google Scholar

153. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 35, 37.
View in Google Scholar

154. Tomkowicz S.: Przyczynki do historii kultury Krakowa w pierwszej połowie XVII wieku. Lwów 1922, s. 74–86.
View in Google Scholar

155. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 17, 165.
View in Google Scholar

156. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 243 oraz il. 130; Fol lprecht K., Noga Z.: Kraków w 1598 r…, s. 165. O profesji Zielińskiego: Dr yja S., Sławiński S.: Krakowskie słodownie…, s. 70. O domach Pieszka (vel Pyszka) i Mikołaja (wcześniej Stanisława) Salomona: Sowina U.: Woda i ludzie…, s. 142.
View in Google Scholar

157. Follprecht K., Noga Z.: Kraków w 1598 r…, s. 195.
View in Google Scholar

158. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 149.
View in Google Scholar

159. Follprecht K., Noga Z.: Kraków w 1598 r…, s. 199.
View in Google Scholar

160. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 138.
View in Google Scholar

161. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 19, 243. Treść dokumentu podaje: Załęski S.: OO. Jezuici w Polsce. T. 4, cz. 1. Kolegia i domy założone za królów Augusta i Stefana Batorego 1564–1588. Kraków 1905, s. 460, przyp. 2.
View in Google Scholar

162. Publikacja Paszendy zastąpiła zdezaktualizowaną w części pracę: Załęski S.: OO. Jezuici w Polsce… Jednak zarówno praca Stanisława Załęskiego, jak i Jerzego Paszendy są pozbawione odsyłaczy do źródeł, co utrudnia weryfikację zawartych w nich informacji.
View in Google Scholar

163. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 19.
View in Google Scholar

164. Jezuici nie przejęli obowiązków proboszcza, gdyż nie pozwalały na to przepisy. Zob. Za ł ę ski S.: Jezuici w Polsce…, s. 460; Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 19.
View in Google Scholar

165. Załęski S.: Jezuici w Polsce…, s. 461; Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 243.
View in Google Scholar

166. Richter K.: „Kadaster miasta Krakowa z wieku XIX, XVIII, XVII”. Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, rkps, nr inw. R 413, s. 48.
View in Google Scholar

167. Chmiel A.: Szkice krakowskie…, s. 189.
View in Google Scholar

168. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 198. Ustalenie na podstawie badań Leszka Wyrwicza.
View in Google Scholar

169. Follprecht K., Noga Z.: Kraków w 1598 r…, s. 164; Bęczkowska U.: Karol Kremer i krakowski Urząd Budownictwa w latach 1837–1860. Ars Vetus et Nova 31. Kraków 2010, s. 433.
View in Google Scholar

170. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 200. Zob. też Mączyński R.: Opisanie gmachów Szkoły Głównej Koronnej przez architekta Stanisława Zawadzkiego w roku 1783 uczynione. „Rocznik Krakowski” 2008, t. 74, s. 143.
View in Google Scholar

171. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, il. 130.
View in Google Scholar

172. Ibidem, il. 131.
View in Google Scholar

173. Ibidem, s. 244.
View in Google Scholar

174. Rożek M.: Nieistniejące kościoły…, s. 105. przyp. 79; Pa -szenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

175. Akta wizytacji dekanatu krakowskiego…, s. 56.
View in Google Scholar

176. W kwestii budowy nowicjatu u Jerzego Paszendy są rozbieżności, na s. 21 podał, że „w r. 1588 jezuici zakupili dwie kamienice przy ulicy Szczepańskiej (…) i do 1593 przebudowali je na klasztor”, natomiast na s. 243 pisał, iż z powodu trudności z usunięciem mieszkańców pierwszej kamienicy „na razie nie można było ich przebudować”. Informacje Jerzy Paszenda wziął bezkrytycznie od Stanisława Załęskiego. Por. Załęski S.: Jezuici w Polsce…, s. 461–462.
View in Google Scholar

177. Przewodnik abo kościołów krakowskich krótkie opisanie wydany w 1603 z widokami Krakowa, którego już nie ma. Do druku przygotowała, wstęp oraz dalsze losy zabytków napisała J. Kilijańczyk-Zięba. Kraków 2002, s. 86.
View in Google Scholar

178. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

179. Zabielska A.: Plac Szczepański przez wieki. „Folia Historica Cracoviensia” 2004, vol. 10, s. 516. W wizytacji Jerzego Radziwiłła o kaplicy jedynie krótka wzmianka, zob. Akta wizytacji dekanatu krakowskiego…, s. 15.
View in Google Scholar

180. Krukowski J.: Z dziejów szkolnictwa parafialnego…, s. 149. Potwierdzenie fundacji Miechowity zob. Przewodnik abo kościołów krakowskich krótkie opisanie…, s. 87.
View in Google Scholar

181. Richter K.: „Kadaster miasta Krakowa…”, s. 50.
View in Google Scholar

182. Krukowski J.: Z dziejów szkolnictwa parafialnego…, s. 149–150; idem: Szkolnictwo parafialne Krakowa w XVII wieku. Kraków 2001, s. 283–284.
View in Google Scholar

183. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta…, s. 36.
View in Google Scholar

184. Komorowski W.: Architektura Rynku Głównego w Krakowie od założenia do dzisiaj. W: Rynek krakowski odkryty na nowo. Red. nauk. E. Firlet. Biblioteka Krzysztoforska, nr 6. Kraków 2014, s. 190.
View in Google Scholar

185. Krukowski J.: Szkolnictwo parafialne Krakowa…, s. 284.
View in Google Scholar

186. Gi rtler K.: Opowiadania. T. 1. Pamiętnik z lat 1803–1831. Przedm., wybór tekstu Z. Jabłoński, oprac. i przypisy Z. Jabłoński, J. Staszel. Kraków 1971, s. 149–150.
View in Google Scholar

187. Wachholz L.: Szpitale krakowskie 1220–1920. T. 1. Biblioteka Krakowska, nr 59. Kraków 1921, s. 38–39.
View in Google Scholar

188. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta…, s. 36.
View in Google Scholar

189. Nowolecki A.: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów…, s. 117.
View in Google Scholar

190. Ibidem, s. 11; Richter K.: „Kadaster miasta Krakowa…”, s. 49; Wachholz L.: Szpitale krakowskie 1220–1920…, s. 45.
View in Google Scholar

191. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

192. Ibidem, s. 237–238, 244.
View in Google Scholar

193. Banach J.: Dawne widoki Krakowa. Wyd. 2. Kraków 1983, s. 68, 72–73.
View in Google Scholar

194. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

195. Ibidem, s. 244. W streszczeniu angielskim na s. 245 inne daty.
View in Google Scholar

196. Miłobędzki A.: Sztuka polska XVII wieku. Cz. 1. Architektura polska XVII wieku. Dzieje Sztuki Polskiej, t. 4. Warszawa 1980, s. 66.
View in Google Scholar

197. Opis koszar żołnierskich. W: Nieruchomości miasta Krakowa w czasach Sejmu Czteroletniego. Opis z 1792 roku. Wyd. K. Follprecht. Kraków 2007, s. 65–82.
View in Google Scholar

198. Kowalczyk J .: Układ krzyżowo-korytarzowy pałaców barokowych w Polsce i jego geneza. „Biuletyn Historii Sztuki” 1969, t. 31, z. 4, s. 437–442.
View in Google Scholar

199. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 238. Zob. też Goras M.: Historia kościoła św. Szczepana, w niniejszym tomie.
View in Google Scholar

200. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

201. Załęski S.: Jezuici w Polsce…, s. 464.
View in Google Scholar

202. Rederowa D.: Studia nad wewnętrznymi dziejami Krakowa porozbiorowego (1796–1809). Cz. 2. Zagadnienia ustrojowe i ekonomiczno-społeczne. „Rocznik Krakowski” 1962, t. 36, s. 108.
View in Google Scholar

203. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta…, s. 37.
View in Google Scholar

204. Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie…, s. 289–290.
View in Google Scholar

205. Follprecht K.: Właściciele nieruchomości w Krakowie w 1655 roku. Biblioteka Krakowska, nr 142. Kraków 2001, s. 119; Rejestry gospód w Krakowie z lat 1632 i 1649. Wyd. K. Follprecht. Fontes Cracovienses, 11. Kraków 2005, s. 67.
View in Google Scholar

206. Follprecht K.: Właściciele nieruchomości…, s. 35.
View in Google Scholar

207. Rejestry gospód w Krakowie…, s. 67.
View in Google Scholar

208. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 138–139.
View in Google Scholar

209. „Józefa Czecha Kalendarz Krakowski na rok 1908”, r. 77, s. 77.
View in Google Scholar

210. Chmiel A.: Szkice krakowskie…, s. 188.
View in Google Scholar

211. Rejestry gospód w Krakowie…, s. 60.
View in Google Scholar

212. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 177–178.
View in Google Scholar

187. Wachholz L.: Szpitale krakowskie 1220–1920. T. 1. Biblioteka Krakowska, nr 59. Kraków 1921, s. 38–39.
View in Google Scholar

188. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta…, s. 36.
View in Google Scholar

189. Nowolecki A.: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów…, s. 117.
View in Google Scholar

190. Ibidem, s. 11; Richter K.: „Kadaster miasta Krakowa…”, s. 49; Wachholz L.: Szpitale krakowskie 1220–1920…, s. 45.
View in Google Scholar

191. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

192. Ibidem, s. 237–238, 244.
View in Google Scholar

193. Banach J.: Dawne widoki Krakowa. Wyd. 2. Kraków 1983, s. 68, 72–73.
View in Google Scholar

194. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

195. Ibidem, s. 244. W streszczeniu angielskim na s. 245 inne daty.
View in Google Scholar

196. Miłobędzki A.: Sztuka polska XVII wieku. Cz. 1. Architektura polska XVII wieku. Dzieje Sztuki Polskiej, t. 4. Warszawa 1980, s. 66.
View in Google Scholar

197. Opis koszar żołnierskich. W: Nieruchomości miasta Krakowa w czasach Sejmu Czteroletniego. Opis z 1792 roku. Wyd. K. Follprecht. Kraków 2007, s. 65–82.
View in Google Scholar

198. Kowalczyk J .: Układ krzyżowo-korytarzowy pałaców barokowych w Polsce i jego geneza. „Biuletyn Historii Sztuki” 1969, t. 31, z. 4, s. 437–442.
View in Google Scholar

199. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 238. Zob. też Goras M.: Historia kościoła św. Szczepana, w niniejszym tomie.
View in Google Scholar

200. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244.
View in Google Scholar

201. Załęski S.: Jezuici w Polsce…, s. 464.
View in Google Scholar

202. Rederowa D.: Studia nad wewnętrznymi dziejami Krakowa porozbiorowego (1796–1809). Cz. 2. Zagadnienia ustrojowe i ekonomiczno-społeczne. „Rocznik Krakowski” 1962, t. 36, s. 108.
View in Google Scholar

203. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta…, s. 37.
View in Google Scholar

204. Komorowski W.: Średniowieczne domy krakowskie…, s. 289–290.
View in Google Scholar

205. Follprecht K.: Właściciele nieruchomości w Krakowie w 1655 roku. Biblioteka Krakowska, nr 142. Kraków 2001, s. 119; Rejestry gospód w Krakowie z lat 1632 i 1649. Wyd. K. Follprecht. Fontes Cracovienses, 11. Kraków 2005, s. 67.
View in Google Scholar

206. Follprecht K.: Właściciele nieruchomości…, s. 35.
View in Google Scholar

207. Rejestry gospód w Krakowie…, s. 67.
View in Google Scholar

208. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 138–139.
View in Google Scholar

209. „Józefa Czecha Kalendarz Krakowski na rok 1908”, r. 77, s. 77.
View in Google Scholar

210. Chmiel A.: Szkice krakowskie…, s. 188.
View in Google Scholar

211. Rejestry gospód w Krakowie…, s. 60.
View in Google Scholar

212. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 177–178.
View in Google Scholar

213. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 35, 37, 57, 58, rys. 18.
View in Google Scholar

214. Dr yja S., Sławiński S.: Krakowskie słodownie…, s. 76–77.
View in Google Scholar

215. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, rys. 18, 19.
View in Google Scholar

216. Follprecht K.: Właściciele nieruchomości…, s. 36.
View in Google Scholar

217. Komorowski W., Fol lpre cht K.: Rozwój urbanistyczno-architektoniczny Krakowa intra muros w czasach nowożytnych. W: Kraków. Nowe studia…, s. 224. Zob. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 14.
View in Google Scholar

218. Follprecht K.: Właściciele nieruchomości…, s. 35.
View in Google Scholar

219. Richter K.: „Kadaster miasta Krakowa…”, s. 49; Rusińska-Pa cul a S., Łuka c z M., Ka rbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 14.
View in Google Scholar

220. Stoksik J.: Znane i nieznane plany Krakowa z XVII i XVIII w. w wykonaniu geodetów Akademii Krakowskiej. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2005, t. 11, s. 92, 93, 95.
View in Google Scholar

221. Nowolecki A.: Wykaz ulic, placów, kościołów i domów…, s. 117; Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 58.
View in Google Scholar

222. „Józefa Czecha Kalendarz Krakowski na rok 1908”, r. 77, s. 77.
View in Google Scholar

223. Chmiel A.: Szkice krakowskie…, s. 188; Rożek M.: Przewodnik po zabytkach…, s. 118. O domu Michała Sędziwoja, kojarzonego (niesłusznie) z alchemikiem („śledziciel kamienia mądrości”), pisał, nie wskazując dokładnej lokalizacji: Grabowski A.: Starożytnicze wiadomości o Krakowie…, s. 280.
View in Google Scholar

224. Rożek M.: Zniszczenia kulturalne Krakowa w czasie drugiego najazdu szwedzkiego (1702–1709). W: Z przeszłości Krakowa…., s. 153.
View in Google Scholar

225. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 165.
View in Google Scholar

226. Ibidem, s. 177.
View in Google Scholar

227. Ibidem, s. 20, 198.
View in Google Scholar

228. Rus ińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 149.
View in Google Scholar

229. Krukowski J.: Szkolnictwo parafialne Krakowa…, s. 284.
View in Google Scholar

230. Rożek M.: Nieistniejące kościoły…, s. 105.
View in Google Scholar

231. Łukacz M., Komorowski W., Czapczyńska D., Putyra A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie staromiejskiego bloku nr 6…”, s. 16, 36.
View in Google Scholar

232. Komorowski W., Follprecht K.: Rozwój urbanistyczno-architektoniczny Krakowa…, s. 263–264.
View in Google Scholar

233. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 21, 165.
View in Google Scholar

234. Ibidem, s. 21, 178.
View in Google Scholar

235. Ibidem, s. 177.
View in Google Scholar

236. Rusińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 149.
View in Google Scholar

237. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 178.
View in Google Scholar

238. Ibidem, s. 21, 199.
View in Google Scholar

239. Ibidem, s. 158.
View in Google Scholar

240. Rus ińska-Pacula S., Łukacz M., Karbowski A.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 12…”, s. 15, 150.
View in Google Scholar

241. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 244–245.
View in Google Scholar

242. Ibidem, s. 245.
View in Google Scholar

243. Pruszcz P.H.: Klejnoty stołecznego miasta…, s. 36; Załęski S.: Jezuici w Polsce…, s. 474; Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 20.
View in Google Scholar

244. Mączyński R.: Opisanie gmachów…, s. 143.
View in Google Scholar

245. Komorowski W., Follprecht K.: Rozwój urbanistyczno-architektoniczny Krakowa…, s. 276.
View in Google Scholar

246. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 166.
View in Google Scholar

247. Według map własności nieruchomej z lat 1632 i 1773, zob. Atlas historyczny miast polskich…, plansze 4.6 i 4.7. Oprac. K. Follprecht.
View in Google Scholar

248. Ibidem, s. 166.
View in Google Scholar

249. Estreicher K.: Kołłątaj i kamienica Estreicherów. „Rocznik Krakowski” 1977, t. 48, s. 164.
View in Google Scholar

250. Ibidem, s. 166.
View in Google Scholar

251. By przytoczyć tylko wzory austriackie, zob. Wagner-Rieger R.: Wiens Architektur im 19. Jahrhundert. Wien 1970.
View in Google Scholar

252. Filipowicz M., Czapczyńska D., Komorowski W., Laskownicka J.: „Studium urbanistyczno-konserwatorskie bloku nr 18…”, s. 189–199.
View in Google Scholar

253. Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów. Kraków 1982, s. 25.
View in Google Scholar

254. Polski słownik biograficzny: Kluszewski Jacek h. Jasieńczyk. Hasło oprac. Z. Jabłoński. Wrocław 1967, t. 13, s. 33–35.
View in Google Scholar

255. Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów…, s. 24–25.
View in Google Scholar

256. Nim podjęto remont, Kluszewski w prowizorycznie zaadaptowanych wnętrzach prowadził „teatr z salą redutową i bez przerwy dla zabawy publiczności dawał od roku 1798 balety, komedie dramaty”. Cyt. za: Bąkowski K.: Teatr krakowski w latach 1780–1815 z ilustracjami. Biblioteka Krakowska, nr 37. Kraków 1907, s. 40.
View in Google Scholar

257. Ich inwentaryzację wykonano podczas prac modernizacyjnych w latach 1903–1906. Zob. Str yjeński T., Mączyński F.: Stary Teatr. „Architekt” 1908, t. 7, z. 9–10, ryc. 15.
View in Google Scholar

258. Relacjonuje je Kazimierz Nowacki, zob. Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów…, s. 26. Kluszewski „kazał murować nawet podczas mrozów i robotnicy musieli rozrabiać wapno gorącą wodą, a prace wewnętrzne prowadzono przy świecach”. Podczas budowy dokonywano poprawek dla poprawienia bezpieczeństwa, m.in. wstawiając dodatkowe schody i wzmacniając konstrukcję lóż na górnych kondygnacjach, zob. Bąkowski K.: Teatr krakowski…, s. 42.
View in Google Scholar

259. Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów…, s. 26.
View in Google Scholar

260. Ibidem, s. 29.
View in Google Scholar

261. Ibidem, s. 26–27. O kompozycji fasady także Bęczkowska U.: Karol Kremer…, s. 433, przyp. 1054, na podstawie niepublikowanej dokumentacji Leszka Wyrwicza. Urszula Bęczkowska kwestionuje użyte przez Kazimierza Nowackiego pojęcie klasycyzmu krakowskiego oraz przypisanie fasady do typowego układu teatralnego.
View in Google Scholar

262. Szczegóły wnętrz w: Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów…, s. 27. „Od głównego wejścia przy ulicy Jagiellońskiej wąski korytarz prowadził na miejsca parterowe i na schody wiodące na poszczególne piętra. Z boku znajdował się hall kasowy. Sala widowiskowa (…) posiadała kształt prostokąta zamkniętego wycinkiem łuku. Tuż przy scenie mieściła się fosa orkiestrowa, przed nią trzy rzędy krzeseł, tzw. »miejsca zamknięte« lub »rezerwowane«. Reszta parteru miała miejsca stojące, jak to praktykowano w większości ówczesnych teatrów. Dookoła widowni biegł wieniec lóż – przerwany na parterze wejściami. Ponieważ większość parteru była stojąca, loże parterowe musiały być umieszczone dość wysoko, by stojący widzowie nie zasłaniali widoku na scenę. Widownia posiadała jeszcze dwa piętra balkonów. Na I piętrze pośrodku loża reprezentacyjna i boczne, na drugim galeria (…). Stosunek sceny do widowni wynosił 1:4, podczas gdy poprawne rozwiązanie wymaga 1:1 lub chociaż 1:2. Skromnie przedstawiało się zaplecze i urządzenia techniczne”. Uproszczony rzut parteru według pomiaru z 1808 r. w: Bąkowski K.: Teatr krakowski…, wkładka między s. 44 i 45.
View in Google Scholar

263. Ibidem, s. 44–47.
View in Google Scholar

264. Jarząbek-Wasyl D.: „Teatr musi pomieścić wszystko”? Przestrzeń teatru w myśl Juliusza Osterwy [online]. Grotowski.net. Instytut im. Jerzego Grotowskiego, 29 listopada 2010 r. [dostęp: 3 kwietnia 2015 r.]. Dostępny w internecie: http://www.grotowski.net/performer/performer-3/teatr-musi-pomiescic-wszystko-przestrzen-teatru-w-mysli-juliusza-osterwy.
View in Google Scholar

265. Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów…, s. 28.
View in Google Scholar

266. Bąkowski K.: Teatr krakowski…, s. 86–90.
View in Google Scholar

267. Ibidem, s. 89–90. „Z placu głównego czyli rynku krakowskiego wjeżdżać będą pojazdy na Szczepańską ulicę przed drzwi sali redutowej, stamtąd odjeżdżać powinny przecznicą [ul. Jagiellońską] ku Świeckiej [Szewskiej] lub Żydowskiej ulicy. Powozy do odprowadzania gości balowych przeznaczone, mają na placu przed pałacem Spiskim zwanym naszykować się i tak długo w porządku stać, dopóki zawołane nie będą”.
View in Google Scholar

268. Nowacki K.: Architektura krakowskich teatrów…, s. 30.
View in Google Scholar

269. O okolicznościach kasaty: Gach P.P.: Kasaty zakonów na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej i Śląska 1773–1914. Lublin 1984, s. 15.
View in Google Scholar

270. Załęski S.: Jezuici w Polsce…, s. 476–477.
View in Google Scholar

271. Góźdź-Roszkowski K.: Udział Stanisława Augusta w sprzedaży pojezuickich nieruchomości miejskich. „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego” 1995, t. 2, s. 145; Follprecht K.: Nieruchomości jezuickie w Krakowie i ich losy po kasacie zakonu (w druku); eadem: Zmiany własności nieruchomości w Krakowie związane z kasatami klasztorów przełomu XVIII i XIX wieku. „Hereditas Monasteriorum” 2014, t. 5, s. 30.
View in Google Scholar

272. Z dziejów krakowskich cechów – msze cechowe w kościele św. Macieja. Oprac. K. Follprecht. „Krakowski Rocznik Archiwalny” 2011, t. 17, s. 181–182.
View in Google Scholar

273. Paszenda J.: Budowle jezuickie…, s. 22. Istnieją rozbieżności w kwestii terminu przekazania miastu budynków pojezuickich; niektóre źródła podają rok 1787, zob. Opis koszar żołnierskich…, s. 65, przyp. 71.
View in Google Scholar

274. Z dziejów krakowskich cechów…, s. 182.
View in Google Scholar

275. Pachoński J.: Zmierzch sławetnych. Z życia mieszczan w Krakowie w XVII i XVIII wieku. Kraków 1956, s. 342.
View in Google Scholar

276. Z dziejów krakowskich cechów…, s. 183.
View in Google Scholar

277. Estreicher K.: Emanuela Murraya „Opisanie Krakowa” a literatura o Krakowie i plan Kołłątajowski. „Rocznik Krakowski” 1977, t. 48, s. 126.
View in Google Scholar

278. Borowiejska-Birkenmajerowa M., Demel J.: Działalność urbanistyczna i architektoniczna senatu Wolnego Miasta Krakowa w latach 1815–1846. Studia i Materiały do Teorii i Historii Architektury i Urbanistyki, t. 4. Warszawa 1963, s. 32.
View in Google Scholar

279. Katalog dawnych map wielkoskalowych Krakowa XVI-XIX wieku. Red. nauk. M. Odlanicki-Poczobutt. Warszawa–Kraków 1981, s. 84–94.
View in Google Scholar

280. Odlanicki-Poczobutt M., Traczewska-Białek Z.: Plan Kołłątajowski źródłem informacji o Krakowie. „Rocznik Krakowski” 1977, t. 48, s. 15.
View in Google Scholar

281. Nieprecyzyjnie przedstawione koszary, niejasna interpretacja fasady kościoła św. Szczepana. O tym więcej w: Goras M.: Kościół św. Szczepana…
View in Google Scholar

282. Tak według opisu z 1792 r., natomiast Ambroży Grabowski napisał, że „był to gmach piętrowy”, zob. Wspomnienia Ambrożego Grabowskiego. Wyd. S. Estreicher. T. 2. Biblioteka Krakowska, nr 41. Kraków 1909, s. 215.
View in Google Scholar

283. Według obliczeń Marii Bicz-Suknarowskiej na podstawie Opisu koszar żołnierskich…, s. 65, 66.
View in Google Scholar

284. Opis koszar żołnierskich…, s. 65, 78.
View in Google Scholar

285. Estreicher K.: Emanuela Murraya „Opisanie Krakowa”…, s. 125.
View in Google Scholar

286. Mączyński R.: Opisanie gmachów Szkoły Głównej Koronnej…, s. 143.
View in Google Scholar

287. Komorowski W.: Architektura Rynku Głównego w Krakowie…, s. 214.
View in Google Scholar

288. Rederowa D.: Studia nad wewnętrznymi dziejami Krakowa…, s. 107.
View in Google Scholar

289. Ibidem, s. 109.
View in Google Scholar

Downloads

Published

2026-11-20

Issue

Section

Articles

How to Cite

Komorowski, W. (2026). Zanim powstał plac Szczepański (XIII–XVIII w.). Krzysztofory: Scientific Bulletin of the Historical Museum of the City of Kraków, 33, 165-192. https://doi.org/10.32030/KRZY.2015.12